Với khách, giới thiệu bản thân chỉ cần một câu gồm ba phần: tên mình, vai trò ở cửa hàng, và việc mình sẽ lo cho khách. Ví dụ: "Dạ em là Thảo, tư vấn viên ở đây, hôm nay em đi cùng chị xem mẫu và báo giá cho chị." Câu này nói sau lời chào, khi khách đã dừng lại với bạn, không nói ngay lúc khách vừa bước qua cửa.
Phần dưới bàn chuyện lúc nào nên giới thiệu và lúc nào chưa cần, khung một câu với nhiều mẫu cho từng nơi làm, cách giới thiệu đồng nghiệp khi bàn giao khách, một tình huống đóng vai ở spa chị Hạnh, bảng nên nói và tránh nói, cùng phiếu tự chấm cho nhân viên mới.
Lúc nào nên nói tên, lúc nào chưa cần
Ở cửa hàng nhỏ, khách vào mua nhanh một món rồi đi, nhân viên không cần giới thiệu tên. Thẻ tên đeo trên áo đã đủ, khách cần thì nhìn. Nói tên lúc khách chỉ mua gói bánh hay chai nước làm câu chuyện dài ra không cần thiết.
Ngược lại, ở những nơi khách sẽ làm việc với một người trong cả buổi hoặc quay lại nhiều lần, như showroom xe, cửa hàng nội thất, spa, trung tâm ngoại ngữ, văn phòng tư vấn, thì giới thiệu tên là việc nên làm sớm. Khách biết tên bạn thì dễ gọi khi cần, dễ hỏi tìm khi quay lại, và cảm thấy có người chịu trách nhiệm với mình.
Thời điểm hợp nhất là ngay sau khi khách đáp lại lời chào và bắt đầu dừng chân, hoặc ngay khi khách hỏi câu đầu tiên. Ví dụ khách hỏi "mẫu sofa này có màu khác không em", bạn trả lời xong rồi nói thêm: "Dạ em là Thảo, chị cần xem thêm mẫu nào cứ gọi em nha." Lúc này lời giới thiệu đi kèm một việc cụ thể, nên không bị nghe như thủ tục.
Qua điện thoại thì khác: luôn nói tên và nơi làm ngay câu đầu, vì khách không nhìn thấy bạn và cần biết ai đang gọi.
Khung một câu: tên, vai trò, việc mình lo
Tên gọi, không cần họ đầy đủ. Nói tên mà khách dễ gọi lại: "em là Thảo", "em là Minh". Tên trùng với đồng nghiệp thì thêm một chữ phân biệt: "em là Minh nhỏ", hoặc theo thẻ tên của cửa hàng.
Vai trò bằng chữ khách hiểu. Nói "em lo phần tư vấn", "em là lễ tân", "em là kỹ thuật viên làm cho chị hôm nay". Tránh chức danh dài hoặc tiếng nước ngoài khách không hiểu.
Việc mình sẽ lo cho khách. Đây là phần biến câu giới thiệu thành lời mời: "em đi cùng chị xem mẫu", "em hướng dẫn chú làm thủ tục", "em sẽ gọi chị khi tới lượt". Khách nghe xong biết mình được giúp gì.
Nếu cần, một giới hạn. Ở phòng khám, nhà thuốc, văn phòng bảo hiểm, nói rõ phần mình không làm: "Phần chuyên môn bác sĩ sẽ trao đổi trực tiếp với cô, em lo giấy tờ và lịch khám." Câu này giúp khách không hỏi nhầm người.
Nói xong thì dừng. Không nối tiếp bằng thâm niên, thành tích hay "em làm ở đây năm năm rồi". Khách chưa hỏi thì chưa cần. Câu giới thiệu dài quá hai hơi thở là đã thừa.
Mẫu câu theo từng nơi làm
Mỗi mẫu dưới đây đều đi sau lời chào. Thay tên và chi tiết cho đúng chỗ bạn làm:
- Showroom xe máy, ô tô: "Dạ em là Hùng, tư vấn bán hàng. Anh chị cứ xem, cần ngồi thử hay nghe máy em mở giúp, có gì thắc mắc về giá anh chị hỏi em."
- Cửa hàng nội thất: "Dạ em là Thảo, hôm nay em đi cùng anh chị. Anh chị đang tìm cho phòng khách hay phòng ngủ để em dẫn đúng khu."
- Spa, tiệm tóc: "Dạ em là Vy, kỹ thuật viên làm cho chị hôm nay. Trong lúc làm chị thấy nóng hay đau chỗ nào cứ nói em liền nha."
- Lễ tân phòng khám: "Dạ em là Ngân ở quầy tiếp đón, em làm thủ tục cho chú. Phần khám bác sĩ sẽ trao đổi trực tiếp với chú."
- Trung tâm ngoại ngữ: "Dạ em là Long, tư vấn khoá học. Em hỏi chị vài câu về bé trước rồi mới giới thiệu lớp cho chị, chị thấy được không ạ?"
- Cửa hàng điện máy: "Dạ em là Minh, phụ trách khu máy lạnh. Chị cần tính công suất cho phòng em tính giúp chị."
- Dịch vụ sửa chữa tại nhà: "Dạ em là thợ bên cửa hàng điện lạnh D, em tên Tài, tới kiểm tra máy giặt cho cô. Em xem máy trước rồi báo cô giá trước khi làm."
Câu cuối của mẫu sửa chữa rất đáng học: báo giá trước khi làm. Khách mở cửa nhà cho người lạ luôn lo bị tính giá sau, một câu như vậy làm khách yên tâm ngay từ đầu.
Giới thiệu đồng nghiệp khi bàn giao khách
Nhiều khi bạn tiếp khách trước rồi phải chuyển khách sang người khác: sang kỹ thuật viên, sang thu ngân, sang người tư vấn chuyên về một dòng hàng. Đây là lúc khách hay bị hụt, vì phải kể lại từ đầu với người mới. Một lời giới thiệu đúng cách giúp khách không phải nói lại.
Khung bàn giao gồm bốn ý: tên đồng nghiệp, vì sao chuyển, khách đã nói gì, và bạn còn ở đâu nếu khách cần. Ví dụ ở cửa hàng điện máy B: "Dạ chị ơi, đây là anh Tuấn, anh rành về máy giặt hơn em. Anh Tuấn ơi, chị đang tìm máy cửa trước cho nhà bốn người, chị muốn máy êm vì để gần phòng ngủ. Em ở quầy đằng kia, chị cần gì cứ gọi em."
Đồng nghiệp nhận khách nên mở lời bằng chính thông tin vừa nghe: "Dạ em chào chị, nhà mình bốn người với cần máy êm phải không chị." Khách nghe vậy biết mình không bị bỏ dở. Tuyệt đối tránh kiểu gọi với từ xa "anh Tuấn ơi có khách" rồi bỏ đi, khách đứng giữa cửa hàng không biết phải chờ ai.
Nếu đồng nghiệp đang bận, đừng đẩy khách sang rồi để khách đứng chờ. Ở lại với khách, nói rõ: "Dạ anh Tuấn đang làm cho khách khác, khoảng năm phút nữa anh qua, trong lúc chờ em mời chị xem thử mấy mẫu này." Khách chịu chờ khi biết mình chờ ai và chờ bao lâu.
Tình huống đóng vai: kỹ thuật viên mới ở spa chị Hạnh
Vy mới vào làm ở spa chị Hạnh được ba ngày. Khách đầu tiên của Vy là một chị khoảng bốn mươi tuổi, đặt lịch chăm sóc da mặt. Vy dẫn khách vào phòng, bật đèn, rồi im lặng bắt đầu rửa mặt cho khách. Mười phút sau khách hỏi: "Em tên gì vậy, chị gọi mà không biết gọi sao." Cuối buổi chị khách không đặt lịch lần sau.
Khi tập lại, chị Hạnh đóng vai khách, Vy làm lại từ cửa phòng: "Dạ em là Vy, hôm nay em làm cho chị. Em làm khoảng sáu mươi phút, trong lúc làm chị thấy rát hay muốn em nhẹ tay hơn chị nói em liền nha. Chị có đang dùng loại kem nào đặc biệt không để em tránh." Chỉ ba câu, khách biết người làm cho mình là ai, biết thời gian, biết mình được lên tiếng.
Chị Hạnh dặn thêm một điều: giới thiệu xong mà trong buổi không nói thêm câu nào thì lời giới thiệu cũng mất tác dụng. Giữa buổi, hỏi khách một lần "Dạ lực tay vậy chị thấy ổn không ạ?"; cuối buổi nhắc lại tên khi chào: "Dạ lần sau chị đặt lịch cứ báo tên Vy là được ạ."
Nên nói và tránh nói khi giới thiệu mình
Bảng dưới gom những câu nhân viên mới hay dùng, kèm cách nói thay cho gọn và dễ nghe.
| Tránh nói | Vì sao | Nên nói |
|---|---|---|
| "Em là nhân viên mới, chưa rành lắm" | Khách lo bị tư vấn sai từ đầu | "Dạ em là Minh, có gì em chưa rõ em hỏi lại anh trưởng ca cho chị chắc." |
| "Em là chuyên viên tư vấn cấp cao" | Nghe như quảng cáo, khách đề phòng | "Dạ em lo phần tư vấn ở đây." |
| "Chị cứ gọi em là bé Thảo" | Suồng sã với khách lớn tuổi | "Dạ em tên Thảo ạ." |
| Nói tên rồi xin số điện thoại khách ngay | Khách thấy bị lấy thông tin | Chỉ xin số khi khách cần được báo giá, báo hàng về |
| "Em ở đây lâu rồi, chị tin em đi" | Đòi khách tin khi chưa làm gì | Để việc làm nói thay, như báo giá rõ ràng |
| Đọc tên cả họ lẫn chức danh như đọc thẻ | Cứng, khó nhớ | Tên gọi ngắn và một vai trò |
Nếu bạn thật sự là nhân viên mới và khách hỏi điều chưa biết, câu trung thực luôn tốt hơn câu đoán: "Dạ chỗ này em chưa chắc, chị chờ em một phút em hỏi lại cho đúng." Khách tôn trọng người hỏi lại hơn người nói bừa.
Phiếu tự chấm sau mỗi lượt khách dài
Với những lượt khách kéo dài trên mười phút, tự trả lời nhanh các câu sau khi khách ra về:
- Khách có biết tên mình trước khi rời đi không?
- Mình nói tên lúc nào: ngay lúc khách bước vào, sau câu hỏi đầu, hay mãi cuối buổi?
- Câu giới thiệu có nói rõ mình lo việc gì cho khách không?
- Ở chỗ cần, mình có nói phần việc mình không làm thay chuyên môn không?
- Khi chuyển khách cho đồng nghiệp, khách có phải kể lại từ đầu không?
- Cuối buổi mình có nhắc lại tên để khách tìm khi quay lại không?
Câu hỏi thứ năm hay bị bỏ qua nhất, vì người bàn giao nghĩ việc của mình đã xong. Thực ra khách đánh giá cả cửa hàng qua khoảnh khắc chuyển người này, nên đây là chỗ đáng tập nhất khi đóng vai cả đội.
Cách dùng phiếu cho hiệu quả: chấm liền một tuần, mỗi ngày ba lượt khách, rồi đếm xem câu nào trả lời "không" nhiều nhất. Tuần sau chỉ tập đúng câu đó. Sửa từng chỗ một nhanh hơn cố nhớ cả sáu điều cùng lúc, và trưởng ca cũng dễ nhìn ra bạn đã tiến bộ ở đâu.
Câu hỏi thường gặp
Có cần nói cả họ và tên khi giới thiệu với khách không?
Không cần. Khách chỉ cần một tên ngắn để gọi, như Thảo, Minh, Hùng. Nói cả họ tên đầy đủ hợp hơn trong văn bản, hợp đồng hoặc khi khách hỏi để ghi vào phiếu. Ở quầy, tên gọi ngắn giúp khách nhớ nhanh.
Đã đeo thẻ tên rồi có cần giới thiệu bằng lời không?
Ở cửa hàng nhỏ khách mua nhanh thì thẻ tên là đủ. Ở nơi khách làm việc lâu với một người như spa, showroom, văn phòng tư vấn, vẫn nên nói tên bằng lời vì khách hiếm khi đọc thẻ tên, nhất là khi chữ nhỏ.
Nhân viên thực tập giới thiệu thế nào để khách không lo?
Nói tên và vai trò như mọi người, không cần nhấn mạnh chữ thực tập. Nếu khách hỏi điều chưa chắc, nói thẳng là sẽ hỏi lại người phụ trách. Nếu cửa hàng yêu cầu ghi rõ thực tập trên thẻ tên thì làm theo quy định đó.
Khách hỏi số điện thoại riêng của nhân viên thì sao?
Tuỳ quy định cửa hàng. Nhiều nơi chỉ cho dùng số của cửa hàng để khách liên hệ, tránh nhầm lẫn khi nhân viên nghỉ việc. Bạn trả lời khéo rằng chị cứ gọi số cửa hàng và báo tên em, bên em sẽ chuyển cho em.
Có nên đưa danh thiếp khi vừa giới thiệu không?
Chưa nên. Đưa danh thiếp ngay khi vừa gặp làm khách thấy bị chào hàng. Hợp hơn là đưa lúc khách chuẩn bị ra về hoặc khi khách nói muốn suy nghĩ thêm, kèm câu khi nào chị cần hỏi lại cứ báo tên em.
Giới thiệu bản thân qua điện thoại khác gì gặp trực tiếp?
Qua điện thoại phải nói tên và nơi làm ngay câu đầu, sau đó nói lý do gọi, vì khách không thấy mặt và đang lo đây là cuộc gọi rác. Gặp trực tiếp thì nói tên sau cũng được, khi khách đã dừng lại nói chuyện với bạn.