TiepXuc.comTiếp Xúc
Nền tảng tiếp khách lần đầu

Cách xưng hô với khách hàng: theo tuổi, vùng miền và khi chưa đoán được tuổi

Gọi khách là anh, chị, cô, chú hay bác cho khỏi phật ý: bảng đoán tuổi, khác biệt Bắc Trung Nam, câu nói khi chưa đoán được tuổi và lỗi xưng hô hay gặp.

A middle-aged Vietnamese shop assistant bows slightly while speaking to an elderly couple at a fabric counter, over-the-shoulder shot, faces turned away, soft afternoon light, warm beige tones

Nhân viên xưng "em", gọi khách theo tuổi khách so với chính mình: ngang hoặc hơn chút gọi anh, chị; đáng tuổi cha mẹ gọi cô, chú (hoặc bác nếu khách lớn hơn cha mẹ mình); đáng tuổi ông bà gọi ông, bà. Không chắc thì gọi lên một bậc. Gọi lên một bậc thường ít làm khách phật ý hơn gọi xuống một bậc; ngoại lệ là phụ nữ trung niên, nhóm nhạy cảm nhất với việc bị gọi già.

Bài này đưa ra bảng đoán tuổi ra cách gọi, những khác biệt Bắc – Trung – Nam mà nhân viên đi làm xa quê hay vấp, cách nói khi chưa đoán được tuổi, cách gọi khách đi đôi hoặc đi nhóm, và những lỗi xưng hô khiến khách khựng lại ngay câu đầu.

Nguyên tắc chung: em xưng thấp, gọi khách lên một bậc

Trong tiếp xúc khách hàng, nhân viên gần như luôn xưng "em", kể cả khi nhân viên lớn tuổi hơn khách. Chữ "em" ở đây không chỉ tuổi, mà chỉ vai: người phục vụ đứng thấp một bậc so với người được phục vụ. Một chị bán hàng năm mươi tuổi vẫn có thể xưng em với khách ba mươi, gọi khách là anh, chị, và không ai thấy lạ.

Cách gọi khách thì dựa vào tuổi khách so với nhân viên. Quy tắc dễ nhớ là gọi lên một bậc khi không chắc. Khách trông ngang tuổi bạn thì gọi anh, chị. Khách trông khoảng tuổi cha mẹ bạn thì gọi cô, chú. Gọi lên một bậc thể hiện sự kính trọng, còn gọi xuống một bậc dễ bị hiểu là xem thường.

Có một ngoại lệ phải nhớ: phụ nữ từ khoảng bốn mươi đến năm mươi lăm tuổi thường thích được gọi là chị hơn là cô. Với nhóm này, gọi "chị" kèm thái độ kính trọng an toàn hơn gọi "cô". Với nam giới cùng độ tuổi, gọi "anh" hay "chú" ít gây khó chịu hơn, nhưng gọi "anh" vẫn được đa số khách đón nhận vui vẻ.

Bảng đoán tuổi khách ra cách gọi

Bảng dưới tính theo tuổi khách so với nhân viên, không theo con số tuyệt đối. Nhân viên hai mươi tuổi và nhân viên bốn mươi tuổi sẽ gọi cùng một khách khác nhau.

Khách so với bạnGọi kháchCâu mẫu
Nhỏ hơn rõ, còn là học sinhEm, hoặc gọi tên nếu khách nói"Dạ em chọn được mẫu nào chưa, để chị lấy size cho em." (nhân viên lớn hơn hẳn có thể xưng chị, anh)
Ngang tuổi hoặc nhỉnh hơnAnh, chị"Dạ anh muốn xem loại một cánh hay hai cánh ạ?"
Lớn hơn khoảng mười đến hai mươi tuổiAnh, chị (an toàn), cô chú nếu khách đã lớn tuổi rõ"Dạ chị ngồi đây chờ em chút, em mang nước cho chị."
Đáng tuổi cha mẹ bạnCô, chú; bác nếu khách lớn hơn cha mẹ bạn"Dạ chú đi cẩn thận, bậc thềm ở đây hơi cao chú ạ."
Đáng tuổi ông bà bạnÔng, bà; nhiều nơi gọi bác cho nhẹ"Dạ bà để cháu xách giỏ giúp bà ra xe." (với người rất lớn tuổi có thể xưng cháu)

Xưng "cháu" với khách đáng tuổi ông bà làm câu nói gần gũi hơn, nhưng chỉ nên dùng khi bạn trẻ hẳn và khách tỏ ra thân thiện. Ở văn phòng, phòng khám, ngân hàng, giữ "em" với mọi khách cho đồng đều và đúng mực.

Khác biệt Bắc – Trung – Nam nên biết

Chữ "bác" không giống nhau giữa các vùng. Ở miền Bắc, bác là người lớn hơn cha mẹ mình, dùng nhiều với khách lớn tuổi. Ở miền Nam, "bác" cũng dùng nhưng ít hơn, khách lớn tuổi hay được gọi là cô, chú; người miền Nam nghe gọi "bác" có thể thấy mình bị gọi già hơn tuổi.

Tiếng dạ và tiếng vâng. Ở miền Nam và miền Trung, "dạ" là tiếng đáp mặc định, đầu câu nào cũng có. Ở miền Bắc, "vâng" và "dạ" đều dùng, "vâng ạ" nghe lễ phép. Nhân viên nói "dạ" ở đâu cũng không sai, thiếu cả hai mới là vấn đề.

Từ chêm cuối câu. Miền Nam hay "nha", "nhen", "hen"; miền Bắc hay "nhé", "ạ"; miền Trung có "hỉ", "nghe". Nhân viên cứ dùng từ chêm của vùng mình, miễn có "ạ" ở những câu quan trọng như báo giá, xin lỗi, mời ngồi.

Không bắt chước giọng khách. Khách nói giọng miền khác, nhân viên giữ giọng của mình, chỉ nói chậm và rõ hơn. Cố đổi giọng theo khách thường bị nghe như trêu, kể cả khi bạn có ý thân thiện.

Cách gọi theo tên. Ở miền Nam, gọi "anh Tư", "chị Ba" theo thứ trong nhà rất thân, nhưng nhân viên chỉ dùng khi khách tự giới thiệu như vậy. Ở mọi vùng, gọi khách quen kèm tên, như "chị Lan", luôn được đón nhận tốt hơn gọi trống.

Khi chưa đoán được tuổi khách

Khách đeo khẩu trang, đội mũ, hoặc trông trẻ hơn tuổi thật là chuyện hằng ngày. Thay vì đoán liều, làm theo thứ tự này:

  1. Ở câu đầu, dùng câu không cần đại từ: "Dạ em chào ạ, mời vào xem ạ." Một chữ "ạ" đủ lễ phép mà chưa phải gọi khách là gì.
  2. Lắng nghe khách tự xưng. Khách nói "cô muốn xem…" thì gọi theo cô; khách nói "anh cần…" thì gọi anh. Đây là cách chắc nhất.
  3. Nếu khách không xưng gì, gọi lên một bậc so với điều bạn đoán, trừ trường hợp phụ nữ trung niên thì nghiêng về "chị".
  4. Khi cần ghi tên khách vào phiếu, hỏi khéo: "Dạ em ghi tên mình là gì để gọi cho tiện ạ?" Biết tên rồi thì gọi kèm tên.
  5. Lỡ gọi chưa đúng mà khách sửa lại, đổi ngay, cười và nói nhẹ: "Dạ em xin lỗi chị, chị trẻ quá em nhìn không ra." Không cãi, không giải thích dài.

Câu xin lỗi ở bước cuối chỉ dùng khi bạn đã gọi khách già hơn tuổi. Nếu gọi trẻ hơn mà khách nhắc, chỉ cần đổi cách gọi và cảm ơn khách đã nhắc, đừng khen thêm cho đỡ ngượng.

Khách đi đôi, đi nhóm, đi cùng trẻ nhỏ

Khi có nhiều người, xưng hô dễ rối vì mỗi người một tuổi. Vài cách gọi đã quen dùng ở các cửa hàng:

  • Vợ chồng, đôi trẻ: gọi chung "anh chị" cho cả hai, gọi riêng từng người khi trả lời đúng người hỏi. Không gọi người vợ là "chị nhà" hay hỏi "anh chị là vợ chồng hả" khi chưa biết.
  • Cha mẹ đi cùng con lớn: gọi người con theo tuổi người con, gọi cha mẹ là cô chú. Câu chung có thể là "Dạ cô chú với anh xem bên này ạ."
  • Nhóm bạn đồng trang lứa: gọi chung "các anh", "các chị" hoặc "anh chị". Tránh "mấy anh", "mấy chị" ở quầy dịch vụ vì nghe suồng sã.
  • Khách dắt trẻ nhỏ: gọi bé là "con" hoặc "bé", gọi người lớn theo tuổi người lớn. Nhân viên trẻ có thể xưng "cô", "chú" với bé, như "Con đứng đây với mẹ nha, chú lấy cái ghế cho con ngồi."
  • Khách nước ngoài nói được tiếng Việt: gọi anh, chị như khách Việt; nếu khách tự giới thiệu tên thì gọi kèm tên. Tránh gọi "ông Tây", "bà Tây" kể cả khi nói với đồng nghiệp.

Khi nói về khách với đồng nghiệp ngay trong cửa hàng, vẫn giữ cách gọi kính trọng: "chị khách áo xanh", "chú ở bàn hai". Khách nghe được cách nhân viên gọi mình sau lưng nhiều hơn nhân viên tưởng.

Thống nhất cách xưng hô cho cả cửa hàng

Khách khó chịu nhất khi người này gọi một kiểu, người kia gọi một kiểu, hoặc nhân viên xưng hô với nhau suồng sã ngay trước mặt khách. Chủ cửa hàng hay trưởng ca nên chốt vài điều và nói rõ với nhân viên mới ngay ngày đầu:

  • Nhân viên xưng gì với khách: thường là "em" cho mọi người, ghi thành một dòng trong sổ tay cửa hàng.
  • Từ đáp mặc định: "dạ" hay "vâng ạ", tuỳ vùng và kiểu khách của cửa hàng.
  • Có dùng "quý khách" không, dùng ở đâu: chỉ trên loa, bảng thông báo và tin nhắn chung, không dùng khi nói chuyện riêng.
  • Nhân viên gọi nhau thế nào trước mặt khách: gọi tên kèm anh, chị, em, như "chị Hoa ơi", không gọi biệt danh, không "ê", "mày".
  • Cách gọi khách khi nói với đồng nghiệp: "chị khách áo xanh", "chú ở bàn hai", không gọi theo ngoại hình hay túi tiền.
  • Câu xử lý khi lỡ gọi sai: một câu xin lỗi chung cho cả đội học thuộc, để ai lỡ miệng cũng gỡ được giống nhau.

Ở spa chị Hạnh, sáu điều trên được viết vào một tờ giấy dán sau quầy, nhân viên mới đọc trước ca đầu tiên. Chị Hạnh kể, từ khi có tờ giấy ấy, chị gần như không phải nhắc chuyện xưng hô nữa, và khách quen bắt đầu khen nhân viên "nói chuyện dễ thương" nhiều hơn.

Tờ giấy này không cần dài. Điều quan trọng là cả đội nói giống nhau, để khách đi từ quầy đón tới phòng dịch vụ rồi ra quầy thanh toán vẫn nghe cùng một giọng.

Lỗi xưng hô hay gặp và cách sửa

Phần lớn lỗi xưng hô không do vô lễ mà do nói theo thói quen ngoài đời. Đi làm thì bỏ những thói quen ấy ở cửa.

LỗiVì sao khách khựng lạiNói thay bằng
Gọi phụ nữ trung niên là "cô" hoặc "bà"Bị gọi già hơn tuổi"Chị" kèm giọng kính trọng
Gọi khách là "bạn"Ngang hàng quá, nghe như nói chuyện trên mạng"Anh", "chị" theo tuổi
Dùng "quý khách" suốt cuộc nói chuyệnXa cách, như đọc loaChỉ dùng "quý khách" khi nói chung với nhiều người
Nói trống không: "Lấy cái này không?"Thiếu lễ phép"Dạ chị lấy mẫu này không ạ?"
Đổi cách gọi giữa chừng: lúc anh, lúc chúLộ ra là nhân viên đoán bừaĐã chọn thì giữ, chỉ đổi khi khách sửa
Xưng "mình" với khách lớn tuổiThân quá mức, thiếu kính trọngXưng "em" với khách người lớn

Có những khách tự xưng "tao" hoặc nói trống với nhân viên. Bạn không cần đổi theo, cứ giữ "em" và "anh, chị" như thường. Giữ được cách xưng hô đúng mực trong lúc khách nói nặng chính là cách hạ nhiệt nhanh nhất.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên lớn tuổi hơn khách có bắt buộc xưng em không?

Trong cửa hàng và quầy dịch vụ, xưng em với khách người lớn là cách phổ biến và an toàn. Nếu khách còn rất trẻ, như học sinh, nhân viên lớn tuổi có thể xưng cô, chú, chị, anh cho tự nhiên. Điều cần giữ là đồng đều trong cả cuộc nói chuyện.

Gọi khách là quý khách có lịch sự hơn anh chị không?

Quý khách lịch sự nhưng xa cách, hợp khi nói qua loa, viết thông báo hoặc chào chung một đoàn. Khi nói chuyện riêng với một người, gọi anh, chị hay cô, chú theo tuổi nghe ấm hơn nhiều và khách dễ mở lời hỏi lại.

Khách trẻ nhưng là chủ doanh nghiệp đến làm việc thì gọi sao?

Vẫn gọi anh hoặc chị, kể cả khi khách nhỏ tuổi hơn nhân viên. Ở môi trường văn phòng, tư vấn hợp đồng, gọi em với khách là thiếu đúng mực. Nếu khách nói cứ gọi em, bạn có thể làm theo lời khách.

Nhân viên mới chuyển từ miền Bắc vào miền Nam làm có cần đổi cách nói không?

Không cần đổi giọng, chỉ cần lưu ý vài chữ: gọi khách lớn tuổi là cô chú thay vì bác cho khỏi bị nghe như gọi già, và thêm tiếng dạ khi đáp. Khách miền Nam nhìn chung dễ chịu với giọng Bắc nếu nhân viên nói chậm, rõ và lễ phép.

Khách sửa cách gọi trước mặt người khác thì xử lý thế nào?

Đổi ngay, cười nhẹ và nói một câu ngắn như dạ em gọi lại chị ạ. Đừng giải thích vì sao mình gọi nhầm, đừng khen để chữa ngượng quá đà. Khách thường quên chuyện này rất nhanh nếu bạn đổi gọn gàng và giữ đúng từ đó về sau.

Có nên gọi khách quen bằng tên không?

Nên, với khách đã quay lại vài lần và từng nói tên. Gọi kèm tên như chị Lan, chú Bảy làm khách thấy được nhớ đến. Chỉ cần chắc mình nhớ đúng tên; không chắc thì gọi anh, chị như thường, gọi sai tên còn tệ hơn không gọi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138