Nhân viên đón khách ở cửa nhà hàng có ba việc trong mười giây đầu: chào trước khi khách kịp đứng ngơ ngác, hỏi số người và đã đặt bàn chưa, rồi dẫn khách đến bàn hoặc nói rõ thời gian chờ. Khách đánh giá nhà hàng từ lúc cánh cửa mở ra, trước cả khi nếm món đầu tiên.
Phần khó không nằm ở ngày vắng mà ở giờ cao điểm: hết bàn, khách đặt rồi đến trễ, khách đi hai mươi người không báo trước, khách đứng chờ mà thấy bàn trống. Dưới đây là câu thoại cho từng tình huống ở cửa, cách nhận đặt bàn qua điện thoại cho đủ thông tin, cách nói về món và giá khi khách hỏi ngay ở cửa, và phiếu tự chấm cho ca tối. Phần phục vụ tại bàn như ghi món, ra món không nằm trong bài này.
Câu chào ở cửa theo từng kiểu khách
Một câu "mời anh chị vào" cho mọi người là đủ lịch sự nhưng chưa đủ tinh ý. Nhà hàng F tập cho nhân viên đón khách nhận ra năm kiểu khách quen gặp:
| Kiểu khách | Câu chào và câu hỏi đầu |
|---|---|
| Khách đã đặt bàn | "Dạ em chào anh, anh đặt bàn tên gì ạ?" Tìm tên trong sổ, rồi: "Dạ bàn anh Khoa sáu người, ở tầng hai cạnh cửa sổ, em mời anh lên ạ." |
| Khách vãng lai, đi hai ba người | "Dạ em chào anh chị, mình đi mấy người ạ? Anh chị thích ngồi trong phòng lạnh hay ngoài sân ạ?" |
| Gia đình có người già, trẻ nhỏ | "Dạ em chào cả nhà, em xếp bàn gần lối đi cho bà dễ ra vào nha. Nhà mình cần ghế ngồi cho bé không ạ?" |
| Khách đi tiếp khách, công việc | "Dạ anh cần bàn yên tĩnh để nói chuyện không ạ? Phía trong em còn bàn góc." |
| Khách vào hỏi rồi đứng phân vân | "Dạ anh chị cứ vào xem chỗ ngồi trước, em đưa anh chị xem món ở bàn, chưa ưng thì không sao ạ." |
Xưng hô ở cửa: khách lớn tuổi đi cùng con cháu, chào người lớn nhất trước. Nhiều vùng phía Nam khách quen nghe "dạ" ở đầu câu và gọi "cô chú", phía Bắc khách lớn tuổi thường thích được gọi "bác". Không chắc thì "anh chị" là an toàn, rồi nghe cách khách tự xưng để đổi theo.
Khi hết bàn: báo thế nào để khách không bỏ đi trong bực bội
Hết bàn là chuyện bình thường, cái làm khách giận là bị bỏ đứng không ai nói gì. Làm theo năm bước:
- Nói ngay, không để khách tự phát hiện: "Dạ anh chị thông cảm, giờ này bên em đang kín bàn bốn người."
- Đưa thời gian chờ có cơ sở, cộng thêm vài phút cho an toàn: "Có hai bàn đang dùng tráng miệng, em ước khoảng mười lăm đến hai mươi phút có bàn ạ." Đừng nói "chờ chút xíu" khi biết là nửa tiếng.
- Đưa lựa chọn: chờ ở ghế phía trước, ngồi tạm bàn ngoài sân, ghép bàn với không gian khác, hoặc ghi số để báo khi có bàn.
- Nếu khách chờ, mời nước và đưa món xem trước. Cứ mười phút ra báo tình hình một lần, kể cả khi chưa có gì mới.
- Nếu khách quyết định đi: "Dạ em xin lỗi đã không có bàn cho anh chị hôm nay. Lần sau anh chị gọi trước, em giữ bàn cho ạ." Không tỏ thái độ, không nói "giờ này ai mà không đặt trước".
Khách đứng chờ thường hỏi "bàn kia trống mà sao không cho ngồi". Trả lời thật: "Dạ bàn đó khách đã đặt lúc bảy giờ, em đang giữ cho họ ạ." Nếu khách đặt đã trễ quá thời gian giữ bàn mà nhà hàng quy định, báo quản lý ca để quyết, không tự ý đưa bàn cho khách khác rồi để hai bên cãi nhau.
Nhận đặt bàn qua điện thoại cho đủ thông tin
Đặt bàn sai là lỗi bắt nguồn từ cuộc gọi chứ không phải từ cửa. Bạn Linh, nhân viên mới ở nhà hàng F, dán bảy câu này cạnh máy điện thoại và hỏi đủ trước khi cúp máy:
- "Dạ nhà hàng F xin nghe, em là Linh ạ." Nói tên nhà hàng trước để khách biết gọi đúng chỗ.
- "Anh chị đặt cho ngày nào, mấy giờ ạ?" Nhắc lại thứ trong tuần: "Tối thứ Bảy, ngày hai mươi mốt, đúng không ạ?"
- "Mình đi bao nhiêu người, có trẻ nhỏ hay người lớn tuổi không ạ?"
- "Anh chị cho em xin tên và số liên lạc để giữ bàn ạ."
- "Mình có dịp gì đặc biệt không ạ, sinh nhật hay tiếp khách?" Hỏi nhẹ, không bắt buộc.
- "Trong đoàn có ai ăn chay, dị ứng hải sản hay đậu phộng không ạ?" Câu này nhiều nhà hàng quên và trả giá đắt.
- Nói quy định giữ bàn: "Bên em giữ bàn mười lăm phút sau giờ hẹn, anh chị đến trễ thì gọi báo em giữ thêm nha."
Đặt cho nhóm lớn, nếu nhà hàng có quy định đặt cọc hay đặt món trước thì nói rõ ngay trong cuộc gọi, không để khách đến nơi mới biết. Cuối cuộc gọi, nhắc lại một lượt tên, ngày, giờ, số người. Ba mươi giây này cứu bạn khỏi nhiều tối thứ Bảy rối loạn.
Khách hỏi món và giá ngay ở cửa
Biết ba món bán chạy và một món cho người không ăn được cay, hải sản. Khách đứng ở cửa hay hỏi "ở đây có gì ngon". Câu trả lời cụ thể: "Dạ món khách gọi nhiều nhất là cá kho tộ và canh chua, ai không ăn cá thì có gà nướng lá chanh ạ." Đừng nói "món nào cũng ngon", câu đó không giúp ai chọn.
Nói khoảng giá khi được hỏi. "Dạ món chính bên em từ khoảng một trăm hai đến hai trăm rưỡi nghìn một đĩa, một bàn bốn người thường gọi ba món chính và một canh." Khách được chuẩn bị tinh thần thì khi xem hoá đơn không bị sốc.
Không giới thiệu món đã hết. Đầu ca hỏi bếp món nào hết hoặc sắp hết, để ở cửa không mời nhầm.
Không nói quá về nguyên liệu. Chỉ nói "hải sản tươi mỗi ngày", "rau nhà trồng" khi điều đó đúng. Khách chỉ cần nếm một lần thấy khác lời là mất tin cả bữa.
Nói thật về thời gian ra món. Món nướng hay lẩu cần lâu hơn thì báo trước: "Món này bếp làm khoảng hai mươi phút, anh chị gọi thêm món khai vị trong lúc chờ nha."
Tình huống đóng vai: đoàn mười hai người đến không báo trước
Trưởng ca đóng vai anh Bảo, dẫn một đoàn mười hai người vào lúc bảy giờ tối thứ Sáu, chưa đặt bàn, nói to: "Có bàn cho mười hai người không em, bọn anh đói lắm rồi." Bạn tập xử lý trong khi nhà hàng còn hai bàn bốn người và một bàn sáu người trống nằm rải rác.
Câu mở: "Dạ em chào anh, cả đoàn mình mười hai người ạ. Hiện bên em không còn bàn liền cho mười hai, em có hai cách anh chọn nha." Rồi đưa lựa chọn thật: "Một là chia đoàn hai bàn sáu người ngồi gần nhau, có ngay. Hai là chờ khoảng hai mươi phút, em ghép bàn dài ở tầng trên." Nếu nhà hàng không thể làm cả hai thì nói thẳng là không đủ chỗ, gợi ý giờ khác hoặc ngày khác.
Khi đoàn đã chọn, báo ngay bếp là sắp có mười hai suất cùng lúc để bếp sắp thứ tự. Trong lúc chờ, mang trà đá ra trước. Người quan sát chấm: bạn có hứa có bàn khi chưa chắc không, có đưa thời gian cụ thể không, có giữ giọng bình tĩnh khi khách nói to không, có quên báo bếp không.
Tiễn khách ở cửa: mười giây cuối cũng là tiếp xúc
Nhiều nhà hàng dồn sức cho câu chào mà quên câu tiễn. Khách ra về đi ngang cửa, nhân viên đứng cửa đang bận đón đoàn khác thì ít nhất cũng quay sang gật đầu và nói một câu: "Dạ em cảm ơn anh chị, anh chị về cẩn thận nha." Ấn tượng cuối của bữa ăn nằm ở đó, nhất là khi trong bữa có trục trặc như ra món chậm.
Nếu bạn biết bàn đó vừa phàn nàn, đừng giả vờ không biết. Một câu ngắn có tác dụng hơn câu cảm ơn chung: "Dạ hôm nay món ra chậm, em xin lỗi anh chị. Em đã báo quản lý để bếp xem lại giờ cao điểm." Chỉ nói điều đã làm thật, đừng hứa đền bù khi bạn không có quyền quyết.
Khách đi xe máy, nhắc nhẹ chỗ lấy xe và đưa vé xe nếu nhà hàng giữ xe. Trời mưa, có ô thì đưa khách ra tới xe. Gia đình có người già, mở cửa và đứng chờ cho đến khi mọi người ra hết. Đây là những việc nhỏ, không tốn tiền, nhưng khách nhớ và kể lại.
Một điều cần tránh: đừng xin khách đánh giá năm sao ngay ở cửa hay chìa mã quét bắt khách làm khảo sát lúc khách đang vội. Nhà hàng muốn xin ý kiến thì đặt phiếu ở bàn, để khách tự nguyện.
Phiếu tự chấm ca tối và lỗi hay gặp
Cuối ca, nhân viên đón khách tự trả lời có hoặc không. Hai câu "không" trở lên thì ngày mai kèm cặp lại phần đó:
- Khách bước vào có được chào trong vòng mười giây không?
- Mình có hỏi số người và đã đặt bàn chưa ngay câu đầu không?
- Khi hết bàn, mình có đưa thời gian chờ cụ thể và lựa chọn khác không?
- Khách chờ có được mời nước và cập nhật mỗi mười phút không?
- Cuộc gọi đặt bàn có đủ ngày, giờ, số người, tên, số liên lạc, dị ứng không?
- Mình có nhắc lại thông tin đặt bàn trước khi cúp máy không?
- Mình có giới thiệu món đã hết hay nói quá về nguyên liệu không?
- Khách bỏ đi, mình có chào và mời lần sau gọi trước không?
Lỗi hay gặp nhất của người mới đứng cửa là đứng nói chuyện với đồng nghiệp, nhìn điện thoại hoặc quay lưng ra cửa. Khách mở cửa thấy không ai nhìn mình thì mười giây đầu đã hỏng. Quy ước đơn giản: ai đứng cửa thì luôn quay mặt ra cửa.
Câu hỏi thường gặp
Khách đã đặt bàn nhưng đến trễ bốn mươi phút và bàn đã đưa cho người khác thì nói sao?
Bạn xin lỗi vì bất tiện, nhắc nhẹ quy định giữ bàn đã báo khi đặt, rồi tìm cách xếp sớm nhất có thể. Không đổ lỗi cho khách trước mặt người đi cùng. Nếu khách bực, mời quản lý ca ra nói chuyện.
Có nên hứa với khách đang chờ là năm phút nữa có bàn không?
Chỉ hứa khi thấy rõ bàn đang thanh toán. Ước lượng thì luôn cộng thêm vài phút. Khách được báo hai mươi phút mà mười lăm phút đã có bàn sẽ vui, còn ngược lại thì khách bực dù chỉ trễ chút ít.
Khách gọi đặt bàn hỏi có giảm giá không thì trả lời thế nào?
Bạn nói đúng chương trình đang có cùng điều kiện áp dụng. Không có thì nói thẳng là hiện chưa có chương trình, rồi giới thiệu thực đơn hoặc combo nếu có. Không hứa giảm rồi để quản lý từ chối lúc thanh toán.
Khách mang theo thú cưng hoặc đồ ăn bên ngoài vào thì nói gì ở cửa?
Bạn nói quy định của nhà hàng một cách lịch sự và đưa phương án nếu có, như khu ngoài sân cho khách có thú cưng, hay phí phục vụ khi mang bánh sinh nhật. Nói trước ở cửa tốt hơn nhắc khi khách đã ngồi.
Nhân viên đón khách có cần biết món không, hay đó là việc của phục vụ bàn?
Cần biết đủ để trả lời câu hỏi đầu tiên: món bán chạy, khoảng giá, món cho người ăn chay hoặc dị ứng, món đã hết. Khách hay hỏi ở cửa trước khi quyết định vào, nên không trả lời được là mất khách.