TiepXuc.comTiếp Xúc
Nền tảng tiếp khách lần đầu

Nụ cười và ánh mắt khi tiếp khách: cười thế nào, nhìn bao lâu cho tự nhiên

Ba kiểu cười tại quầy, nhìn khách bao lâu và nhìn vào đâu, cười khi đeo khẩu trang, khi mệt cuối ca, bài tập năm phút trước ca và những nét mặt khiến khách ngại.

Close view of a Vietnamese receptionist in a light blue blouse smiling warmly toward a visitor at a clinic reception desk, face softly out of focus, cool morning light, pale teal tones

Khi tiếp khách, cười nhẹ lúc chào và lúc nghe, nhìn vào mắt khách vài giây rồi chuyển sang món hàng hoặc tay khách, và đổi sang nét mặt nghiêm túc, chăm chú khi khách phàn nàn hay kể chuyện không vui. Cười suốt cuộc nói chuyện, hoặc nhìn chằm chằm không rời, đều làm khách khó chịu như nhau.

Bài này chia nụ cười tại quầy làm ba kiểu, chỉ cách nhìn khách cho tự nhiên, cách cười khi đeo khẩu trang, cách giữ nét mặt khi đã mệt cuối ca, một bài tập năm phút trước giờ mở cửa và bảng những nét mặt khiến khách ngại mà nhân viên ít khi tự thấy.

Khách đọc nét mặt trước khi nghe lời nói

Khách đứng cách quầy vài bước đã nhìn thấy mặt bạn, trước khi bạn kịp nói gì. Lúc đó, khách tự hỏi người này có dễ hỏi không, có đang bực không, có rảnh để giúp mình không. Một khuôn mặt đang cau lại vì nhìn màn hình, dù chẳng có ý gì, vẫn khiến khách ngại bước tới.

Nụ cười ở đây không phải cười to, cũng không phải cười suốt. Đó là nét mặt dễ chịu: khoé miệng hơi nhếch, mắt mở, lông mày giãn ra. Người đứng quầy lâu năm gọi đó là "mặt mở cửa". Giữ được nét mặt này lúc rảnh tay là đã làm được nửa việc đón khách.

Điều quan trọng là nụ cười phải đi kèm ánh mắt. Cười mà mắt nhìn đi chỗ khác, khách cảm thấy bị chào cho có. Nhìn khách mà không cười, khách cảm thấy bị soi. Hai thứ đi cùng nhau trong một hai giây đầu là đủ để khách thấy được chào đón.

Một thử nghiệm đơn giản ở cửa hàng: nhờ đồng nghiệp chụp lén vài tấm khi bạn đang đứng chờ khách. Đa số nhân viên ngạc nhiên vì thấy mặt mình lúc rảnh trông mệt hoặc khó chịu hơn mình nghĩ. Biết được điều đó là bước đầu để sửa.

Ba kiểu cười tại quầy và lúc dùng

Không phải lúc nào cũng cười giống nhau. Bảng dưới chia ba kiểu cười hay dùng, kèm lúc nên dùng và câu nói đi kèm.

Kiểu cườiDùng khi nàoCâu đi kèm
Cười chào: rõ, mắt cười theoKhách bước vào, khách quen quay lại, khi tiễn khách"Dạ em chào chị, lâu quá mới thấy chị ghé."
Cười nghe: nhẹ, khoé miệng hơi nhếch, gật đầuKhách đang kể nhu cầu, hỏi giá, so sánh"Dạ, dạ, em hiểu rồi chị."
Nét mặt chăm chú: không cười, mắt nhìn thẳng, đầu hơi nghiêngKhách phàn nàn, kể bệnh, kể chuyện buồn, đang lo lắng"Dạ em nghe đây chị, chị kể tiếp giúp em."
Không nên: cười to, cười khẩy, cười khi khách đang bựcKhông có lúc nào hợp tại quầyĐổi ngay sang nét mặt chăm chú

Kiểu thứ ba là chỗ nhân viên mới hay sai nhất. Nhiều bạn được dặn "lúc nào cũng phải cười", nên khi khách đến đổi hàng lỗi vẫn giữ nụ cười, khách thấy như bị chế giễu. Cười là để chào đón, không phải để che mọi tình huống.

Nhìn khách bao lâu và nhìn vào đâu

Ánh mắt dễ thừa hoặc thiếu. Vài nguyên tắc dưới đây giúp nhân viên nhìn khách tự nhiên, không né mà cũng không soi:

  1. Khi chào, nhìn vào mắt khách khoảng một đến hai giây, đủ để khách biết bạn đang nói với họ.
  2. Khi khách nói, nhìn vào vùng mắt và mũi của khách, thỉnh thoảng nhìn xuống món hàng khách đang cầm hoặc tay khách. Cách này đỡ căng hơn nhìn thẳng vào mắt liên tục.
  3. Khi bạn nói, nhìn khách ở đầu câu và cuối câu; giữa câu có thể nhìn món hàng mình đang chỉ.
  4. Không nhìn từ đầu đến chân khách, nhất là nhìn giày, túi xách, đồng hồ. Khách nhận ra ngay và nghĩ mình đang bị đánh giá túi tiền.
  5. Với khách đi nhóm, chia ánh mắt cho mọi người, kể cả người đứng sau ít nói. Người ít nói đôi khi là người quyết định.
  6. Với khách lớn tuổi ở nơi khách ngồi còn bạn đứng, hạ thấp người, cúi hoặc ngồi xuống ghế cạnh để ánh mắt ngang nhau, tránh nhìn từ trên xuống.

Nếu bạn ngại nhìn vào mắt người lạ, tập dần với khách quen trước. Ở một số khách, nhất là khách lớn tuổi ở nông thôn, nhìn thẳng quá lâu bị coi là thiếu lễ phép; lúc đó cúi nhẹ đầu khi nói là hợp.

Nét mặt ở những khoảnh khắc khó

Khi báo giá. Nhiều nhân viên vô thức nhăn mặt hoặc cười ngượng khi đọc giá, như thể biết giá cao. Khách đọc được ngay và bắt đầu nghi. Báo giá với nét mặt bình thường, nhìn khách, nói rõ con số rồi dừng: "Dạ mẫu này giá bốn triệu hai, đã gồm công lắp."

Khi khách chê hàng. Đừng cười trừ, cũng đừng sầm mặt. Gật đầu, giữ nét mặt chăm chú và hỏi thêm: "Dạ chị thấy chưa ưng chỗ nào để em tìm mẫu khác cho chị." Khách chê là khách đang nói thật, đó là thông tin quý.

Khi chưa biết câu trả lời. Nhân viên mới hay đảo mắt, nhìn quanh tìm đồng nghiệp, khách thấy ngay là bạn lúng túng. Nhìn khách, nói thẳng: "Dạ câu này em hỏi lại cho chắc, chị chờ em một phút." Nét mặt bình tĩnh lúc này đáng giá hơn câu trả lời đoán bừa.

Khi khách đi ra mà không mua. Đây là lúc nét mặt dễ lộ thất vọng nhất. Giữ nụ cười tiễn như với khách đã mua: "Dạ em cảm ơn chị đã ghé, khi nào cần chị quay lại em tư vấn tiếp." Khách nhớ lần ra về này khi quyết định có quay lại hay không.

Cười khi đeo khẩu trang

Ở phòng khám, nhà thuốc, bếp mở, nhiều nơi bắt buộc đeo khẩu trang. Khách không thấy miệng bạn, nên nụ cười phải chuyển lên mắt và giọng. Cười thật thì cơ quanh mắt co lại, đuôi mắt hơi nheo; khách nhìn thấy được qua khẩu trang. Cười gượng chỉ bằng miệng thì sau khẩu trang coi như không cười.

Cách tập: đeo khẩu trang đứng trước gương, cười như khi gặp người quen lâu ngày không gặp, quan sát đuôi mắt. Lặp lại vài lần để nhớ cảm giác. Kèm theo đó là giọng: khi cười, giọng tự nhiên sáng và cao lên một chút. Câu "Dạ em chào cô, cô ngồi đây chờ em một chút nha" nói với khuôn mặt đang cười nghe khác hẳn khi nói với mặt lạnh, dù khách không thấy miệng.

Thêm vào đó, cử chỉ phải rõ hơn: gật đầu khi chào, đưa tay mời ngồi, nghiêng người về phía khách khi nghe. Khi khách không đọc được nửa dưới khuôn mặt, những cử chỉ ấy gánh phần việc của nụ cười.

Giữ nét mặt dễ chịu khi đã mệt cuối ca

Không ai cười tươi được suốt tám tiếng. Đến cuối ca, mặt tự nhiên chảy xuống, và khách vào lúc đó lại hay là khách vội, khách mệt. Vài cách người làm lâu năm hay dùng:

  • Mỗi khi khách vừa ra về, thả lỏng mặt, hít một hơi sâu, rồi trở lại tư thế chờ. Đừng giữ nụ cười căng cứng giữa hai lượt khách.
  • Uống nước, đi lại vài bước sau quầy khi vắng khách. Mặt mỏi thường đi cùng chân mỏi và khát.
  • Chọn một câu chào mình thích nói nhất cho lượt khách cuối ca, nói câu đó cũng làm mặt mình giãn ra.
  • Nếu đang bực chuyện riêng, báo trưởng ca để đổi sang việc ít gặp khách trong mười lăm phút. Một nét mặt cau có với khách khó xoá hơn mười lăm phút vắng mặt ở quầy.
  • Trưởng ca nên xếp người còn sức đứng quầy đón trong giờ cuối, người đã mệt lo thu ngân hoặc sắp hàng.

Mệt thì khách vẫn thông cảm, miễn là bạn không trút cái mệt lên họ. Một câu "Dạ chị chờ em xíu, em lấy liền" nói nhẹ nhàng, dù không cười tươi, vẫn đủ lịch sự.

Nét mặt khiến khách ngại mà nhân viên ít tự thấy

Những nét mặt dưới đây thường xuất hiện khi nhân viên không để ý. Nhờ đồng nghiệp quan sát giúp trong một ca là phát hiện ra.

Nét mặtKhách hiểu làSửa
Nhướng một bên mày khi khách hỏiCâu hỏi của mình ngớ ngẩnGật đầu trước rồi mới trả lời
Liếc đồng nghiệp khi khách mặc cảĐang bị nói xấu sau lưngGiữ ánh mắt ở khách cho tới khi khách đi
Mím môi, thở ra khi khách đổi ý lần thứ baLàm phiền nhân viênThả lỏng mặt, nói "dạ không sao chị"
Nhìn đồng hồ hoặc điện thoại khi khách đang nóiNhân viên muốn mình đi cho nhanhĐể điện thoại khỏi tầm tay khi đứng quầy
Cười khi khách nói sai tên sản phẩmBị chê cườiNhắc lại tên đúng một cách tự nhiên, không sửa lưng

Dòng cuối rất hay gặp ở cửa hàng điện thoại và mỹ phẩm, nơi khách hay đọc sai tên mẫu. Bạn chỉ cần nói tên đúng trong câu trả lời, khách tự hiểu mà không thấy ngượng.

Bài tập năm phút trước giờ mở cửa

Cả đội có thể làm cùng nhau trong lúc chuẩn bị mở cửa, không cần phòng riêng:

  1. Thả lỏng mặt: há miệng to rồi khép lại, nhướng mày rồi hạ xuống, mỗi động tác năm lần.
  2. Đứng thành đôi, một người đóng khách bước vào, người kia ngẩng lên, nhìn, cười và chào. Đổi vai. Làm ba lượt.
  3. Người đóng khách thử nói một câu phàn nàn, người kia đổi sang nét mặt chăm chú và đáp "Dạ em nghe đây chị." Người đóng khách nói lại cho bạn mình biết nét mặt có đổi kịp không.
  4. Mỗi người nói to câu chào của mình một lần với nụ cười, một lần không cười, để nghe giọng khác nhau thế nào.
  5. Trưởng ca nhắc một điều cần chú ý trong ngày, ví dụ hôm nay nhìn khách đi nhóm cho đều.

Năm phút này nghe có vẻ trẻ con, nhưng các cửa hàng làm đều đặn thường thấy nhân viên đỡ cứng mặt hẳn trong một giờ đầu, đúng lúc có khách mở hàng.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên ít cười tự nhiên thì có làm bán hàng được không?

Được. Khách cần nét mặt dễ chịu và ánh mắt chú ý, không cần nụ cười rạng rỡ. Người ít cười có thể bù bằng giọng nói ấm, câu chào rõ và cử chỉ chu đáo. Gượng cười quá mức còn tệ hơn một khuôn mặt bình thản nhưng tử tế.

Cười nhiều quá có bị khách nghĩ là giả không?

Có. Cười suốt cuộc nói chuyện, kể cả khi khách đang nói chuyện nghiêm túc hay phàn nàn, dễ bị coi là cười cho có. Nên cười khi chào, khi tiễn và khi khách nói điều vui, còn khi nghe nhu cầu thì giữ nét mặt chăm chú.

Nhìn thẳng vào mắt khách có bị coi là vô lễ không?

Với đa số khách thì không, nếu bạn nhìn một hai giây rồi chuyển sang món hàng hoặc tay khách. Với một số khách lớn tuổi, nhìn chằm chằm lâu có thể bị coi là thiếu lễ phép, khi đó cúi nhẹ đầu lúc nói và nhìn ngang là hợp.

Đeo khẩu trang thì khách có thấy mình cười không?

Khách thấy được qua đôi mắt nếu bạn cười thật, vì đuôi mắt nheo lại. Cười gượng chỉ bằng miệng thì không. Kèm theo nụ cười, nên gật đầu rõ và nói giọng sáng hơn để bù cho phần mặt bị che.

Khách cáu gắt thì có nên cười để làm dịu không?

Không nên. Khách đang bực mà thấy nhân viên cười dễ nghĩ mình bị coi thường. Lúc đó giữ nét mặt nghiêm túc, nhìn khách, gật đầu và nói câu thể hiện mình đang nghe. Khi khách đã nguôi, nụ cười nhẹ quay lại sẽ tự nhiên.

Có nên tập cười trước gương không, nghe có kỳ không?

Không kỳ, nhiều người làm lễ tân, tiếp viên vẫn tập. Mục đích là biết nụ cười thật của mình trông thế nào để dùng lại khi mệt. Tập vài phút mỗi ngày trong tuần đầu là đủ, sau đó chỉ cần nhớ cảm giác ấy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138