Lần đầu gặp khách, tư vấn viên bảo hiểm nên dành phần lớn thời gian để hỏi về gia đình, thu nhập, khoản nợ và điều khách lo nhất, rồi mới nói về sản phẩm. Khi nói về sản phẩm, phải nói đủ ba thứ: quyền lợi, điều khoản loại trừ và tổng phí phải đóng trong bao lâu. Bỏ một trong ba là gieo mầm cho cuộc khiếu nại vài năm sau.
Bài này dành cho tư vấn viên bảo hiểm mới và nhân viên quầy ngân hàng được giao giới thiệu sản phẩm bảo hiểm. Ranh giới của ngành rất rõ: không hứa lợi nhuận, không nói bảo hiểm là gửi tiết kiệm, không gài sản phẩm vào khoản vay hay sổ tiết kiệm khi pháp luật và quy định nội bộ không cho phép, không tư vấn thay chuyên gia thuế hay luật sư. Phần dưới có câu mở cho từng hoàn cảnh, câu hỏi nhu cầu, cách giải thích hợp đồng, bảng câu cấm, cách xử lý khi khách từ chối và phiếu tự chấm.
Câu mở theo hoàn cảnh gặp khách
Khách gặp tư vấn viên bảo hiểm qua nhiều cửa khác nhau, và mỗi cửa có một câu mở hợp:
| Hoàn cảnh | Câu mở gợi ý |
|---|---|
| Khách tự liên hệ hỏi | "Dạ em cảm ơn anh đã hỏi. Trước khi nói về sản phẩm, em xin hỏi anh vài câu về gia đình để gợi ý cho đúng, anh thấy được không ạ?" |
| Người quen giới thiệu | "Dạ chị Hà có kể anh đang tìm hiểu bảo hiểm cho bé. Anh muốn nghe em trình bày luôn hay hẹn hôm khác có cả chị nhà ạ?" |
| Khách ở quầy ngân hàng đến làm việc khác | "Dạ giao dịch của chị xong rồi ạ. Bên em có tư vấn về bảo hiểm, chị có quan tâm thì em hẹn chị một buổi riêng, còn hôm nay chị bận thì không sao ạ." |
| Khách cũ cần rà soát hợp đồng | "Dạ hợp đồng của anh đã được ba năm, em hẹn anh xem lại quyền lợi có còn hợp với gia đình không, không phải để mua thêm ạ." |
Ở quầy ngân hàng, khách đến để rút tiền, gửi tiền hay làm thẻ, không đến để mua bảo hiểm. Một câu mời nhẹ và một lời hẹn là đủ. Đừng giới thiệu bảo hiểm xen vào giữa lúc khách đang ký giấy gửi tiết kiệm, vì khách rất dễ hiểu nhầm hai sản phẩm là một.
Câu hỏi nhu cầu trước khi nói về sản phẩm
Phần này nên chiếm hơn nửa buổi gặp đầu. Hỏi nhẹ nhàng, giải thích vì sao hỏi, và để khách quyền không trả lời câu nào khách thấy riêng tư:
- "Gia đình anh hiện có mấy người, ai là người có thu nhập chính ạ?"
- "Nếu chẳng may người có thu nhập chính phải nghỉ việc vài tháng, gia đình mình xoay xở bằng khoản nào ạ?"
- "Anh chị đang có khoản vay nào lớn như vay mua nhà không ạ?"
- "Anh chị đã có bảo hiểm y tế, bảo hiểm ở công ty hay hợp đồng nào khác chưa ạ?" Tránh bán trùng quyền lợi khách đã có.
- "Mỗi tháng anh chị thấy dành được bao nhiêu cho việc này mà không ảnh hưởng sinh hoạt ạ?"
- "Điều anh chị lo nhất là gì ạ: bệnh nặng, tai nạn, hay chuyện học của con sau này?"
Sau khi hỏi, nói lại cho khách xác nhận: "Em hiểu là anh là người có thu nhập chính, đang vay mua nhà còn mười năm, công ty đã có bảo hiểm sức khoẻ, anh lo nhất nếu mình bệnh nặng thì vợ con gánh khoản vay. Em hiểu đúng không ạ?" Câu này cho khách thấy bạn đang tư vấn cho gia đình họ chứ không đọc tờ giới thiệu.
Giải thích hợp đồng: quyền lợi, loại trừ, phí
Quyền lợi nói bằng ví dụ, không bằng khẩu hiệu. "Nếu anh được chẩn đoán một trong các bệnh nằm trong danh sách của hợp đồng, công ty chi trả số tiền này một lần. Danh sách bệnh và định nghĩa nằm ở điều khoản, em đọc cùng anh."
Loại trừ nói chủ động, không chờ khách hỏi. "Có những trường hợp hợp đồng không chi trả, ví dụ bệnh có từ trước khi tham gia mà không khai, hoặc trong thời gian chờ. Em đọc phần này kỹ với anh vì đây là chỗ hay hiểu nhầm nhất."
Kê khai sức khoẻ phải trung thực. Không bao giờ gợi ý khách bỏ qua bệnh đã có để được duyệt dễ. Khai thiếu có thể khiến hợp đồng bị từ chối chi trả đúng lúc khách cần nhất.
Phí nói đủ tổng và thời gian. "Phí là chừng này mỗi năm, đóng trong mười lăm năm. Nếu anh dừng đóng trước hạn, giá trị nhận lại có thể thấp hơn nhiều so với số đã đóng, nhất là những năm đầu."
Phần đầu tư, nếu có, nói đúng bản chất. Nếu sản phẩm có phần quỹ đầu tư, nói rõ kết quả không được bảo đảm, có thể lỗ, số minh hoạ chỉ là minh hoạ. Nhân viên không được nói "lãi chắc" hay so với lãi gửi tiết kiệm.
Thời gian cân nhắc. Nói rõ khách có khoảng thời gian cân nhắc sau khi nhận hợp đồng theo quy định để đọc lại và huỷ nếu thấy không phù hợp, theo đúng con số ghi trong hợp đồng.
Câu cấm nói và câu thay thế
Đây là bảng các trưởng nhóm nên dùng để chấm khi nghe lại buổi tư vấn (có sự đồng ý của khách). Một câu ở cột trái là đủ để buổi tư vấn bị coi là sai:
| Cấm nói | Thay bằng |
|---|---|
| "Gói này giống gửi tiết kiệm mà lãi cao hơn." | "Đây là hợp đồng bảo hiểm, không phải sổ tiết kiệm. Mục đích chính là bảo vệ khi có rủi ro." |
| "Đóng mười năm chắc chắn lời gấp đôi." | "Phần giá trị tài khoản phụ thuộc kết quả quỹ, không được bảo đảm. Bảng minh hoạ có các mức khác nhau, em đọc cùng chị." |
| "Bệnh gì cũng được chi trả." | "Hợp đồng chi trả theo danh sách và định nghĩa trong điều khoản, có các trường hợp loại trừ." |
| "Chị cứ ký đi, đọc làm gì cho mệt." | "Chị đọc hết, chỗ nào chưa rõ em giải thích. Chị có thời gian cân nhắc sau khi nhận hợp đồng." |
| "Mua bảo hiểm thì khoản vay được duyệt nhanh hơn." | Không nói. Nếu khách hỏi, trả lời đúng quy định: việc mua bảo hiểm là tự nguyện, không phải điều kiện để được vay trừ khi có quy định riêng được nói rõ bằng văn bản. |
| "Bệnh cũ không cần khai đâu." | "Chị khai đầy đủ giúp em, khai thiếu có thể bị từ chối chi trả về sau." |
Khi không chắc một câu có được phép nói hay không, nguyên tắc an toàn là: chỉ nói những gì có trong tài liệu chính thức của sản phẩm, và mời khách đọc chính tài liệu đó.
Khi khách từ chối hoặc nói "để suy nghĩ"
Bảo hiểm là quyết định dài hạn, khách cần thời gian là chuyện đúng. Câu trả lời tốt: "Dạ anh cứ suy nghĩ và bàn với chị nhà. Em để lại bảng tóm tắt quyền lợi, loại trừ và phí, anh đọc chỗ nào chưa rõ thì nhắn em." Hẹn lại một mốc cụ thể nếu khách đồng ý, không thì để khách chủ động liên hệ.
Không dùng nỗi sợ để ép: "lỡ mai anh có chuyện thì vợ con tính sao" là câu nghe thì có lý nhưng đặt khách vào thế khó, và nhiều người thấy bị xúc phạm. Không kể chuyện khách khác gặp nạn để doạ. Không tạo hạn chót giả như "tuần sau phí tăng" khi điều đó không có thật.
Khi khách nói rõ là không có nhu cầu, cảm ơn và dừng. Gọi điện chỉ cho người đã đồng ý được liên hệ, giờ hành chính, và khi người nghe nói không muốn nhận cuộc gọi nữa thì ghi lại, không gọi tiếp, không chuyển số cho đồng nghiệp. Đây vừa là nguyên lý của các quy định chống cuộc gọi rác, vừa là cách giữ tên tuổi của bạn trong nghề, vì khách hôm nay từ chối có thể quay lại tìm bạn năm năm sau nếu bạn đã cư xử tử tế. Ghi chú ngắn sau mỗi lần gặp, gồm ngày gặp, điều khách lo và câu trả lời cuối cùng, để lần sau ai liên hệ cũng không hỏi lại từ đầu.
Người quen, họ hàng từ chối thì càng phải nhẹ nhàng. Đừng để mối quan hệ thành món nợ ân tình. "Dạ em hiểu, mình cứ là anh em như trước, lúc nào cần hỏi gì về bảo hiểm thì anh hỏi em."
Tình huống đóng vai: khách muốn "gửi tiền lấy lãi"
Trưởng nhóm đóng vai cô Sáu, sáu mươi hai tuổi, đến quầy ngân hàng định gửi tiết kiệm hai trăm triệu, hỏi: "Có gói nào lãi cao hơn gửi không con?" Bạn đóng nhân viên quầy và tập theo các ý:
- Trả lời đúng câu hỏi trước: "Dạ nếu cô muốn gửi tiết kiệm, con đọc cô các kỳ hạn và lãi suất hiện tại của sổ tiết kiệm ạ."
- Nếu cô hỏi về bảo hiểm, nói rõ bản chất: "Bảo hiểm là sản phẩm khác, để bảo vệ khi có rủi ro, không phải để lấy lãi. Cô cần tiền lúc nào thì sổ tiết kiệm phù hợp hơn."
- Không để cô ký bất cứ giấy nào khác ngoài giấy gửi tiết kiệm trong lần này.
- Nếu cô thật sự quan tâm bảo hiểm, hẹn buổi riêng, mời con cháu đi cùng.
Người quan sát chấm: có để khách lẫn hai sản phẩm không, có dùng chữ "lãi" khi nói về bảo hiểm không, có tôn trọng mục đích ban đầu của khách không. Đây là tình huống mà nhiều khiếu nại đã bắt nguồn, nên đáng tập đi tập lại.
Phiếu tự chấm sau mỗi buổi tư vấn: đã hỏi nhu cầu trước khi nói sản phẩm chưa; đã nói loại trừ chủ động chưa; đã nói tổng phí và hậu quả dừng đóng sớm chưa; có câu nào ở cột "cấm nói" lọt ra không; khách có được đọc tài liệu và thời gian cân nhắc không.
Câu hỏi thường gặp
Khách hỏi nên mua bảo hiểm hay đầu tư chỗ khác thì tư vấn viên trả lời thế nào?
Bạn giải thích bảo hiểm dùng để bảo vệ trước rủi ro, còn đầu tư là chuyện khác với rủi ro khác. Bạn không tư vấn đầu tư thay chuyên gia và không so sánh lợi nhuận. Khách cần lời khuyên tài chính tổng thể thì nên gặp người có chuyên môn phù hợp.
Có được tư vấn bảo hiểm cho người thân trong gia đình mình không?
Được, nhưng giữ đúng quy trình như với khách lạ: hỏi nhu cầu, nói đủ loại trừ và phí, để họ đọc và cân nhắc. Người thân càng tin bạn thì bạn càng phải cẩn thận, vì một hợp đồng không hợp sẽ ảnh hưởng cả quan hệ gia đình.
Khách đòi xem bảng minh hoạ với mức lãi cao nhất thì có nên đưa không?
Bạn đưa đủ các mức minh hoạ theo tài liệu chính thức, không chỉ đưa mức cao nhất. Giải thích rõ đây là minh hoạ, không phải cam kết, và kết quả thực tế có thể thấp hơn mức thấp nhất trong bảng.
Nhân viên quầy ngân hàng có bị bắt buộc giới thiệu bảo hiểm cho mọi khách không?
Quy định mỗi nơi khác nhau, nhưng dù có chỉ tiêu, bạn vẫn chỉ giới thiệu khi khách có thời gian và quan tâm, tách bạch với giao dịch đang làm. Mọi sản phẩm phải được khách tự nguyện chọn, không gắn với việc duyệt khoản vay hay mở sổ.
Khách hỏi về thuế hay chia thừa kế từ hợp đồng bảo hiểm thì trả lời sao?
Bạn chỉ nói những gì ghi trong hợp đồng về người thụ hưởng. Các câu hỏi về thuế và thừa kế cụ thể thì mời khách hỏi chuyên gia thuế hoặc luật sư, không tự diễn giải vì sai một câu có thể ảnh hưởng quyền lợi của cả gia đình.
Sau khi khách ký, tư vấn viên nên liên hệ lại thế nào?
Liên hệ để nhắc khách đọc hợp đồng trong thời gian cân nhắc, hỏi có chỗ nào chưa rõ, và hướng dẫn cách yêu cầu chi trả khi cần. Sau đó rà soát định kỳ khi gia đình khách có thay đổi lớn, không phải để bán thêm.