Tư vấn mỹ phẩm tại quầy bắt đầu bằng câu hỏi về da và thói quen của khách, không bằng tên sản phẩm. Nhân viên mời thử trên mu bàn tay hoặc cổ tay, nói rõ sản phẩm làm được gì ở mức nhãn ghi, và chuyển khách đi khám khi da đang có vấn đề cần chuyên môn. Khách mỹ phẩm sợ nhất hai chuyện: bị chèo kéo mua cả bộ, và mua về dùng bị kích ứng.
Bài này dành cho nhân viên quầy mỹ phẩm, cửa hàng mỹ phẩm nhỏ và khu chăm sóc da của các cửa hàng tổng hợp. Bạn sẽ có câu mở theo cách khách đứng ở quầy, bộ câu hỏi về da, quy trình mời thử, bảng những câu không được hứa, cách xử lý khách hỏi về mụn và kích ứng, và phiếu tự chấm cuối ca.
Khách mỹ phẩm sợ gì khi bước tới quầy
Rất nhiều khách mỹ phẩm đã từng bị một nhân viên chạy theo, giới thiệu liền một mạch năm bước dưỡng da, rồi về nhà với túi đồ gấp ba số tiền định tiêu. Lần sau họ bước vào cửa hàng với tâm thế phòng thủ: nhìn nhanh, tránh ánh mắt, cầm món mình cần rồi ra quầy tính tiền.
Nỗi sợ thứ hai là kích ứng. Khách da nhạy cảm từng dùng một sản phẩm được khen là "lành tính" mà vẫn đỏ rát. Họ không cần thêm lời khen, họ cần một người hỏi kỹ và nói thật về giới hạn của sản phẩm.
Nỗi sợ thứ ba ít ai nói ra: sợ bị nhận xét về da mặt. Câu "da chị bị nám nhiều quá" hay "lỗ chân lông chị to ghê" có thể xuất phát từ ý tốt, nhưng khách nghe như bị chê trước mặt người lạ.
Vì vậy kịch bản ở quầy mỹ phẩm phải chậm hơn và ít khẳng định hơn ở các ngành khác. Bạn hỏi nhiều, khen ít, không bình luận khuyết điểm trên mặt khách nếu khách không tự nói ra, và luôn để khách quyết định mua bao nhiêu. Một khách mua đúng một lọ kem chống nắng mà thấy dễ chịu sẽ quay lại mua tiếp, còn khách bị ép mua cả bộ thường chỉ đến một lần.
Câu mở theo cách khách đứng ở quầy
Nhìn cách khách hành động để chọn câu mở. Mỗi tình huống một câu, nói xong thì chờ khách đáp:
| Khách đang làm gì | Câu mở nên dùng | Vì sao |
|---|---|---|
| Cầm một lọ lên đọc kỹ mặt sau | "Chị đang tìm sản phẩm cho da mình hay mua tặng ạ? Em giúp chị đọc thành phần nếu chị cần." | Khách đọc kỹ là khách cẩn thận, mời giúp chứ không mời mua. |
| Thử son trên tay liên tục | "Chị muốn màu mặc đi làm hay đi chơi ạ? Em lấy giúp chị hai ba tông gần nhau để so." | Thu hẹp lựa chọn giúp khách đỡ rối. |
| Cầm điện thoại so ảnh sản phẩm | "Chị đưa em xem ảnh, em tìm đúng mẫu hoặc báo chị nếu bên em không có." | Khách đã biết mình cần gì, việc của bạn là tìm nhanh. |
| Đứng nhìn kệ chăm sóc da khá lâu | "Chị đang dùng gì cho da hằng ngày ạ? Em hỏi để gợi ý cho hợp, không cần mua thêm nhiều đâu chị." | Câu cuối gỡ nỗi sợ bị chèo kéo. |
| Đi cùng bạn, hai người bàn nhau | Chỉ chào: "Hai chị cứ xem nha, cần thử em mở tester cho." | Hai người đang tự tư vấn cho nhau, chen vào sớm là phiền. |
Khi khách đáp "em xem thôi", trả lời "Dạ chị cứ xem, tester để ở đầu mỗi kệ, chị cần bông hay khăn em đưa" rồi lùi lại. Khách thấy được tôn trọng sẽ gọi bạn khi cần.
Bộ câu hỏi về da và thói quen, theo thứ tự
Đây là thứ tự hỏi cho khách muốn mua sản phẩm chăm sóc da. Mỗi câu nghe trả lời xong mới hỏi câu tiếp, và ghi nhớ hoặc ghi ra giấy nếu khách mua nhiều món:
- Khách tự nhận da mình thế nào. "Chị thấy da mình hay khô, hay đổ dầu, hay chỗ khô chỗ dầu ạ?" Để khách tự mô tả, bạn đừng phán loại da bằng mắt.
- Đang dùng gì. "Mỗi sáng tối chị đang dùng những bước nào ạ?" Biết khách đang dùng gì để tránh gợi ý trùng hoặc chồng thành phần dễ gây kích ứng khi dùng chung.
- Từng bị kích ứng chưa. "Có sản phẩm nào chị dùng từng bị đỏ, ngứa hay nổi mụn không ạ? Chị còn nhớ tên hay thành phần không?" Câu này quan trọng nhất với khách da nhạy cảm.
- Điều khách muốn cải thiện. "Chị muốn sản phẩm này giúp mình chuyện gì nhất ạ?" Nghe chữ khách dùng, như "da xỉn", "khô căng", rồi dùng lại đúng chữ đó khi giới thiệu.
- Môi trường và thời gian. "Chị làm trong phòng máy lạnh hay hay ra ngoài nắng ạ? Buổi sáng chị có nhiều thời gian không?" Người vội buổi sáng không dùng nổi năm bước.
Hỏi xong, gói lại một câu cho khách xác nhận: "Vậy chị cần một kem dưỡng ẩm nhẹ cho da hơi khô, ngồi máy lạnh cả ngày, từng bị kích ứng với nước hoa hồng có cồn, đúng không chị?" Rồi chỉ giới thiệu hai lựa chọn. Hai là đủ để so, ba là bắt đầu rối.
Mời thử tester sạch sẽ và đúng chỗ
Mời thử là lúc khách cảm nhận thật, cũng là lúc dễ mất điểm vì vệ sinh. Những việc làm thành nếp:
- Dùng que, bông hoặc thìa lấy mẫu dùng một lần, không cho ngón tay vào hũ tester. Nói với khách: "Em lấy bằng que mới cho chị nha."
- Thử kem dưỡng, kem nền trên mu bàn tay hoặc mặt trong cổ tay, không bôi thẳng lên mặt khách ở quầy trừ khi cửa hàng có khu trang điểm riêng và khách đồng ý.
- Son thì lau đầu thỏi bằng khăn sạch trước khi thử, hoặc dùng cọ dùng một lần. Mời thử lên mu tay trước, khách muốn thử lên môi thì đưa cọ.
- Với khách da nhạy cảm, gợi ý thử ở vùng da nhỏ sau tai hoặc cổ tay trong một hai ngày trước khi dùng cả mặt. Đây là cách làm phổ biến, nói như lời khuyên chứ không như lời đảm bảo.
- Hỏi cảm giác chứ không hỏi đẹp chưa: "Chị thấy thấm nhanh hay hơi nhờn? Mùi có dễ chịu không chị?"
- Nếu có mẫu thử nhỏ mang về, đưa trước khi khách quyết định mua lọ lớn: "Chị cầm gói này dùng thử mấy hôm, hợp thì quay lại lấy lọ lớn."
Tester hết hạn, mở nắp lâu ngày, bề mặt khô hay đổi màu thì cất đi và báo trưởng ca. Một hũ tester bẩn làm khách nghi ngờ cả kệ hàng mới bên cạnh.
Những câu không được hứa và câu nên nói thay
Mỹ phẩm không phải thuốc. Nhân viên bán hàng không được hứa khỏi mụn, hết nám, trắng da sau bao nhiêu ngày, và không nói thay bác sĩ. Bảng dưới đổi các câu quen miệng sang câu nói đúng mức:
| Câu quen miệng cần bỏ | Câu nên nói |
|---|---|
| "Dùng hai tuần là hết mụn chị ơi." | "Sản phẩm này hỗ trợ làm sạch dầu thừa theo nhãn ghi. Mụn nhiều hay sưng đau thì chị nên đi khám da liễu trước nha." |
| "Hàng này lành tính tuyệt đối, ai dùng cũng được." | "Sản phẩm không có hương liệu, nhưng da mỗi người khác nhau, chị thử ở cổ tay trước cho chắc." |
| "Trị nám dứt điểm luôn." | "Nám là chuyện bác sĩ da liễu tư vấn. Bên em có kem chống nắng, là bước chị dùng được hằng ngày." |
| "Trắng lên hai tông sau một tháng." | "Sản phẩm giúp da trông đều màu hơn theo công bố của hãng, mức độ tuỳ da mỗi người." |
| "Bên kia toàn hàng giả, mua bên em mới chuẩn." | "Bên em có hoá đơn nhập hàng và tem của nhà phân phối, chị cần em cho xem." |
Khi không biết câu trả lời, nói thẳng: "Câu này em chưa chắc, để em hỏi trưởng quầy rồi trả lời chị." Khách mỹ phẩm đánh giá cao sự thật thà hơn một câu trả lời trơn tru mà sai.
Khách hỏi về mụn, kích ứng, da sau điều trị
Có những lúc khách đứng ở quầy với gương mặt đang sưng đỏ, nổi mụn mủ, hoặc kể vừa làm thủ thuật ở cơ sở thẩm mỹ xong và hỏi nên bôi gì. Đây là ranh giới của nhân viên bán hàng. Bạn có thể lắng nghe, nhưng không chọn sản phẩm điều trị cho tình trạng ấy.
Câu nói gợi ý: "Da chị đang đỏ và sưng như vậy, em nghĩ chị nên đi khám da liễu trước, để bác sĩ xem rồi dặn nên dùng gì. Em không dám gợi ý sản phẩm lúc này, sợ làm da chị nặng thêm." Nếu khách đã có đơn hoặc lời dặn của bác sĩ, bạn giúp tìm đúng sản phẩm theo lời dặn, không đổi sang món khác.
Khách vừa bị kích ứng sau khi mua ở cửa hàng mình: mời ngồi, hỏi đã ngừng dùng chưa, ghi lại tên sản phẩm và thời điểm dùng, báo quản lý xử lý theo chính sách đổi trả. Không cãi "do da chị chứ hàng không lỗi". Câu nên dùng: "Em rất tiếc chị bị như vậy. Chị ngừng dùng giúp em, em ghi lại và báo quản lý xử lý cho chị ngay hôm nay."
Nếu khách có dấu hiệu nặng như sưng môi, khó thở, nổi mẩn lan rộng, khuyên đi cơ sở y tế ngay, chuyện đổi trả tính sau.
Phiếu tự chấm cuối ca cho nhân viên quầy mỹ phẩm
Cuối ca, nhớ lại ba khách bạn tư vấn lâu nhất và tự trả lời có hay không cho từng câu:
- Có để khách tự mô tả da trước khi giới thiệu sản phẩm không?
- Có hỏi khách từng bị kích ứng với sản phẩm hay thành phần nào chưa?
- Có nhận xét khuyết điểm trên mặt khách khi khách không hỏi không?
- Có giới thiệu quá ba sản phẩm cùng lúc không?
- Có dùng que hoặc bông sạch khi lấy tester không?
- Có câu nào hứa kết quả, hứa thời gian, hay nói "lành tính tuyệt đối" không?
- Khách không mua, có chào ra cửa vui vẻ như khách mua không?
- Có câu hỏi nào của khách bạn chưa trả lời được, và đã ghi lại để hỏi trưởng quầy chưa?
Đếm số câu trả lời đúng hướng. Không cần chấm điểm thành con số để so với đồng nghiệp; mục đích là mỗi ngày sửa một thói quen. Câu hỏi khách hay hỏi mà cả quầy chưa trả lời được thì gom lại, nhờ người phụ trách chuẩn bị câu trả lời chung.
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên bán mỹ phẩm có được tư vấn trị mụn, trị nám không?
Không nên. Nhân viên bán hàng chỉ giới thiệu sản phẩm theo công dụng ghi trên nhãn. Mụn viêm nhiều, nám, da đang sưng đỏ là chuyện của bác sĩ da liễu; câu đúng là khuyên khách đi khám rồi quay lại mua theo lời dặn.
Có nên bôi tester trực tiếp lên mặt khách ở quầy không?
Chỉ khi cửa hàng có khu trang điểm riêng, dụng cụ dùng một lần và khách đồng ý. Ở quầy thông thường, thử trên mu bàn tay hoặc cổ tay là đủ để khách cảm nhận kết cấu, mùi và độ thấm.
Khách nói da nhạy cảm thì nên gợi ý thế nào?
Hỏi kỹ sản phẩm nào từng gây kích ứng, gợi ý loại ít thành phần, không hương liệu, và khuyên thử ở vùng da nhỏ trước. Đừng nói "lành tính tuyệt đối", vì da mỗi người phản ứng khác nhau.
Làm sao để khách không thấy bị chèo kéo ở quầy mỹ phẩm?
Hỏi về thói quen trước, chỉ giới thiệu hai lựa chọn, nói rõ khách không cần mua cả bộ, và đưa mẫu thử nhỏ khi có. Khi khách nói muốn xem một mình thì lùi lại, chỉ cho chỗ để tester.
Khách quay lại báo bị kích ứng sau khi dùng thì nói gì?
Xin lỗi vì khách gặp chuyện khó chịu, khuyên ngừng dùng, ghi tên sản phẩm và thời gian dùng, báo quản lý xử lý theo chính sách đổi trả. Nếu có dấu hiệu nặng như sưng môi hay khó thở, khuyên đi cơ sở y tế ngay.
Khách hỏi hàng bên mình có phải hàng thật không thì trả lời sao?
Trả lời bằng thứ kiểm được như hoá đơn nhập, tem nhà phân phối, hạn dùng và số lô trên bao bì, và mời khách xem nếu cần. Không nói xấu cửa hàng khác để làm mình trông đáng tin hơn.