Môi giới nhà đất tiếp khách lần đầu cần làm ba việc theo thứ tự: trả lời đúng điều khách hỏi về căn đang đăng, hỏi nhu cầu thật để biết căn đó có hợp không, rồi mới hẹn đi xem. Suốt quá trình, mọi điều về giá, pháp lý và hiện trạng phải nói đúng những gì bạn đã kiểm tra.
Khách gọi cho môi giới thường đã xem nhiều tin đăng và nghe nhiều lời hứa. Họ dè chừng ngay từ câu đầu, và chỉ cần một chi tiết không khớp giữa tin đăng và thực tế là mất tin. Phần dưới có câu nghe máy, bộ câu hỏi cho khách mua và khách thuê, cách chuẩn bị buổi dẫn xem, những điều phải nói thật, bảng câu cấm, tình huống đóng vai và phiếu tự chấm.
Nghe máy khi khách gọi theo tin đăng
Câu đầu tiên quyết định khách có nói tiếp hay không. Bạn Quân, môi giới mới ở văn phòng nhà đất H, tập câu nghe máy theo các ý sau:
- Chào và xưng tên: "Dạ em Quân nghe, anh gọi về căn nhà nào ạ?" Nhiều môi giới đăng cùng lúc vài căn, nên hỏi lại cho đúng căn.
- Trả lời ngay câu khách hỏi: khách hỏi giá thì nói giá, hỏi diện tích thì nói diện tích. "Dạ căn ở hẻm số bảy đó giá chủ nhà đưa là bốn tỷ hai, có thương lượng, diện tích công nhận bốn mươi tám mét vuông ạ."
- Nói luôn điều tin đăng chưa ghi mà khách nên biết: "Hẻm rộng khoảng ba mét, xe hơi không vào được tận cửa ạ."
- Hỏi một hai câu nhu cầu: "Anh tìm để ở hay để cho thuê ạ, nhà mình mấy người?"
- Hẹn xem nếu khách muốn: đưa hai khung giờ cụ thể để khách chọn.
Nếu căn khách hỏi đã bán hoặc đã cho thuê, nói ngay, đừng dùng tin cũ làm mồi rồi giới thiệu căn khác. Câu đúng: "Dạ căn đó đã có người đặt cọc hôm qua, em xin lỗi tin chưa kịp gỡ. Nếu anh muốn, em gửi anh hai căn gần đó có điều kiện tương tự." Gỡ tin cũ ngay sau cuộc gọi.
Khách gọi lúc bạn đang lái xe hoặc đang dẫn khách khác thì đừng nói chuyện nửa vời. Nghe máy, nói một câu rồi gọi lại đúng hẹn: "Dạ em đang dẫn khách xem nhà, mười lăm phút nữa em gọi lại anh được không ạ?" Gọi lại đúng mười lăm phút, trễ thì nhắn báo trước.
Câu hỏi nhu cầu cho khách mua và khách thuê
Khách mua và khách thuê quan tâm khác nhau. Dùng đúng bộ câu, ghi lại vào sổ khách:
| Khách mua | Khách thuê |
|---|---|
| "Anh chị mua để ở hay đầu tư cho thuê ạ?" | "Anh chị cần dọn vào khoảng ngày nào ạ?" |
| "Ngân sách dự kiến khoảng bao nhiêu, có dùng khoản vay không ạ?" | "Mức thuê mỗi tháng anh chị tính khoảng bao nhiêu, đã gồm điện nước chưa ạ?" |
| "Đi làm, đưa đón con ở khu nào ạ?" | "Mấy người ở, có nuôi thú cưng hay cần chỗ để xe không ạ?" |
| "Nhà mình cần mấy phòng ngủ, có người già cần ở tầng trệt không ạ?" | "Anh chị thuê dài hạn hay ngắn hạn ạ?" |
| "Anh chị đã xem căn nào chưa, căn đó chưa ưng ở điểm gì ạ?" | "Có cần hợp đồng có công chứng hay hoá đơn cho công ty không ạ?" |
Câu hỏi về khoản vay cần nhẹ nhàng: bạn không thẩm định tài chính của khách, chỉ hỏi để biết khách cần căn đủ điều kiện thế chấp hay không. Đừng hứa "vay được bảy mươi phần trăm" thay ngân hàng; nói khách hỏi trực tiếp ngân hàng về hạn mức.
Chuẩn bị và dẫn buổi xem nhà
Buổi xem nhà là lúc khách so tin đăng với thực tế. Chuẩn bị theo thứ tự:
- Trước buổi xem, tự đến xem lại căn nhà nếu lâu chưa đến: tường có thấm không, ống nước có rỉ không, hàng xóm có làm gì gây ồn không.
- Hẹn chủ nhà mở cửa, xin phép trước nếu nhà đang có người ở. Nhắc khách đến đúng giờ vì chủ nhà cũng có lịch.
- Đón khách ở đầu đường hoặc đầu hẻm, đi cùng vào để khách thấy đường đi thật, không chỉ thấy mặt tiền.
- Trong nhà, để khách đi trước, bạn đi sau, trả lời khi được hỏi. Chỉ chỗ đã biết có vấn đề: "Góc này mùa mưa có thấm nhẹ, chủ nhà nói sẽ sửa trước khi giao, anh ghi vào hợp đồng cho chắc."
- Sau khi xem, hỏi khách thấy gì, không hỏi "anh chốt không".
- Gửi lại tóm tắt căn đã xem trong ngày: giá, diện tích, điểm mạnh, điểm cần lưu ý, giấy tờ.
Nếu khách dẫn theo người lớn tuổi, chọn giờ mát và kiểm tra cầu thang có dễ đi không. Nếu khách là người nước ngoài thuê nhà, chuẩn bị sẵn thông tin về đăng ký tạm trú theo quy định ở mức chung, và hướng khách hỏi cơ quan có thẩm quyền khi cần chi tiết.
Những điều phải nói thật về giá, pháp lý và hiện trạng
Giá chủ nhà đưa là giá chủ nhà đưa. Không cộng thêm chênh lệch mà giấu khách, không bịa "có ba người đang trả giá" để thúc. Nếu có người khác thật sự đang quan tâm, nói đúng mức: "Có một khách đã xem và đang cân nhắc, em báo để anh biết."
Pháp lý nói đúng tình trạng đã kiểm tra. "Căn này có giấy chứng nhận riêng, em đã xem bản chính. Phần đất ở và đất khác ghi thế nào, anh nên nhờ văn phòng công chứng hoặc luật sư kiểm tra thêm trước khi đặt cọc." Chưa xem bản chính thì nói là chưa xem.
Quy hoạch không đoán. Không nói "khu này không dính quy hoạch đâu" khi chưa tra. Hướng khách tra cứu thông tin quy hoạch ở cơ quan có thẩm quyền.
Phí môi giới nói rõ ngay từ đầu. Ai trả, bao nhiêu phần trăm, trả lúc nào. Khách biết từ đầu thì không thấy bị gài lúc ký.
Hiện trạng nói cả điểm yếu. Hẻm cụt, gần chợ ồn, nắng chiều, nhà nở hậu hay thóp hậu. Khách sẽ tự phát hiện, nên nói trước thì bạn giữ được uy tín.
An toàn và chừng mực khi dẫn khách xem nhà
Môi giới thường đi một mình với khách lạ vào nhà trống. Báo đồng nghiệp hoặc trưởng văn phòng địa chỉ, giờ hẹn và tên khách trước khi đi, nhắn lại khi xong. Với khách hẹn xem vào buổi tối ở nhà trống, đề nghị đổi sang ban ngày hoặc đi cùng đồng nghiệp: "Dạ buổi tối nhà chưa có điện đủ sáng, anh xem không rõ được, em hẹn anh sáng mai chín giờ nha."
Giữ chừng mực trong lời nói. Không bình luận về đời sống riêng của chủ nhà hay hàng xóm ("nhà bên cạnh vợ chồng cãi nhau suốt"), không kể khách trước trả giá bao nhiêu, không đem thông tin của khách này kể cho khách khác. Khách nghe bạn kể chuyện người khác sẽ nghĩ bạn cũng kể chuyện của họ.
Với nhà đang có người thuê ở, tôn trọng người đang sống trong đó: gõ cửa, chào, không mở tủ, không chụp ảnh đồ đạc riêng. Khách mua nhìn cách bạn đối xử với người thuê để đoán cách bạn sẽ đối xử với họ.
Xưng hô theo tuổi và theo cách khách tự xưng. Ở nhiều nơi phía Nam, khách trung niên quen nghe "anh chị" kèm "dạ", ở phía Bắc có khách lớn tuổi muốn được gọi "bác". Đừng gọi thân mật kiểu "anh hai, chị hai" khi khách chưa gọi bạn như vậy trước.
Bảng câu cấm, tình huống đóng vai và phiếu tự chấm
Câu cấm trong nghề môi giới, gạch khỏi đầu ngay từ ngày đầu:
- "Mua giờ năm sau chắc chắn lên giá." Thay bằng: "Giá tương lai không ai bảo đảm được, em chỉ đưa anh các căn đã giao dịch gần đây để tham khảo."
- "Giấy tờ chuẩn hết, anh khỏi kiểm." Thay bằng: "Anh nên nhờ người có chuyên môn kiểm tra thêm, em gửi đủ bản chụp."
- "Đặt cọc liền đi, chiều có người khác lấy." khi điều đó không đúng.
- Đóng vai: trưởng văn phòng đóng vai anh Tuấn, mua nhà lần đầu, hỏi "căn này có dính gì không em?" về một căn bạn chưa kiểm tra quy hoạch. Bạn phải trả lời thật là chưa tra, hướng dẫn cách tra, hẹn báo lại sau khi có thông tin.
- Phiếu tự chấm sau mỗi khách: đã trả lời đúng câu khách hỏi ngay từ đầu chưa; đã nói điểm yếu của căn chưa; có dùng tin đã bán làm mồi không; có nói phí môi giới từ đầu không; có câu nào đoán về pháp lý, quy hoạch, giá tương lai không.
Lỗi hay gặp nhất ở môi giới mới là nói quá vì sợ mất khách. Thực tế ngược lại: khách mua nhà là khách của một quyết định lớn, họ quay lại với người nói thật, và giới thiệu người đó cho bạn bè.
Áp vào khu bạn đang làm
Mỗi khu có những câu hỏi lặp đi lặp lại: khu gần trường thì hỏi tuyến trường, khu ven sông thì hỏi ngập, khu mới thì hỏi tiện ích đã có hay mới trên giấy. Liệt kê mười câu khách hỏi nhiều nhất trong tháng, viết câu trả lời có kiểm chứng, ghi rõ nguồn bạn đã kiểm, và cập nhật mỗi quý. Câu nào chưa kiểm được thì ghi rõ là chưa kiểm, kèm cách khách tự tra, thay vì để trống rồi mỗi người trả lời một kiểu.
Ví dụ ở văn phòng H, câu "mùa mưa đường này có ngập không" giờ được trả lời bằng điều chính môi giới đã thấy: "Mưa lớn kéo dài trên một tiếng thì đầu hẻm ngập khoảng nửa bánh xe máy, rút sau chừng ba mươi phút. Em đã đứng xem hai lần trong mùa mưa năm nay." Câu như vậy đáng tin hơn nhiều so với "không ngập đâu anh".
Với khách thuê, ghi lại những phàn nàn thường gặp sau khi dọn vào: nước yếu giờ cao điểm, tiếng ồn quán nhậu, chỗ để xe chật. Lần sau dẫn khách xem, bạn nói trước những điều này.
Câu hỏi thường gặp
Khách hỏi giá thấp nhất chủ nhà bán là bao nhiêu thì có nên nói không?
Không nói thay chủ nhà. Bạn nói giá chủ nhà đang đưa và cho biết có thương lượng hay không. Khách muốn trả giá thì bạn chuyển đề nghị của khách đến chủ nhà một cách trung thực, không tự cắt xén hay thêm bớt.
Có nên nhận đặt cọc thay chủ nhà không?
Chỉ khi có văn bản uỷ quyền rõ ràng của chủ nhà và theo đúng quy định. Tốt nhất là để hai bên đặt cọc trực tiếp có văn bản, bạn hỗ trợ soạn và giải thích, khuyên khách nhờ người có chuyên môn xem trước khi ký.
Khách xem rồi im lặng không trả lời tin nhắn thì nên làm gì?
Nhắn một lần sau hai ba ngày hỏi khách còn quan tâm không và có cần thêm thông tin gì không. Không trả lời nữa thì dừng. Ghi chú để không gọi lại làm phiền, khách khi cần sẽ tự liên hệ.
Môi giới có nên chia sẻ thông tin cá nhân của chủ nhà cho khách không?
Không chia sẻ khi chủ nhà chưa đồng ý. Bạn đứng giữa để hẹn lịch và trao đổi. Khi hai bên đã thống nhất gặp để làm giấy tờ, việc trao đổi thông tin liên lạc do chính hai bên quyết định.
Khách là người quen giới thiệu có cần làm đủ quy trình không?
Có. Người quen thường ngại hỏi kỹ, nên bạn càng phải chủ động nói đủ pháp lý, phí môi giới và điểm yếu của căn. Làm đủ quy trình bảo vệ cả khách lẫn mối quan hệ giữa bạn và người giới thiệu.