Khi khách đến không có lịch hẹn, lễ tân hỏi đủ bốn điều: khách là ai, muốn gặp ai, về việc gì, cần bao lâu; rồi báo đúng như vậy cho người được gặp và để người đó quyết. Việc của bạn không phải là chặn cửa hay mở cửa, mà là chuyển thông tin đủ rõ để người có quyền quyết định nhanh, và giữ cho khách cảm thấy được tôn trọng dù kết quả là gặp hay không.
Phần dưới phân loại những người hay đến không hẹn, đưa câu hỏi mẫu, cách gọi báo lên, hai bộ câu cho hai kết quả, và cách giữ bình tĩnh khi khách nhất định đòi lên thẳng. Cuối bài có ba tình huống đóng vai để bạn tập cùng đồng nghiệp trong giờ vắng khách.
Ai hay đến không hẹn
Khách có việc thật nhưng không biết phải đặt lịch. Thường là khách hàng nhỏ, người dân đến hỏi thủ tục, phụ huynh, người tìm việc nộp hồ sơ. Họ không cố tình làm khó, chỉ không biết quy trình. Nhóm này cần được hướng dẫn tận tình nhất.
Người chào hàng, giới thiệu dịch vụ. Nhân viên bán bảo hiểm, văn phòng phẩm, thiết bị, quảng cáo. Họ thường hỏi "cho em gặp người phụ trách mua hàng" mà không có tên cụ thể. Bạn nhận tài liệu, chuyển đúng bộ phận, không hứa có người gặp.
Người quen hoặc người nhà của nhân viên. Đến đưa đồ, đón con, gửi giấy tờ. Hỏi tên người cần gặp và báo như thường, không tự cho lên dù khách nói "chị là chị gái của bạn Hoa".
Khách đến khiếu nại hoặc đòi nợ, đòi tiền. Thường đến kèm cảm xúc mạnh. Đây là nhóm dễ thành sự cố nhất, cần mời ngồi ở chỗ riêng, báo quản lý và giữ giọng thật đều.
Đối tác lớn ghé ngang. Có khi là người sếp rất muốn gặp. Đừng để thái độ "không hẹn là không gặp" làm mất lòng người quan trọng. Báo lên ngay, báo đủ tên và đơn vị.
Bốn câu hỏi trước khi báo lên
Hỏi lần lượt, mỗi câu ngắn, giọng như đang giúp khách chứ không như đang khai báo. Ghi ngay câu trả lời vào giấy.
- Khách là ai. "Dạ cho em xin tên anh và anh bên đơn vị nào ạ?" Nếu khách đưa danh thiếp, nhận bằng hai tay, đọc lướt tên và chức danh trước khi cất.
- Muốn gặp ai. "Dạ anh muốn gặp anh chị nào bên em ạ?" Khách không có tên cụ thể thì hỏi tiếp: "Dạ anh cần trao đổi về mảng nào để em báo đúng phòng ạ?"
- Về việc gì. "Dạ anh có thể cho em biết sơ qua nội dung để em báo cho đúng không ạ?" Khách không muốn nói thì ghi "việc riêng, không tiện nói", không gặng.
- Cần bao lâu. "Dạ anh cần trao đổi khoảng bao lâu ạ?" Câu này giúp người được gặp quyết nhanh: năm phút thì có thể ra ngay, một tiếng thì phải hẹn lại.
Đừng hỏi bốn câu liên tiếp như đọc biểu mẫu. Hỏi câu một, nghe trả lời, gật đầu, rồi mới hỏi câu hai. Khách có việc gấp thường tự nói luôn cả bốn ý trong câu đầu, lúc đó bạn chỉ cần nhắc lại để xác nhận.
Báo lên để người được gặp quyết nhanh
Gọi nội bộ và nói thành một câu liền: "Dạ anh Hùng ơi, có anh Quang bên một công ty phần mềm quản lý kho đến không hẹn trước, muốn giới thiệu sản phẩm khoảng mười lăm phút, anh có tiện gặp không ạ?". Người nghe có đủ dữ liệu để trả lời có hoặc không ngay, không phải hỏi lại.
Nếu người được gặp không nghe máy, đừng tự lên gõ cửa phòng sếp đang họp vì một khách không hẹn. Nhắn tin nội bộ với đúng nội dung trên, rồi báo khách: "Dạ em đã nhắn anh Hùng, anh ấy đang họp, anh chờ em khoảng mười phút để em có câu trả lời nhé ạ." Hết mười phút chưa có tin thì đưa khách lựa chọn để lại tài liệu và số liên lạc.
Một số công ty có quy định chung: người chào hàng luôn được chuyển về phòng mua hàng, người tìm việc luôn để lại hồ sơ. Hỏi trưởng bộ phận hành chính danh sách quy định này ngay tuần đầu, để bạn không phải gọi lên hỏi cho từng người, vừa phiền sếp vừa để khách đứng lâu.
Nếu khách đến vì việc khiếu nại hoặc có thái độ căng, bạn báo quản lý trực tiếp trước, kể cả khi khách đòi gặp một người cụ thể. Người được nêu tên có thể không phải là người nên ra mặt đầu tiên.
Hai kết quả, hai bộ câu nói
Dù kết quả là gì, khách cũng phải ra về với cảm giác được đối xử đàng hoàng. Câu nói khi không gặp được quan trọng hơn câu nói khi gặp được.
| Kết quả | Câu nói với khách | Việc làm thêm |
|---|---|---|
| Được gặp ngay | "Dạ anh Hùng mời anh lên phòng ạ, em đưa anh lên." | Ghi sổ giờ vào, phát thẻ khách nếu có |
| Được gặp nhưng phải chờ | "Dạ anh Hùng sẽ gặp anh sau khoảng hai mươi phút nữa, anh ngồi đây dùng nước chờ giúp em ạ." | Mời nước, ghi giờ bắt đầu chờ |
| Hẹn lại hôm khác | "Dạ hôm nay anh Hùng kín lịch, anh ấy hẹn anh sáng thứ năm lúc chín giờ, anh có tiện không ạ?" | Ghi lịch hẹn, xin số liên lạc |
| Chuyển người khác | "Dạ việc này chị Mai bên phòng mua hàng phụ trách, chị ấy xuống gặp anh ạ." | Báo chị Mai đủ bốn ý đã hỏi |
| Không gặp, để lại tài liệu | "Dạ anh để lại tài liệu và danh thiếp, em chuyển tận tay anh Hùng, nếu cần anh ấy sẽ liên hệ ạ." | Ghi chú ngày nhận, chuyển trong ngày |
Câu "nếu cần anh ấy sẽ liên hệ" là câu thật, không phải câu đuổi khéo. Đừng thay bằng "anh ấy sẽ gọi lại anh" khi người đó chưa hề hứa gọi. Hứa thay người khác là cách nhanh nhất khiến khách quay lại lần hai với cơn giận lớn hơn.
Khi khách đòi lên thẳng hoặc nổi nóng
Thỉnh thoảng sẽ có khách nói "anh quen giám đốc", "để anh tự lên", hoặc lớn tiếng ngay ở quầy. Thứ tự xử lý:
- Giữ giọng thấp hơn giọng khách, chậm hơn khách. Không cãi lý, không nói "anh bình tĩnh".
- Nhắc lại quy định chung bằng câu ngắn: "Dạ em hiểu anh đang cần gặp gấp. Quy định bên em là mọi khách đều chờ ở sảnh để em báo, em gọi ngay đây ạ."
- Cho khách thấy bạn đang làm thật: cầm máy gọi ngay trước mặt khách.
- Mời khách ngồi ở chỗ hơi tách khỏi lối đi chung để những người khác không phải chứng kiến.
- Không đứng chắn hay dùng tay giữ khách. Nếu khách tự đi vào trong, báo ngay quản lý và bảo vệ toà nhà, đừng đuổi theo một mình.
- Nếu khách nói lời xúc phạm, bạn có quyền nói: "Dạ em sẵn lòng hỗ trợ anh, nhưng em xin anh nói chuyện nhẹ nhàng giúp em." Rồi mời quản lý ra.
Sau sự việc, ghi lại giờ, tên khách nếu có, nội dung chính và ai đã xử lý. Không phải để lập biên bản chống khách, mà để nếu khách quay lại, người trực ca sau biết trước mà chuẩn bị.
Ba tình huống đóng vai để tập
Tình huống một. Một chị khoảng bốn mươi tuổi đến hỏi: "Cho chị gặp người tuyển dụng, chị nộp hồ sơ cho con." Người đóng lễ tân cần hỏi bốn ý, phát hiện ra bên mình đang không tuyển vị trí đó, và nói được câu nhận hồ sơ mà không hứa hẹn. Câu gợi ý: "Dạ hiện bên em chưa mở đợt tuyển cho vị trí này, em nhận hồ sơ chuyển phòng nhân sự lưu, khi có đợt tuyển phù hợp bên em liên hệ ạ."
Tình huống hai. Một anh mặc vest, xưng là bạn học cũ của giám đốc, muốn "lên chơi một chút". Giám đốc đang họp với khách. Người đóng lễ tân cần báo lên mà không làm khách thấy mình bị nghi ngờ, và giữ khách chờ ở sảnh. Điểm chấm: có xin tên đầy đủ không, có nói lý do phải chờ không, có mời nước không.
Tình huống ba. Một khách đến khiếu nại hàng lỗi, đặt hộp sản phẩm lên quầy và nói to. Người đóng lễ tân cần hạ nhiệt trong ba câu đầu, mời khách sang chỗ ngồi riêng và gọi quản lý. Điểm chấm: câu đầu tiên có phải là câu ghi nhận cảm xúc không, có tránh được câu "không phải lỗi bên em" không.
Sau mỗi lượt, người đóng khách nói lại một câu làm mình dễ chịu nhất và một câu làm mình khó chịu nhất. Hai câu đó đáng giá hơn mọi lời nhận xét chung chung.
Lỗi lễ tân hay mắc với khách không hẹn
Tự quyết thay người được gặp. Thấy khách ăn mặc xuề xoà liền nói "anh ấy không tiếp đâu". Người đó có thể là chủ một đơn hàng lớn. Luôn báo lên, để người có quyền quyết.
Nói thật quá mức. "Anh Hùng dặn không tiếp người bán hàng" nghe như một cái tát. Nói là "anh Hùng hiện không sắp xếp được, anh để lại tài liệu giúp em".
Quên chuyển tài liệu. Tài liệu khách để lại nằm dưới gầm quầy ba tuần. Chuyển trong ngày và ghi vào sổ đã chuyển cho ai.
Đưa số điện thoại riêng của nhân viên. Khách nói "cho anh xin số để anh tự gọi". Chỉ đưa số chung của công ty hoặc xin số khách để người đó gọi lại.
Để khách đứng trong lúc chờ trả lời. Khách không hẹn vẫn là khách. Mời ngồi ngay sau khi hỏi xong bốn ý, kể cả khi bạn đoán là người đó sẽ không được gặp.
Đổi thái độ khi biết là người chào hàng. Câu chào ấm áp lúc đầu bỗng thành câu trả lời cụt lủn khi khách nói đến giới thiệu sản phẩm. Người chào hàng hôm nay có khi là khách mua hàng tháng sau, hoặc kể lại với rất nhiều người khác cách bên bạn đối xử.
Không ghi lại. Khách không hẹn hay quay lại lần hai. Nếu sổ không ghi lần trước ai đã tiếp, đã hứa gì, ca sau sẽ hứa một kiểu khác và khách thấy công ty nói mỗi người một ý.
Câu hỏi thường gặp
Khách không hẹn có nhất thiết phải được báo lên không?
Nên báo, trừ những trường hợp công ty đã có quy định chung như người chào hàng chuyển về phòng mua hàng. Lễ tân tự từ chối thay người được gặp rất dễ làm mất một cuộc gặp mà người đó thật ra muốn có.
Khách nói quen giám đốc thì có cho lên luôn không?
Không. Bạn vẫn xin tên và báo lên như mọi khách khác, chỉ nói rõ khách tự giới thiệu là bạn của giám đốc. Nếu đúng là người quen, giám đốc sẽ mời lên ngay và không ai phật ý vì bạn làm đúng quy trình.
Khách không muốn nói đến vì việc gì thì sao?
Bạn không gặng hỏi. Báo người được gặp rằng khách có việc riêng không tiện nói và để họ quyết. Có thể hỏi thêm khách cần trao đổi khoảng bao lâu để người được gặp dễ sắp xếp hơn.
Có được nói thẳng là sếp không muốn gặp không?
Không nên nói như vậy. Hãy nói là hôm nay người đó chưa sắp xếp được, rồi đưa lựa chọn để lại tài liệu, lời nhắn hoặc hẹn lịch khác. Câu này vẫn đúng sự thật mà không làm khách mất mặt.
Khách chờ lâu không có trả lời thì làm gì?
Sau khoảng mười đến mười lăm phút không có tin, bạn chủ động báo khách tình hình và đưa lựa chọn để lại lời nhắn hoặc hẹn hôm khác. Đừng để khách tự hỏi bạn trước, vì lúc đó khách đã thấy mình bị bỏ quên.
Khách đến khiếu nại có nên cho gặp ngay người phụ trách không?
Báo quản lý trước để họ quyết ai ra gặp. Trong lúc chờ, mời khách ngồi ở chỗ riêng, mời nước và lắng nghe mà không tranh luận đúng sai. Lễ tân không hứa đền bù hay hoàn tiền thay bộ phận phụ trách.