Sau mỗi cuộc gọi hay đoạn nhắn tin đầu tiên với khách, ghi ngay tám dòng: ngày giờ và người gọi, kênh liên hệ, khách cần gì, lời khách nói nguyên văn, điều khách chưa ưng, việc đã hứa, bước tiếp theo, và trạng thái khách. Ghi trong vòng hai phút sau khi cúp máy, trước khi gọi người tiếp theo. Để cuối ca mới ghi, bạn sẽ nhớ lẫn lộn giữa các khách và mất đúng những chi tiết làm lần sau khác lần này.
Bài dưới đây có mẫu tám dòng kèm ví dụ thật ở cửa hàng điện máy B, cách phân biệt ghi lời khách và ghi suy đoán của mình, bảng trạng thái khách dùng chung cho cả đội, những thông tin không nên ghi, cách dùng ghi chú để mở cuộc gọi lần sau, và lịch kiểm sổ hằng tuần cho trưởng ca. Mẫu dùng được cho sổ giấy, bảng tính hay phần mềm quản lý khách hàng.
Vì sao phải ghi ngay, không để cuối ca
Một nhân viên gọi mười lăm khách trong buổi sáng. Đến chiều ngồi ghi, chị khách hỏi tủ lạnh hai cánh và anh khách hỏi tủ lạnh ngăn đá dưới đã nhập làm một trong trí nhớ. Lần gọi sau, khách nghe nhân viên hỏi lại đúng câu đã trả lời, hoặc tệ hơn, nghe nhầm món mình quan tâm. Khách không nói ra, nhưng thấy mình không được nhớ.
Ghi chú tốt còn giúp người khác tiếp nối. Bạn nghỉ phép, đồng nghiệp gọi khách theo hẹn mà không có ghi chú thì phải bắt đầu lại từ đầu. Ở cửa hàng có hai ca, khách nhắn tin buổi tối, ca sáng không biết tối qua đã nói gì, và khách nhận hai câu trả lời khác nhau.
Ghi ngay cũng là lúc bạn tự rà lại cuộc gọi: mình có hứa gì không, đã hẹn giờ cụ thể chưa, khách có nói câu nào cho thấy chưa ưng. Hai phút ghi chép thường làm lộ ra một việc quên mà nếu không ghi thì phải đến khi khách hỏi mới nhớ.
Quy ước dễ làm cho cả đội: không bấm số khách kế tiếp khi ghi chú khách vừa rồi chưa xong. Trưởng ca nhắc đều trong hai tuần đầu là thành nếp.
Mẫu ghi chú tám dòng, kèm ví dụ
Ví dụ dưới đây ghi sau cuộc gọi của bạn Vy, nhân viên cửa hàng điện máy B, với khách để lại số tại quầy. Bạn có thể in khung này thành tờ dán cạnh máy hoặc làm thành các cột trong bảng tính.
| Dòng | Ghi gì | Ví dụ |
|---|---|---|
| 1. Ngày giờ, người liên hệ | Để biết lần gần nhất và ai phụ trách | 15/11, 9h40, Vy gọi |
| 2. Kênh | Gọi, nhắn, khách tới quầy | Gọi, khách bắt máy lần đầu |
| 3. Khách cần gì | Món, kích thước, mức giá, cho ai dùng | Tủ lạnh cho nhà bốn người, bếp hẹp, muốn dưới mười lăm triệu |
| 4. Lời khách nguyên văn | Một hai câu đúng chữ khách nói | "Nhà chị bếp nhỏ, cửa tủ mở ra là vướng bồn rửa" |
| 5. Điều khách chưa ưng | Lo ngại, so sánh, chuyện cũ | Từng mua tủ ở chỗ khác bị giao trễ |
| 6. Việc đã hứa | Ai làm, làm gì, trước lúc nào | Vy gửi ảnh hai mẫu cánh mở trái trước 11h hôm nay |
| 7. Bước tiếp theo | Hẹn gì, giờ nào | Khách hẹn chiều Chủ nhật ghé xem cùng chồng |
| 8. Trạng thái | Theo bảng trạng thái chung | Đang cân nhắc, có hẹn |
Dòng bốn và dòng năm là hai dòng hay bị bỏ nhất, cũng là hai dòng có giá trị nhất. Thông tin "bếp nhỏ, cửa tủ vướng bồn rửa" cho phép người gọi sau mở đầu bằng đúng nỗi lo của khách, thay vì đọc lại thông số.
Ghi lời khách và ghi suy đoán của mình: tách rõ
Nhân viên mới hay ghi cảm nhận của mình như thể đó là sự thật về khách. Người đọc sau sẽ tin và đối xử với khách theo cảm nhận đó. Tách hai loại ra, và đánh dấu loại nào là suy đoán.
| Ghi kiểu dễ gây hiểu lầm | Ghi lại cho đúng |
|---|---|
| "Khách khó tính" | "Khách hỏi kỹ về bảo hành, hỏi ba lần về thời gian giao" |
| "Khách không có tiền" | "Khách nói ngân sách dưới mười lăm triệu" |
| "Khách chắc mua chỗ khác" | "Khách nói đang xem thêm một cửa hàng gần nhà. Suy đoán: đang so giá" |
| "Khách thích mẫu A" | "Khách nói mẫu A màu đẹp nhưng hỏi có loại nhỏ hơn không" |
| "Khách bực" | "Khách nói lần trước chờ máy lâu, giọng gắt ở đầu cuộc gọi, sau dịu lại" |
| "Khách quen" | "Khách đã mua nồi cơm năm ngoái, nhớ tên Vy" |
Các nhãn như "khó tính", "keo kiệt", "khách vớ vẩn" không bao giờ nên xuất hiện trong ghi chú. Ghi chú có thể bị người khác đọc, kể cả chính khách khi họ yêu cầu xem thông tin của mình. Mô tả hành vi và lời nói, không dán nhãn con người.
Bảng trạng thái khách dùng chung cho cả đội
Mỗi khách chỉ mang một trạng thái tại một thời điểm. Cả đội dùng cùng bộ chữ thì lọc danh sách mới nhanh và không ai gọi nhầm người.
- Mới để lại số, chưa liên hệ: cần gọi trong buổi hoặc sáng hôm sau.
- Đã liên hệ, có hẹn: ghi rõ ngày giờ hẹn; đến hạn thì người phụ trách gọi hoặc nhắn nhắc.
- Đang cân nhắc, không hẹn: khách nói "để suy nghĩ"; nhắn một tin bổ sung có giá trị sau vài ngày, không gọi dồn.
- Chưa liên lạc được: ghi số lần đã gọi, đã nhắn; tới giới hạn ba lần thì chuyển sang "tạm dừng".
- Đã mua: chuyển sang danh sách chăm sóc sau bán, ghi lịch bảo hành nếu có.
- Đã mua chỗ khác hoặc hết nhu cầu: không gọi chào hàng; chỉ nhắn nếu có thông tin khách đã đồng ý nhận.
- Dừng liên hệ: khách yêu cầu không gọi, không nhắn; đưa vào danh sách không liên hệ, không ai được gỡ trừ khi khách chủ động đồng ý lại.
Đừng thêm trạng thái mới tuỳ ý như "tiềm năng cao", "nóng", "lạnh". Những chữ đó mỗi người hiểu một kiểu, và thường dẫn đến việc gọi dồn những khách bị gắn "nóng" quá mức.
Thông tin không nên ghi
Ghi chú khách hàng là dữ liệu cá nhân. Ghi càng nhiều thứ không cần, cửa hàng càng gánh rủi ro khi sổ bị mất hay bị lộ, và khách càng khó chịu nếu biết.
- Chuyện sức khoẻ khách kể ngoài phạm vi dịch vụ, ví dụ khách nhắc đang điều trị bệnh khi mua máy lọc không khí. Chỉ ghi điều liên quan trực tiếp đến hàng, như "cần máy chạy êm ban đêm".
- Chuyện gia đình, tiền bạc khách tâm sự: vợ chồng bất hoà, đang nợ, mới mất việc.
- Số giấy tờ tuỳ thân, số tài khoản, ảnh giấy tờ nếu cửa hàng không thật sự cần cho giao dịch.
- Nhận xét về ngoại hình, giọng nói, vùng miền của khách.
- Thông tin của người thứ ba khách nhắc tới, như số điện thoại của người quen, trừ khi người đó đồng ý được liên hệ.
Ở phòng khám, spa, nhà thuốc, ranh giới này càng chặt: lễ tân và nhân viên bán hàng chỉ ghi phần hành chính như lịch hẹn, dịch vụ đã chọn. Thông tin chuyên môn do người có chuyên môn ghi ở hồ sơ riêng theo quy định của cơ sở. Ghi chú cũng không nên để trong ứng dụng nhắn tin cá nhân hay ảnh chụp điện thoại riêng.
Một câu tự hỏi trước khi ghi: nếu khách đọc được dòng này, khách có thấy phiền không? Nếu có, hoặc bỏ đi, hoặc viết lại chỉ phần cửa hàng thật sự cần để phục vụ.
Dùng ghi chú để mở cuộc gọi lần sau
Ghi chú tốt biến câu mở lần hai thành câu nói khách nhớ lâu. Thay vì "Dạ em gọi lại về tủ lạnh ạ", bạn nói: "Dạ em Vy ở điện máy B đây chị. Hôm trước chị nói bếp nhỏ, cửa tủ mở ra vướng bồn rửa. Em tìm được hai mẫu cánh mở bên trái, chị cần em gửi ảnh trước hay để Chủ nhật chị ghé xem luôn ạ?"
Câu đó dùng lời khách nguyên văn ở dòng bốn, không nhắc lại thông số, và đưa ra một lựa chọn dễ trả lời. Khách thường đáp lại bằng câu "Ờ em nhớ ghê" và cuộc nói chuyện ấm lên ngay.
Dòng năm, điều khách chưa ưng, cũng cần được nhắc khéo. Khách từng bị giao trễ ở nơi khác thì trước khi chốt, bạn nói rõ lịch giao và cách báo nếu trễ: "Bên em giao trong hai ngày, nếu xe trễ em gọi chị trước ít nhất một tiếng." Khách thấy được nghe, và bạn tránh hứa điều không chắc.
Dòng sáu nhắc bạn kiểm tra mình đã giữ lời chưa. Nếu lần trước hứa gửi ảnh mà quên, mở đầu bằng lời xin lỗi: "Dạ em xin lỗi chị, hôm trước em hứa gửi ảnh mà sót, em gửi chị ngay sau cuộc gọi này." Thà nhận lỗi trước còn hơn để khách nhắc.
Trưởng ca kiểm sổ ghi chú hằng tuần
Mười lăm phút mỗi cuối tuần đủ để giữ sổ ghi chú sống. Không cần chấm điểm; mục tiêu là sửa thói quen chứ không bắt lỗi.
- Chọn ngẫu nhiên mười ghi chú của các nhân viên khác nhau trong tuần.
- Kiểm đủ tám dòng: dòng nào hay trống nhất? Thường là dòng bốn và năm.
- Kiểm việc đã hứa: mỗi lời hứa ở dòng sáu có được đánh dấu đã làm chưa, có trễ không.
- Kiểm nhãn và suy đoán: có ghi chú nào dán nhãn khách, hay ghi thông tin không nên ghi.
- Kiểm trạng thái: có khách nào ở "chưa liên lạc được" quá ba lần mà vẫn bị gọi, có ai "dừng liên hệ" mà vẫn trong danh sách gọi.
- Chọn một ghi chú tốt nhất đọc cho cả đội trong buổi họp đầu tuần, nói rõ vì sao nó tốt.
Việc đọc một ghi chú tốt trước cả đội có tác dụng hơn nhiều so với nhắc lỗi. Nhân viên mới học được cách ghi từ ví dụ thật của đồng nghiệp, không phải từ quy định trên giấy.
Câu hỏi thường gặp
Cửa hàng nhỏ không có phần mềm thì ghi chú ở đâu?
Một bảng tính dùng chung hoặc một cuốn sổ đặt cố định ở quầy là đủ, miễn mọi người ghi cùng một chỗ và cùng mẫu. Tránh để mỗi người ghi trong điện thoại riêng, vì khi nghỉ việc thông tin đi theo người.
Ghi chú có cần chép lại nguyên cuộc gọi không?
Không cần. Tám dòng ngắn là đủ, chỉ dòng lời khách nguyên văn nên chép đúng một hai câu quan trọng nhất. Ghi quá dài thì người sau đọc không hết và bỏ qua luôn.
Khách hỏi xem cửa hàng lưu gì về mình thì làm sao?
Báo quản lý để xử lý theo quy định của cửa hàng. Đây là lý do ghi chú phải mô tả hành vi và nhu cầu một cách tôn trọng, không có nhãn hay nhận xét mà khách đọc thấy sẽ phật lòng.
Nhân viên ghi chú sai thông tin thì sửa thế nào?
Ghi thêm một dòng đính chính có ngày giờ và tên người sửa, thay vì xoá dòng cũ. Như vậy người đọc sau hiểu được vì sao có thay đổi, và cửa hàng biết lỗi hay xảy ra ở đâu để nhắc.
Có nên ghi lại tâm trạng của khách không?
Có, nhưng mô tả bằng hành vi cụ thể như "giọng gắt ở đầu, sau dịu lại" chứ không dán nhãn "khách khó chịu". Thông tin này giúp người gọi sau chuẩn bị tâm thế và chọn kênh liên hệ hợp hơn.