TiepXuc.comTiếp Xúc
Khách khó và tình huống khó

Khách say vào cửa hàng: cách nói chuyện, giữ an toàn cho nhân viên và khách khác

Khách có hơi men vào cửa hàng, quán: nhận ra mức say, câu nói ngắn để giữ êm, không bán thêm rượu, mời về an toàn và khi nào gọi bảo vệ hay công an khu vực.

A Vietnamese convenience store clerk gestures gently toward the door while an unsteady man leans on a shelf at night, wide shot from the aisle end, cold fluorescent light

Với khách say, mục tiêu không phải bán hàng hay giải thích cho thông, mà là giữ an toàn cho mọi người và để khách rời đi êm: nói câu ngắn, giọng chậm và đều, không tranh cãi, không chạm vào người, không bán thêm đồ uống có cồn. Người say nghe kém, nhớ kém và dễ nổi cáu vì những chuyện người tỉnh thấy nhỏ, nên cách nói chuyện bình thường không còn dùng được.

Bài viết cho nhân viên cửa hàng tiện lợi, quán ăn, cửa hàng mở muộn, quầy thu ngân ở siêu thị mini: những nơi gặp khách có hơi men nhiều nhất vào ca tối. Nội dung gồm cách nhận mức say, câu mẫu cho từng tình huống, cách mời về, và ranh giới khi phải gọi người hỗ trợ.

Nhận ra khách đang say ở mức nào

Không phải ai có mùi rượu cũng gây chuyện. Nhìn nhanh mấy dấu hiệu dưới đây để biết nên tiếp như khách thường hay phải đổi cách:

MứcDấu hiệuCách tiếp
Có hơi menMùi rượu, nói hơi to, vẫn đi đứng vững, trả lời đúng câu hỏi.Tiếp bình thường, nói ngắn hơn, không bán thêm rượu bia nếu thấy khách đã uống nhiều.
Say rõNói lặp, lè nhè, đi loạng choạng, quên vừa hỏi gì, cười nói to vô cớ.Một nhân viên tiếp, câu cực ngắn, giữ khoảng cách, gọi trưởng ca đứng gần.
Say gây rốiChửi bới, đập quầy, động vào khách khác, ném đồ, cầm vật cứng.Không đôi co. Lùi ra, giữ an toàn, báo bảo vệ hoặc gọi lực lượng chức năng.
Say nguy hiểm sức khoẻKhông đứng được, nôn liên tục, gọi không tỉnh, thở khó.Không để một mình, đặt nằm nghiêng nếu ngã, gọi cấp cứu, báo người nhà nếu biết.

Mức cuối dễ bị bỏ qua vì nhân viên chỉ lo khách gây rối. Người say ngất ở góc cửa hàng là chuyện sức khoẻ, cần gọi cấp cứu, không phải đuổi ra ngoài. Đừng tự cho khách uống thuốc gì hay đổ nước vào miệng người đang lơ mơ.

Nguyên tắc nói chuyện với người say

Một người nói. Chỉ một nhân viên nói chuyện với khách. Hai ba người cùng nói làm khách rối và thấy bị vây. Người còn lại đứng gần quầy, sẵn sàng gọi hỗ trợ.

Câu ngắn, mỗi câu một ý. "Dạ anh ơi." rồi "Anh cần mua gì ạ?" rồi "Dạ, nước suối đây ạ." Câu dài hai mệnh đề là người say đã quên nửa đầu.

Giọng thấp và đều. Đừng nói to theo khách. Người say hay nói to vì nghe kém; bạn nói to lại thì họ nghe thành bị quát.

Không tranh cãi đúng sai. Khách nói sai giá, nói nhầm đã trả tiền, nói chuyện không đâu: đừng sửa từng câu. Chỉ giữ điều quan trọng: tiền đúng, hàng đúng.

Không chạm vào người. Kể cả có ý tốt như đỡ tay, vỗ vai. Người say dễ hiểu lầm cái chạm thành bị đẩy. Chỉ đỡ khi khách sắp ngã và có người khác chứng kiến.

Không đùa, không trêu. Câu đùa với người say rất dễ thành câu bị hiểu là chế giễu. Lịch sự và hơi trịnh trọng là an toàn nhất.

Khách say đòi mua thêm rượu bia

Đây là tình huống khó nhất ở cửa hàng tiện lợi và quán nhậu. Nhiều nơi có quy định nội bộ không bán đồ uống có cồn cho người đã say rõ, và pháp luật về phòng chống tác hại của rượu bia cũng có những quy định liên quan mà cửa hàng nên tìm hiểu kỹ. Với nhân viên, cách dễ nhất là coi đây là quy định của cửa hàng, không phải ý riêng của mình.

Câu từ chối nên nói một lần, rõ, rồi đưa một lựa chọn khác: "Dạ hôm nay em không bán thêm bia cho anh được ạ, quy định của cửa hàng. Em lấy anh chai nước suối với gói bánh nhé." Không giải thích thêm vì sao, không nói "anh say rồi", vì người say gần như luôn tin là mình còn tỉnh, câu đó chỉ khơi cãi nhau.

Khách nài, khách gắt, cứ nhắc lại đúng câu cũ với giọng như cũ, nhiều nhất hai ba lần. Đừng đổi lý do mỗi lần, vì đổi lý do là cho khách cái để bám vào. Nếu khách tự ra kệ lấy rượu và mang đến quầy, không giằng lại; để chai trên quầy, không quét mã, gọi trưởng ca. Một chai bia không đáng để nhân viên bị xô ngã.

Ở quán ăn, nếu bàn khách đã say vẫn gọi thêm, nhân viên phục vụ nên báo quản lý quán thay vì tự quyết. Quản lý có thể ra nói chuyện với người tỉnh nhất trong bàn để cả nhóm dừng lại và gọi xe về.

Mời khách say rời đi êm, theo từng bước

Khi khách đã mua xong mà không chịu về, hoặc đứng lâu làm phiền khách khác:

  1. Gọi tên việc khách đã xong. "Dạ anh lấy đủ đồ rồi đó ạ." Đưa túi hàng tận tay, để khách cầm thứ gì đó trong tay.
  2. Đi trước, chỉ hướng cửa. Bước ra phía cửa, đứng chếch bên cạnh lối đi chứ không đứng chặn: "Em mở cửa cho anh ạ." Người say hay đi theo người đi trước.
  3. Hỏi về chuyện đi lại. "Anh về bằng gì ạ? Em gọi xe giúp anh nhé." Đây là câu vừa tử tế vừa giúp khách rời đi. Nếu khách định tự lái xe máy khi đã say rõ, khuyên gọi xe hoặc gọi người nhà, không tranh giành chìa khoá.
  4. Chào như khách bình thường. "Dạ anh về cẩn thận ạ." Không nói gì thêm khi khách đã ra cửa.

Nếu khách có bạn đi cùng mà còn tỉnh hơn, nói chuyện với người đó: "Dạ anh đưa anh ấy về giúp em được không ạ, em gọi xe cho hai anh." Người đi cùng thường muốn đưa bạn về hơn cả bạn.

Có những khách không chịu đi dù bạn đã làm đủ các bước. Khi đó đừng nhắc lần thứ năm, thứ sáu, vì nhắc nhiều làm khách thấy bị đuổi. Để khách đứng yên nếu khách không làm phiền ai, tiếp tục phục vụ khách khác, và báo trưởng ca biết. Thường sau vài phút không ai để ý, khách tự đi.

Câu mẫu cho những tình huống nhỏ hay gặp với khách say

Phần lớn khách say không gây rối, chỉ làm những việc khiến nhân viên lúng túng. Mỗi tình huống một câu, nói xong thì làm luôn việc đi kèm:

Tình huốngCâu nóiViệc đi kèm
Khách đứng kể chuyện mãi ở quầy, khách sau đang chờ."Dạ em tính tiền cho chị phía sau một chút nhé anh."Quay sang khách sau, phục vụ bình thường; không đuổi khách say.
Khách xin ngồi lại trong cửa hàng cho tỉnh."Dạ anh ngồi ghế ngoài hiên cho mát ạ, em mang nước ra anh."Chỉ chỗ ngồi gần cửa, trong tầm camera và tầm mắt nhân viên.
Khách hỏi mượn nhà vệ sinh."Dạ nhà vệ sinh ở cuối dãy bên phải ạ."Nếu cửa hàng có khu riêng, để ý thời gian; quá lâu thì gõ cửa hỏi khách có ổn không.
Khách làm đổ, làm vỡ hàng."Dạ anh đứng yên đó giúp em, để em dọn, kẻo đứt tay ạ."Dọn ngay; chuyện bồi thường để quản lý nói sau, không đòi ngay lúc đó.
Khách nôn ra sàn."Dạ anh ngồi đây ạ, em lấy nước cho anh súc miệng."Đặt khách ngồi, rào khu sàn bẩn cho khách khác khỏi trượt, rồi mới dọn.
Khách gọi điện thoại to, cãi nhau với ai đó.Không nói gì khi khách đang nói điện thoại.Chờ khách cúp máy rồi mới hỏi khách cần gì; nếu khách chửi bới kéo dài thì báo trưởng ca.

Để ý cột thứ ba: câu nói chỉ là một nửa, nửa còn lại là việc làm ngay sau đó. Khách say nhớ được việc bạn làm hơn là chữ bạn nói.

Khi nào gọi bảo vệ, gọi lực lượng chức năng

Nhân viên không phải là người giữ trật tự. Khi có một trong các dấu hiệu dưới đây, việc của bạn là lùi ra và gọi người có trách nhiệm:

  • Khách đập phá đồ, ném hàng, đập quầy liên tục.
  • Khách động tay vào nhân viên hoặc khách khác, kể cả xô đẩy nhẹ.
  • Khách cầm vật có thể gây thương tích, hoặc doạ dẫm làm hại ai đó.
  • Khách đã được mời về nhiều lần mà vẫn quấy rầy khách khác, chặn lối đi, không cho ai thanh toán.
  • Bạn đang làm ca một mình và cảm thấy không an toàn, dù khách chưa làm gì cụ thể.

Mỗi cửa hàng mở ca tối nên có sẵn số của bảo vệ toà nhà, của quản lý và số khẩn cấp ghi ở chỗ chỉ nhân viên thấy. Khi gọi, nói địa chỉ trước, chuyện gì sau. Trong lúc chờ, đứng sau quầy hoặc ở chỗ có lối thoát, mời khách khác ra trước. Đừng giữ khách say lại "cho công an đến", việc đó không phải của nhân viên. Tiền và hàng đều thay được, người thì không.

Sau ca: ghi lại, nói chuyện với quản lý và tự chăm mình

Ca có khách say gây chuyện thường để lại nhân viên run tay cả buổi. Mấy việc nên làm ngay sau đó:

  • Ghi vào sổ giao ca: giờ, mô tả khách (không cần tên), chuyện gì xảy ra, đã gọi ai, hàng hoá thiệt hại nếu có.
  • Nếu có camera, báo quản lý mốc giờ để lưu lại đoạn hình trước khi bị ghi đè.
  • Báo quản lý nếu đây là khách quen hay say quay lại, để cả đội thống nhất cách tiếp lần sau.
  • Nói với trưởng ca nếu bạn chưa muốn đứng quầy ngay. Nghỉ mười phút không phải yếu đuối.
  • Nếu cửa hàng thường xuyên có khách say vào ca tối, đề nghị không xếp một người đứng một mình ca muộn.

Những ghi chép này giúp quản lý thấy vấn đề lặp lại và sắp xếp ca hợp lý. Một cửa hàng để nhân viên nữ đứng một mình ca khuya ở khu nhiều quán nhậu mà không có cách gọi hỗ trợ nhanh là đang đặt nhân viên vào chỗ nguy hiểm.

Nếu bạn là nhân viên mới và chưa ai dặn những điều này, hãy hỏi trưởng ca ngay trong tuần đầu: gặp khách say gây chuyện thì gọi ai, ở đâu có số, cửa sau mở bằng gì. Hỏi trước lúc yên ổn dễ hơn nhiều so với lúc đang run tay đứng sau quầy.

Câu hỏi thường gặp

Có được từ chối bán hàng cho khách đang say không?

Với đồ uống có cồn, nhiều cửa hàng có quy định không bán cho người đã say rõ, và đó là lý do chính đáng để từ chối. Hàng khác như nước, đồ ăn thì vẫn bán bình thường, càng nên bán để khách tỉnh táo hơn.

Khách say quên trả tiền hay trả thiếu thì làm sao?

Nhắc một lần, rõ ràng, chỉ vào tổng tiền: "Dạ của anh là tám mươi nghìn ạ". Nếu khách nhất quyết đi, không giữ người lại, ghi giờ và báo quản lý. Giữ người say lại dễ thành xô xát, thiệt hại lớn hơn số tiền.

Khách say nói những câu khiếm nhã với nhân viên nữ thì sao?

Không đáp lại, không cười cho qua. Nói một câu giới hạn ngắn "Dạ anh đừng nói vậy ạ", rồi đổi người tiếp hoặc gọi trưởng ca. Nếu khách tiếp tục hoặc có hành vi đụng chạm, mời bảo vệ ngay.

Có nên gọi người nhà khách đến đón không?

Nếu khách tự đưa điện thoại và nhờ gọi thì được. Không tự lục túi, lục điện thoại của khách. Nếu khách bất tỉnh, gọi cấp cứu là việc đầu tiên, người nhà sẽ được liên lạc qua kênh đó.

Quán ăn có nên ngừng phục vụ cả bàn khi một người say gây chuyện không?

Nên để quản lý quán quyết. Thường quản lý sẽ nói chuyện với người tỉnh nhất bàn, đề nghị cả bàn thanh toán và gọi xe. Nhân viên phục vụ không nên tự tuyên bố dừng phục vụ trước mặt cả nhóm.

Ca tối chỉ có một nhân viên thì chuẩn bị gì trước?

Biết sẵn cách gọi quản lý, bảo vệ và số khẩn cấp; để điện thoại ở chỗ với tới nhanh; nắm lối thoát phía sau. Nếu thấy khách say đi về phía cửa hàng, có thể gọi trước cho quản lý biết để họ trực máy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138