Kịch bản bán điện thoại, điện máy hiệu quả bắt đầu bằng câu hỏi khách dùng thế nào, nhà mấy người, phòng rộng bao nhiêu, rồi mới nói tới máy. Thông số chỉ đưa ra khi đã đổi được thành một lợi ích khách hiểu ngay, và mọi con số về giá, trả góp, khuyến mãi phải nói đủ điều kiện. Khách điện máy thường đã xem trước trên mạng, nên họ không cần ai đọc lại cấu hình, họ cần người giúp chọn giữa hai ba máy cho đúng nhà mình.
Ví dụ trong bài lấy ở cửa hàng điện máy B, nơi bạn Minh vừa vào làm nhân viên tư vấn khu gia dụng. Bài có câu mở theo từng khu hàng, thứ tự hỏi nhu cầu, bảng đổi thông số thành lợi ích, cách nói trả góp và khuyến mãi không gây hiểu lầm, cách xử lý khi khách nói chỗ khác rẻ hơn, và các lỗi hay gặp.
Câu mở theo từng khu hàng
Ở cửa hàng điện máy, khách đứng ở khu nào là đã cho bạn biết nửa nhu cầu. Câu mở nên gắn với khu đó và kết thúc bằng một câu hỏi dễ trả lời:
| Khu | Câu mở nên dùng | Câu hỏi nối tiếp |
|---|---|---|
| Tivi | "Anh chị đang xem tivi cho phòng khách hay phòng ngủ ạ?" | "Từ ghế ngồi tới tường đặt tivi khoảng mấy mét anh?" |
| Tủ lạnh | "Nhà mình mấy người ăn cơm nhà chị? Chị hay đi chợ mỗi ngày hay đi một lần cho cả tuần?" | "Chỗ đặt tủ ở nhà rộng bao nhiêu, chị đo chưa?" |
| Máy lạnh | "Anh lắp cho phòng nào, phòng có hướng nắng chiều không anh?" | "Phòng mình dài rộng khoảng bao nhiêu mét?" |
| Máy giặt | "Nhà mình giặt mỗi ngày hay dồn cuối tuần chị? Có hay giặt chăn mền không?" | "Chỗ đặt máy là trong nhà tắm hay ngoài ban công?" |
| Điện thoại | "Anh dùng máy chủ yếu để làm gì, chụp ảnh, chơi game, hay gọi điện nhắn tin là chính?" | "Máy cũ anh đang dùng có điều gì anh thấy chưa ưng?" |
Bạn Minh ghi những câu này vào một tờ giấy nhỏ để trong túi suốt tuần đầu. Đến tuần thứ hai, câu nói đã thành phản xạ và Minh bắt đầu tự thêm câu hỏi của mình theo những gì khách hay trả lời.
Hỏi cách dùng trước, hỏi ngân sách sau
Nhân viên mới hay hỏi "anh chị định mua tầm giá bao nhiêu" ngay câu thứ hai. Khách thường nói một con số thấp để phòng thủ, và bạn bị kẹt giới thiệu máy không đủ cho nhu cầu thật. Thứ tự nên đi:
- Ai dùng và dùng thế nào. Nhà mấy người, có người già trẻ nhỏ không, dùng nhiều giờ trong ngày hay ít. Với điện thoại: dùng cho công việc hay giải trí, có cần pin lâu không.
- Không gian lắp đặt. Kích thước chỗ đặt, ổ điện, đường ống thoát nước, khoảng cách ngồi xem. Nhắc khách đo trước khi mua tủ lạnh và máy giặt, nhiều đơn bị trả chỉ vì không lọt cửa.
- Máy cũ và điều chưa ưng. "Máy cũ chị thấy phiền nhất chuyện gì?" Câu trả lời này là thứ bạn sẽ nhấn mạnh khi giới thiệu máy mới.
- Tính năng bắt buộc và tính năng không cần. "Có tính năng nào chị nhất định phải có, có cái nào chị thấy không cần, để em bỏ qua cho đỡ tốn tiền?"
- Ngân sách, hỏi bằng khoảng. "Em có máy ở ba tầm giá, chị muốn em giới thiệu tầm nào trước?" Đưa khung để khách chọn, không bắt khách đọc một con số.
Sau năm bước, chọn hai máy, một máy vừa đủ nhu cầu và một máy cao hơn một bậc, nói rõ khác nhau ở đâu. Đừng mở bằng máy đắt nhất kệ. Khách thấy bạn chủ động giới thiệu máy rẻ hơn khi nó đủ dùng sẽ tin các lời khuyên tiếp theo.
Đổi thông số thành lợi ích khách hiểu
Khách không mua công suất hay dung tích, khách mua cảm giác dùng hằng ngày. Mỗi thông số bạn định nói, tự hỏi "vậy thì nhà khách được gì":
| Thông số | Câu nên nói với khách | Lưu ý |
|---|---|---|
| Dung tích tủ lạnh | "Tủ này đủ chỗ cho nhà bốn người đi chợ hai ba ngày một lần, ngăn đông để được mấy hộp thịt cá chia sẵn." | Không nói "tủ to cho thoải mái" nếu nhà ít người. |
| Công nghệ biến tần | "Máy chạy êm, khi phòng đã mát thì máy chạy nhẹ lại, thường đỡ tốn điện hơn loại thường nếu nhà chị bật nhiều giờ." | Không hứa con số tiết kiệm cụ thể nếu không có nhãn năng lượng làm căn cứ. |
| Công suất máy lạnh | "Phòng mười lăm mét vuông có nắng chiều thì em gợi ý loại này, máy nhỏ hơn sẽ chạy hoài mà không mát." | Theo bảng hướng dẫn của hãng, không đoán. |
| Dung lượng pin điện thoại | "Với cách anh dùng, chủ yếu nhắn tin và xem bản đồ, máy này thường đủ một ngày không phải sạc giữa chừng." | Pin thực tế tuỳ cách dùng, nói chữ "thường". |
| Độ phân giải tivi | "Anh ngồi cách ba mét thì màn hình cỡ này nhìn rõ, không phải quay đầu." | Không chê máy rẻ "nhìn mờ" để đẩy máy đắt. |
Khi khách hỏi đúng thông số kỹ thuật, trả lời chính xác bằng con số trên tem năng lượng và tài liệu hãng. Nếu không nhớ, cầm tài liệu ra đọc cùng khách. Khách điện máy hay kiểm lại trên mạng, sai một con số là mất cả buổi tư vấn.
Trả góp, bảo hành, khuyến mãi: nói đủ điều kiện
Trả góp nói tổng số tiền, không chỉ số tiền mỗi tháng. "Gói này mỗi tháng anh trả khoảng chừng này, trong sáu tháng, tổng cộng anh trả nhiều hơn giá mua đứt một khoản, em ghi ra đây cho anh xem." Nói rõ trả trước bao nhiêu, phí hồ sơ, phạt trễ hạn nếu có, và việc thẩm định hồ sơ do công ty tài chính làm. Không hứa "chắc chắn duyệt".
Khuyến mãi nói kèm điều kiện. "Quà tặng này áp dụng khi chị mua trong tuần này và thanh toán đủ, không áp dụng chung với trả góp lãi suất thấp." Đọc đúng điều kiện trên thông báo của cửa hàng, không thêm không bớt.
Bảo hành nói ai chịu trách nhiệm, ở đâu. "Máy bảo hành chính hãng mười hai tháng, chị mang tới trung tâm bảo hành của hãng hoặc mang về cửa hàng, bên em gửi đi giúp." Thời hạn đọc đúng phiếu bảo hành.
Gói bảo hành mở rộng là tuỳ chọn. Giới thiệu một lần, nói rõ giá và phạm vi, khách từ chối thì thôi. Không nói "máy này hay hư lắm, mua thêm bảo hành cho chắc", vì câu đó vừa doạ khách vừa chê chính hàng mình bán.
Lắp đặt và vật tư phát sinh nói trước. Máy lạnh, máy nước nóng hay phát sinh ống đồng, giá đỡ, dây điện. Báo trước mức thường gặp: "Nếu ống dài hơn mức miễn phí thì tính thêm theo mét, thợ sẽ báo trước khi làm."
Khi khách nói chỗ khác rẻ hơn
Câu này gặp hằng ngày ở ngành điện máy. Phản xạ sai là chê nơi kia: "bên đó hàng trưng bày", "bên đó không bảo hành". Bạn không biết chắc, và khách có thể vừa từ đó qua.
Câu nên dùng: "Dạ chị cho em xem giúp mẫu bên kia, em so xem có đúng cùng mã máy, cùng quà, cùng chính sách giao lắp không." Nhiều lần chênh lệch đến từ khác mã máy, khác năm sản xuất, hoặc giá chưa gồm lắp đặt. Nếu đúng là cùng máy cùng điều kiện mà bên kia rẻ hơn, nói thật: "Đúng là bên kia đang rẻ hơn. Em hỏi quản lý xem bên em có hỗ trợ được không, nếu không được thì chị cân nhắc nha."
Sau đó nhắc những gì cửa hàng thật sự có: giao lắp trong ngày, đổi máy lỗi trong mấy ngày đầu, nhân viên kỹ thuật gần nhà. Chỉ nói điều có thật và đang áp dụng.
Nếu khách vẫn chọn chỗ khác, chào vui vẻ: "Dạ chị mua bên nào cũng được, lắp xong có gì chưa rõ cách dùng chị cứ ghé em chỉ." Khách điện máy quay lại mua món tiếp theo nhiều hơn bạn nghĩ.
Sau khi khách chốt: hẹn giao lắp và chỉ cách dùng
Nhiều nhân viên coi đơn hàng là xong khi khách đã thanh toán. Với điện máy, phần sau thanh toán mới là lúc khách đánh giá cửa hàng. Năm việc bạn Minh làm với mọi đơn:
- Đọc lại đơn. "Em đọc lại cho chị: tủ lạnh mã này, màu này, giao về địa chỉ này, chiều thứ bảy, đúng không chị?" Sai địa chỉ hay sai màu là lỗi tốn kém nhất.
- Hẹn khung giờ thật. Hỏi bộ phận giao hàng trước khi hứa. "Bên em giao trong khung hai giờ đến năm giờ chiều, thợ gọi chị trước khi tới." Không hứa "giao liền" khi chưa hỏi.
- Dặn chuẩn bị chỗ đặt. "Chị dọn giúp em lối đi và ổ điện gần chỗ đặt tủ, tủ lạnh mới về nên để đứng yên một lúc rồi hãy cắm điện theo hướng dẫn của hãng."
- Chỉ cách dùng ba nút hay dùng nhất. Nhất là với người lớn tuổi. Đừng giảng hết sách hướng dẫn.
- Cho khách biết gọi ai khi có lỗi. "Máy có gì bất thường trong tuần đầu, chị gọi số in trên hoá đơn, nói tên em, em theo dõi giúp chị."
Việc thứ năm làm khách yên tâm hơn mọi câu chào. Khách biết có một người cụ thể chịu trách nhiệm, không phải một tổng đài vô danh.
Lỗi hay gặp ở nhân viên điện máy mới
Trưởng khu ở cửa hàng điện máy B tổng hợp những lỗi này sau ba tháng kèm nhân viên mới:
- Đọc một tràng thông số khi khách chưa nói mình cần gì.
- Giới thiệu máy đắt nhất trước, khách thấy giá thì quay đi luôn.
- Nói số tiền trả góp mỗi tháng mà không nói tổng số tiền và các khoản phí.
- Hứa "máy này không bao giờ hư" hay "tiết kiệm một nửa tiền điện" không có căn cứ.
- Quên hỏi kích thước chỗ đặt, giao tới nơi máy không lọt cửa.
- Chê hãng khác, chê cửa hàng khác trước mặt khách.
- Nói chuyện với người chồng mà bỏ quên người vợ, trong khi người dùng tủ lạnh, máy giặt hằng ngày thường là người vợ, hoặc ngược lại.
- Để khách đứng chờ ở quầy thu ngân mà không nói một câu hướng dẫn thủ tục.
Lỗi thứ bảy rất hay gặp. Câu sửa đơn giản: nhìn cả hai người khi nói, và hỏi thẳng "Anh chị ai hay dùng máy này nhiều hơn ạ?" rồi để người đó thử bấm, thử mở cánh tủ.
Câu hỏi thường gặp
Khách điện máy hỏi giá ngay từ đầu thì trả lời thế nào?
Trả lời giá của mẫu khách đang chỉ, rồi hỏi tiếp một câu về cách dùng để gợi ý thêm nếu cần. Không né câu hỏi giá, khách sẽ nghĩ bạn giấu. Giá nói kèm việc đã gồm lắp đặt hay chưa.
Có nên giới thiệu máy đắt nhất trước không?
Không nên mở bằng máy đắt nhất. Giới thiệu một máy vừa đủ nhu cầu và một máy cao hơn một bậc, nói rõ khác nhau ở đâu. Khách thấy bạn sẵn sàng gợi ý máy rẻ hơn sẽ tin bạn hơn.
Nói về trả góp với khách cần lưu ý gì?
Nói số trả trước, số tiền mỗi tháng, số tháng, tổng số tiền phải trả và các khoản phí. Việc duyệt hồ sơ do công ty tài chính quyết định, nhân viên không hứa chắc duyệt và không khuyên khách vay quá sức.
Khách hỏi máy này tiết kiệm điện bao nhiêu thì trả lời sao?
Dựa vào nhãn năng lượng và tài liệu của hãng, nói rằng mức tiết kiệm thực tế tuỳ cách dùng. Không đưa ra con số phần trăm tự nghĩ, vì khách sẽ so với hoá đơn tiền điện sau vài tháng.
Làm sao nhớ được thông số của hàng trăm mẫu máy?
Không cần nhớ hết. Nhớ chắc các mẫu bán chạy ở khu mình phụ trách, còn lại thì cầm tài liệu ra đọc cùng khách. Đọc đúng tốt hơn nhiều so với nói nhanh mà sai.
Khách chỉ xem rồi đi, có nên xin số điện thoại để gọi lại không?
Có thể hỏi khách có muốn nhận báo giá hay thông báo khi có hàng không, khách đồng ý mới ghi. Chỉ liên hệ đúng việc khách đã đồng ý, khách bảo thôi thì dừng hẳn, không gọi lặp lại.