Tư vấn ở cửa hàng mẹ và bé bắt đầu bằng hai câu: bé bao nhiêu tháng, hay mẹ đang mang thai tháng thứ mấy, và người mua là ai trong nhà. Sau đó nhân viên gợi ý đồ dùng theo đúng giai đoạn, nhắc lưu ý an toàn theo hướng dẫn của nhà sản xuất, và không tư vấn thay bác sĩ về sữa, thuốc, dinh dưỡng của bé. Khách mẹ bé lo lắng nhiều hơn khách các ngành khác, và họ cần người nói thật hơn là người nói ngọt.
Ví dụ trong bài lấy ở cửa hàng mẹ và bé A, nơi trưởng ca kèm hai nhân viên mới. Bạn sẽ có câu mở cho ba kiểu khách hay gặp, thứ tự câu hỏi, cách giới thiệu đồ dùng cần chú ý an toàn, ranh giới khi khách hỏi về sữa và thực phẩm cho bé, cách giúp người bố đi mua hộ, và những lỗi nhân viên mới hay mắc.
Ba kiểu khách hay gặp và câu mở
Cửa hàng mẹ và bé có ba nhóm khách chiếm phần lớn. Mỗi nhóm lo một chuyện khác nhau, nên câu mở cũng khác:
| Kiểu khách | Họ đang lo gì | Câu mở nên dùng |
|---|---|---|
| Mẹ bầu lần đầu, thường đi cùng chồng hoặc mẹ ruột | Không biết cần mua gì, sợ mua thiếu, sợ mua thừa | "Chị đang ở tháng thứ mấy rồi ạ? Em gửi chị danh sách đồ cơ bản cho tháng đầu của bé, mình xem từng món, cái nào nhà có rồi thì bỏ qua." |
| Bà nội, bà ngoại mua cho cháu | Quen cách chăm cũ, ngại đồ lạ, ngại giá cao | "Bác mua cho cháu mấy tháng rồi bác? Bác muốn xem đồ mặc, đồ tắm hay đồ chơi để con lấy cho bác xem." |
| Bố đi mua hộ theo danh sách | Sợ mua sai, cầm danh sách mà không hiểu từng món | "Anh có danh sách không anh? Anh đưa em xem, em lấy đúng loại, chỗ nào chưa rõ mình gọi hỏi chị nhà cho chắc." |
Với bà nội bà ngoại, đừng nói "cách chăm ngày xưa sai rồi bác". Câu nhẹ hơn: "Dạ loại này giờ nhiều mẹ dùng vì tiện giặt hơn, bác xem thử cho biết." Người lớn tuổi đổi ý khi thấy món đồ tiện, không phải khi bị bảo là lạc hậu.
Thứ tự câu hỏi: từ tuổi bé tới thói quen nhà mình
Hỏi theo thứ tự dưới đây để gợi ý đúng giai đoạn, tránh để khách mua đồ bé chưa dùng tới hoặc đã lớn quá:
- Tuổi và giai đoạn. "Bé nhà mình mấy tháng rồi chị, hay chị đang mang bầu tháng thứ mấy?"
- Cân nặng, chiều cao, nếu liên quan. Hỏi khi mua quần áo, tã, ghế ô tô, xe đẩy: "Bé khoảng bao nhiêu ký rồi chị?" Quần áo, tã và ghế ô tô chọn theo cân nặng chiều cao hơn là theo tháng tuổi.
- Ai chăm bé chính. "Ở nhà ai trông bé nhiều nhất ạ?" Bà trông thì đồ cần dễ dùng, ít nút bấm.
- Không gian nhà. "Nhà mình là nhà phố có cầu thang hay chung cư có thang máy ạ?" Câu này quyết định nên chọn xe đẩy gấp gọn hay xe đẩy lớn.
- Đồ đã có. "Nhà mình có sẵn những gì rồi, được ai cho đồ cũ không chị?" Gợi ý mua bổ sung thay vì mua lại cả bộ.
Hỏi xong, đọc lại cho khách nghe danh sách món cần mua, và chủ động gạch bớt những món chưa cần: "Ghế ăn dặm thì khoảng sáu tháng bé mới dùng, chị chưa cần mua bây giờ." Một câu như vậy làm khách tin cửa hàng hơn mọi chương trình giảm giá.
Sữa, thực phẩm cho bé: chỗ nhân viên dừng lại
Nhân viên không tư vấn đổi sữa. Khi khách hỏi "bé nhà chị chậm tăng cân, đổi sang loại nào", câu trả lời đúng là: "Chuyện bé tăng cân chậm chị nên hỏi bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ dinh dưỡng, bác sĩ dặn loại nào em tìm đúng loại đó cho chị." Không gợi ý loại sữa "giúp tăng cân", "giúp cao lớn".
Không so sánh với sữa mẹ. Nuôi con bằng sữa mẹ được khuyến khích, và pháp luật hạn chế việc quảng cáo, khuyến mại sản phẩm dinh dưỡng thay thế sữa mẹ cho trẻ nhỏ. Nhân viên không nói sữa công thức "tốt như sữa mẹ" hay "tốt hơn sữa mẹ", không khuyên mẹ thôi cho bú.
Đọc nhãn cùng khách thay vì nói thay nhãn. Khách hỏi độ tuổi phù hợp, cách pha, hạn dùng: cầm hộp lên đọc cùng khách. "Trên hộp ghi dùng cho bé từ bao nhiêu tháng, cách pha thế này, mở nắp rồi dùng trong bao lâu, chị xem cùng em."
Bé có dấu hiệu bất thường thì khuyên đi khám. Khách kể bé nôn trớ nhiều, tiêu chảy, phát ban sau khi đổi sữa: "Bé như vậy chị cho bé đi khám sớm giúp em, đừng tự đổi sữa liên tục." Đây là việc của bác sĩ.
Thực phẩm bổ sung, men, vitamin cho bé. Giới thiệu đúng thông tin trên nhãn, nói rõ đó không phải thuốc. Khách hỏi "cho bé uống có hết biếng ăn không", trả lời không hứa, và gợi ý hỏi bác sĩ trước khi cho bé dùng.
Đồ dùng cần nói về an toàn
Một số món đồ ở cửa hàng mẹ và bé liên quan trực tiếp tới an toàn của bé. Với các món này, nhân viên chủ động nhắc cách dùng theo hướng dẫn của nhà sản xuất, không chỉ khen kiểu dáng:
- Ghế ô tô cho bé: "Ghế chọn theo cân nặng, chiều cao của bé, chị xem trên tem ghế ghi giới hạn, lắp đúng hướng như sách hướng dẫn. Nhà mình đi xe gì để em xem ghế có lắp vừa không ạ?"
- Xe đẩy: mời khách tự bấm khoá phanh, gấp mở thử, đẩy thử một vòng. "Chị thử khoá bánh giúp em, khi dừng xe chị nhớ khoá bánh trước khi buông tay."
- Cũi, giường cho bé: nhắc khoảng cách nan theo hướng dẫn, không để gối, chăn dày, thú bông trong cũi khi bé nhỏ ngủ, theo khuyến cáo chung về giấc ngủ an toàn.
- Đồ chơi: xem độ tuổi ghi trên hộp, nhắc đồ chơi có chi tiết nhỏ không dành cho bé hay cho đồ vào miệng.
- Bình sữa, núm ti: hỏi bé bao nhiêu tháng để chọn cỡ núm, nhắc cách vệ sinh theo hướng dẫn.
- Địu em bé: mời thử địu với búp bê mẫu, chỉ cách cài khoá, nhắc tư thế bé theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
Nếu bạn không chắc về một lưu ý an toàn, đừng đoán. Mở sách hướng dẫn ra đọc cùng khách, hoặc hỏi trưởng ca. Với đồ an toàn cho trẻ, nói sai một câu có thể gây hậu quả thật.
Khi bố đi mua hộ theo danh sách
Người bố cầm danh sách vợ viết vội, trong đó có những món như "tã dán size S loại mỏng", "khăn sữa", "nước rửa bình". Nhiều anh đứng giữa kệ hàng trăm món và không biết bắt đầu từ đâu. Một nhân viên chủ động lại gần là đỡ cho họ rất nhiều: "Anh đi mua đồ cho bé hả anh? Anh đưa em danh sách, em lấy giúp anh từng món."
Đi cùng anh qua từng kệ, cầm món đồ lên và nói tên đúng như trong danh sách. Món nào danh sách ghi không rõ, như "sữa tắm cho bé" mà không ghi loại, thì hỏi: "Ở nhà chị đang dùng loại nào anh nhớ không? Không nhớ thì anh gọi hỏi chị cho chắc, đổi loại bé có thể không quen."
Đừng nhân cơ hội người bố không rành mà gợi ý mua thêm nhiều món ngoài danh sách. Nếu thấy thiếu một món thường đi kèm, hỏi một câu: "Danh sách có tã mà chưa có khăn ướt, nhà mình còn không anh?" Anh tự quyết.
Khi tính tiền, xếp đồ theo nhóm vào túi, nói chính sách đổi trả với đồ còn nguyên tem: "Mua nhầm cỡ tã thì chị mang lại đổi được, nhớ giữ nguyên bao giúp em." Người bố về nhà yên tâm hơn, người mẹ lần sau sẽ tự ghé.
Khách mua quà thăm em bé mới sinh
Nhóm khách này không phải cha mẹ của bé: đồng nghiệp, bạn bè, họ hàng đi thăm. Họ cần chọn nhanh, gói đẹp, và không muốn tặng trùng. Thứ tự gợi ý:
- Hỏi quan hệ và tầm giá. "Anh chị đi thăm bạn hay người nhà ạ, định chọn quà khoảng bao nhiêu để em gợi ý?"
- Hỏi bé trai hay bé gái, mới sinh hay đã vài tháng. Quần áo nên chọn cỡ lớn hơn tuổi hiện tại một chút, vì bé sơ sinh lớn rất nhanh và thường đã được tặng nhiều đồ cỡ nhỏ.
- Gợi ý món dùng được, ít trùng. Khăn tắm, bộ đồ cỡ lớn hơn, đồ chơi vải đúng độ tuổi. Tránh gợi ý sữa hay thực phẩm bổ sung làm quà, vì loại nào hợp với bé là việc gia đình và bác sĩ quyết.
- Nhắc giữ hoá đơn đổi cỡ. "Em kẹp phiếu đổi hàng trong túi, nhà bé muốn đổi cỡ thì mang lại trong thời hạn đổi của cửa hàng."
- Gói quà gọn, hỏi có cần thiệp không. Thiệp để trống cho khách tự viết.
Câu nên tránh khi khách mua quà: "mua sữa này tặng là sang nhất". Quà tặng không cần sang, cần dùng được và không làm khó gia đình bé.
Lỗi hay gặp ở nhân viên cửa hàng mẹ và bé
Trưởng ca ở cửa hàng mẹ và bé A ghi lại những lỗi sau khi nghe khách phản hồi trong ba tháng:
- Gợi ý loại sữa "giúp bé tăng cân", "giúp bé thông minh" như thể có kết quả chắc chắn.
- Nói sữa công thức tốt hơn hoặc tốt bằng sữa mẹ.
- Dọa khách bằng câu kiểu "không dùng loại này bé dễ bị bệnh lắm".
- Bán đủ cả danh sách đồ sơ sinh cho mẹ bầu tháng thứ bốn, không nhắc món nào chưa cần mua.
- Khen ghế ô tô đẹp mà không hỏi cân nặng của bé và loại xe của gia đình.
- Bình luận về cân nặng, dáng người của mẹ sau sinh.
- Hỏi chuyện riêng như "sao bé không bú mẹ", "sao sinh mổ" giữa cửa hàng.
- Bỏ quên người bố hoặc người bà, chỉ nói chuyện với người mẹ.
Hai lỗi đầu không chỉ làm mất khách, mà còn đi ngược quy định về sản phẩm dinh dưỡng cho trẻ nhỏ và có thể ảnh hưởng tới sức khoẻ của bé. Đây là lỗi trưởng ca nhắc ngay trong ngày, không đợi buổi họp tuần.
Câu hỏi thường gặp
Nhân viên cửa hàng mẹ và bé có được tư vấn chọn sữa cho bé không?
Nhân viên giúp khách đọc nhãn về độ tuổi, cách pha, hạn dùng và tìm đúng loại bác sĩ đã dặn. Chuyện đổi sữa vì bé chậm tăng cân, dị ứng hay đi ngoài là việc của bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ dinh dưỡng.
Mẹ bầu hỏi cần mua những gì cho bé thì bắt đầu thế nào?
Hỏi tháng thai, đồ nhà đã có, ai sẽ chăm bé, rồi đi qua danh sách đồ cơ bản cho tháng đầu. Chủ động gạch các món chưa cần như ghế ăn dặm, để mẹ không mua thừa và tin lời cửa hàng hơn.
Tư vấn ghế ô tô cho bé cần hỏi gì?
Hỏi cân nặng, chiều cao của bé và loại xe gia đình đang đi, đọc giới hạn ghi trên tem ghế cùng khách, chỉ cách lắp đúng hướng theo sách hướng dẫn. Nếu không chắc, mở sách ra đọc chứ đừng đoán.
Bà nội bà ngoại không tin đồ dùng kiểu mới thì nói sao?
Không nói cách chăm cũ là sai. Mời bác cầm thử, giải thích món đồ tiện ở chỗ nào, ví dụ dễ giặt hay dễ mặc cho cháu. Người lớn tuổi thường đổi ý khi thấy lợi ích cụ thể, không phải khi bị bảo là lạc hậu.
Bé có biểu hiện lạ sau khi đổi sữa, khách hỏi nhân viên thì trả lời thế nào?
Khuyên khách cho bé đi khám sớm và không tự đổi sữa liên tục. Nhân viên không đoán nguyên nhân và không gợi ý loại sữa khác để thử. Sau khi bác sĩ dặn, cửa hàng giúp tìm đúng sản phẩm.
Bố đi mua theo danh sách mà không rõ loại thì làm sao?
Đi cùng anh qua từng kệ, món nào danh sách ghi không rõ thì gợi ý gọi hỏi người mẹ cho chắc. Không gợi ý mua thêm nhiều món ngoài danh sách, chỉ hỏi một câu nếu thấy thiếu món thường đi kèm.