TiepXuc.comTiếp Xúc
Khách khó và tình huống khó

Khách hỏi chuyện riêng, xin số, trêu ghẹo nhân viên: từ chối lịch sự, giữ giới hạn

Khách hỏi lương, hỏi có người yêu chưa, xin số, đùa quá trớn hay đụng chạm: câu đáp theo từng mức, cách chuyển về chuyện mua bán và khi nào phải báo quản lý.

A young Vietnamese saleswoman steps back politely from a male customer near a motorbike showroom display, profile view at mid distance, soft diffused daylight, cool grey tones

Với câu hỏi chuyện riêng của khách, bạn có quyền không trả lời; cách êm nhất là đáp một câu nhẹ, không kể thông tin thật, rồi chuyển ngay về món hàng. Với hành vi vượt giới hạn như đụng chạm, nói lời tục, bám theo, bạn dừng cuộc nói chuyện và báo người quản lý ngay. Lịch sự với khách không có nghĩa là phải chịu đựng mọi thứ.

Bài này chia các tình huống theo ba mức: tò mò bình thường, đùa quá trớn, và quấy rối. Mỗi mức có câu đáp mẫu, cách chuyển chủ đề, và việc cửa hàng nên làm để nhân viên, nhất là nhân viên nữ trẻ, không phải tự xoay xở một mình.

Ba mức câu hỏi và hành vi, xử lý khác nhau

Không phải câu hỏi riêng nào cũng có ý xấu. Nhiều khách lớn tuổi hỏi han như hỏi con cháu. Phân mức giúp bạn không quá lạnh với người tốt bụng, cũng không quá dễ dãi với người có ý khác:

MứcVí dụCách xử lý
Tò mò, hỏi han"Cháu quê đâu?", "Làm ở đây lâu chưa?", "Học trường nào?"Trả lời chung chung nếu thấy thoải mái, rồi chuyển về món hàng.
Riêng tư hơn"Lương tháng bao nhiêu?", "Có người yêu chưa?", "Nhà ở đâu?"Không cần trả lời thật. Đáp đùa nhẹ hoặc lảng, chuyển chủ đề.
Xin liên lạc riêng"Cho anh xin số riêng", "Kết bạn với anh nhé"Từ chối nhẹ, đưa kênh liên lạc của cửa hàng.
Đùa quá trớnBình phẩm ngoại hình, đùa có ẩn ý, gọi bằng tên thân mậtKhông cười theo. Nói một câu giới hạn, giữ giọng đều.
Quấy rốiĐụng chạm, lời tục, chờ ở cửa sau ca, nhắn tin liên tụcDừng, rời khỏi chỗ, báo quản lý ngay. Không tự xử lý một mình.

Mức nào là mức nào, phần lớn do cảm nhận của chính bạn. Nếu một câu hỏi làm bạn thấy không thoải mái, đó là lý do đủ để không trả lời, dù người khác thấy bình thường.

Câu đáp mẫu khi khách hỏi chuyện riêng

Những câu dưới đây giữ không khí nhẹ nhàng nhưng không để lộ thông tin cá nhân. Chọn câu hợp với giọng của bạn:

  • Khách hỏi lương: "Dạ đủ cho em đi làm vui vẻ ạ. Chú xem thêm mẫu này không, đang có màu mới về."
  • Khách hỏi có người yêu chưa: "Dạ chuyện đó em giữ bí mật ạ. Anh đang tìm quà cho ai, để em gợi ý."
  • Khách hỏi nhà ở đâu: "Dạ em ở gần đây thôi ạ. Anh định giao hàng về quận nào, để em xem phí giao."
  • Khách hỏi tuổi, quê, trường: nếu thấy thoải mái thì trả lời chung, ví dụ "Dạ em người miền Trung ạ", không cần nói cụ thể tỉnh, xã.
  • Khách lớn tuổi hỏi han như người nhà: có thể đáp ấm hơn, xưng "cháu" với cô chú bác, nhưng vẫn giữ những thông tin như nơi ở, giờ tan ca cho riêng mình.

Mẫu câu trên có chung một cấu trúc: một nửa câu đáp nhẹ, một nửa câu hỏi về việc mua bán. Phần hỏi về việc mua bán là chỗ kéo cuộc nói chuyện trở lại đường ray. Khách có ý tốt sẽ đi theo ngay; khách có ý khác sẽ vòng lại câu hỏi riêng, và đó là dấu hiệu để bạn giữ khoảng cách hơn.

Tuổi tác, vùng miền và cách hỏi han của khách

Một câu hỏi giống nhau có thể mang ý khác nhau tuỳ người nói. Ở nhiều vùng quê, cô chú lớn tuổi hỏi "cháu có chồng chưa, nhà mấy anh em" là cách làm quen bình thường, giống như hỏi thăm sức khoẻ. Ở thành phố, cùng câu ấy từ một người lạ trạc tuổi lại dễ khiến nhân viên thấy bị soi. Hiểu bối cảnh giúp bạn không phản ứng lạnh lùng với người chỉ muốn tỏ ra thân thiện.

Cách gọi cũng khác. Khách miền Bắc hay gọi nhân viên trẻ là "em", "cháu"; khách miền Nam có khi gọi "con", "bé"; khách miền Trung có nơi gọi "o", "mệ" theo tuổi. Những cách gọi thân như vậy không phải là trêu ghẹo. Bạn cứ đáp theo đúng vai: xưng "cháu" với người đáng tuổi cô chú, "em" với người trạc anh chị.

Điều không đổi theo vùng miền là giới hạn của bạn. Câu hỏi thân mật đến từ một bác lớn tuổi đi cùng cả gia đình khác với câu hỏi y hệt từ một người đàn ông đi một mình, đứng sát người và nhìn chằm chằm. Hãy tin vào cảm nhận của mình hơn là vào câu chữ. Một câu nói nghe có vẻ bình thường mà làm bạn thấy bất an thì cứ giữ khoảng cách, không cần chứng minh với ai.

Nhân viên mới chuyển từ vùng khác đến làm việc nên hỏi đồng nghiệp lâu năm về cách khách khu vực đó hay nói chuyện, để khỏi hiểu lầm cả hai chiều.

Khách xin số điện thoại, xin kết bạn

Đây là tình huống nhân viên bán hàng, nhất là ở showroom xe, cửa hàng điện thoại, mỹ phẩm, gặp gần như hằng tuần. Có khách xin số để tiện hỏi về hàng, có khách xin vì lý do khác. Bạn không cần đoán ý; chỉ cần có một cách trả lời dùng được cho cả hai.

Câu từ chối nên đưa luôn một kênh thay thế: "Dạ số riêng em không dùng cho công việc ạ. Anh lưu số của cửa hàng, nhắn vào đó là em hoặc bạn trực ca trả lời anh ngay." Khách thật sự cần hỏi hàng sẽ thấy thế là đủ. Nếu cửa hàng có số công việc chung hoặc tài khoản nhắn tin của cửa hàng, đưa cái đó, không đưa của riêng.

Khách nài thêm, "Cho anh xin thôi mà, có gì đâu", nhắc lại đúng câu cũ, giọng vẫn vui vẻ, không thêm lý do mới như "em có người yêu rồi" hay "chủ không cho". Thêm lý do là mở cửa cho khách tranh luận. Một câu nhắc lại đều đều là đủ cho khách hiểu.

Nếu cửa hàng yêu cầu nhân viên dùng số cá nhân để chăm khách, nên đề nghị quản lý cấp số công việc riêng hoặc một tài khoản chung. Số cá nhân của nhân viên trẻ nằm trong máy của hàng trăm khách lạ là chuyện cửa hàng phải chịu trách nhiệm, không phải chuyện riêng của nhân viên.

Khi khách đùa quá trớn: nói một câu giới hạn

Không cười theo. Phản xạ của nhiều bạn trẻ là cười cho qua để khỏi mất lòng khách. Nhưng nụ cười lúc đó thường được hiểu là đồng ý, và lời đùa sẽ đi xa hơn. Giữ mặt bình thường, không cau có, cũng không cười.

Nói một câu rõ, ngắn, giọng đều. "Dạ anh đừng đùa vậy ạ. Em lấy anh xem mẫu khác nhé." Không giảng giải, không trách móc. Câu ngắn khó bị bẻ lại hơn câu dài.

Đổi vị trí đứng. Lùi lại một bước, hoặc đứng sang phía bên kia quầy, kệ hàng. Khoảng cách thân thể cũng là một câu nói.

Đổi người tiếp nếu cần. Nếu khách tiếp tục, xin phép một câu "Dạ em nhờ bạn khác tư vấn tiếp cho anh ạ" và gọi đồng nghiệp, tốt nhất là trưởng ca. Đổi người không phải bỏ khách, mà là cách cửa hàng giữ chuẩn mực.

Không tự trách mình. Nhiều nhân viên nữ nghĩ do mình ăn mặc, do mình cười nhiều. Không phải. Cách khách cư xử là trách nhiệm của khách. Việc của bạn chỉ là giữ giới hạn và báo lại.

Khi đã là quấy rối: dừng, rời đi, báo lại

Đụng chạm cơ thể, lời lẽ tục tĩu, bám theo sau giờ làm, nhắn tin liên tục dù đã từ chối: những việc này không còn là chuyện tiếp khách. Làm theo thứ tự:

  1. Dừng ngay cuộc nói chuyện. "Anh dừng lại ạ." Nói to vừa đủ để người gần đó nghe thấy. Không cần lịch sự hơn mức này.
  2. Rời khỏi chỗ đứng. Đi về phía quầy, phía đồng nghiệp, chỗ có camera. Không ở lại một mình với khách trong kho, phòng thử, góc khuất.
  3. Báo quản lý ngay trong ca. Kể đúng chuyện, giờ, chỗ. Quản lý là người ra nói chuyện với khách hoặc mời khách rời cửa hàng.
  4. Ghi lại. Giờ, mô tả khách, việc đã xảy ra, ai chứng kiến. Lưu tin nhắn nếu khách nhắn. Báo quản lý giữ đoạn camera.
  5. Nếu bị bám theo sau ca: không về một mình, nhờ đồng nghiệp hoặc bảo vệ đi cùng ra chỗ để xe, báo quản lý để cửa hàng có biện pháp, và báo cơ quan chức năng nếu thấy bị đe doạ.

Pháp luật và nhiều nội quy lao động có quy định về phòng chống quấy rối tại nơi làm việc, và cửa hàng có trách nhiệm bảo vệ nhân viên trước cả khách hàng. Nếu quản lý gạt đi kiểu "khách đùa thôi mà", bạn có quyền nói lên với cấp cao hơn hoặc với bộ phận nhân sự.

Việc cửa hàng nên làm để nhân viên không phải tự chịu

Nếu bạn là chủ hoặc quản lý, đây là danh sách kiểm cho cửa hàng của mình:

  • Có số điện thoại hoặc tài khoản nhắn tin chung của cửa hàng để nhân viên đưa khách, không bắt dùng số cá nhân.
  • Nói rõ với nhân viên mới ngay ngày đầu: được phép từ chối câu hỏi riêng, được phép đổi người tiếp, được báo quản lý mà không bị coi là làm mất khách.
  • Thống nhất một câu ám hiệu trong ca, ví dụ gọi đồng nghiệp "lấy giúp em hộp màu xanh" nghĩa là cần người ra thay ngay.
  • Không xếp nhân viên nữ một mình ở showroom, cửa hàng vào ca tối nếu khu vực có rủi ro.
  • Khi nhân viên báo bị quấy rối, quản lý ra mặt xử lý với khách, không đẩy lại cho nhân viên tự giải quyết.
  • Có danh sách khách đã từng quấy rối (chỉ mô tả, dùng nội bộ) để cả đội cùng giữ khoảng cách khi khách quay lại.

Đội được dặn rõ những điều này sẽ tiếp khách thoải mái và tự tin hơn, vì biết sau lưng có người. Nhân viên phải tự gồng một mình qua những chuyện như vậy thường nghỉ việc sớm, và lý do thật ít khi được nói ra.

Câu hỏi thường gặp

Từ chối cho số điện thoại có làm mất khách không?

Khách cần hỏi hàng thật sẽ dùng số của cửa hàng mà không phiền gì. Khách bỏ đi chỉ vì không có số riêng của nhân viên thường không phải khách đến vì món hàng. Đưa kênh của cửa hàng là đủ chu đáo.

Khách lớn tuổi hỏi han nhiều có nên trả lời không?

Nhiều cô chú hỏi vì quý mến, có thể đáp ấm áp những chuyện chung như quê, việc học. Những chuyện như nhà ở đâu, mấy giờ tan ca, đi về bằng gì thì vẫn nên giữ cho riêng mình, bất kể người hỏi là ai.

Làm sao từ chối mà không bị khách nói là chảnh?

Giữ giọng vui, câu ngắn, và luôn chuyển sang chuyện món hàng. Từ chối kèm một việc giúp khách thì ít ai thấy bị coi thường. Còn nếu khách vẫn nói vậy, đó là cảm nhận của khách, không phải lỗi của bạn.

Khách nữ trêu nhân viên nam thì có xử lý giống không?

Có. Giới hạn áp dụng như nhau cho mọi người. Nhân viên nam cũng có quyền không trả lời chuyện riêng, từ chối cho số và báo quản lý nếu bị đụng chạm. Không nên coi nhẹ chỉ vì người trêu là nữ.

Báo quản lý chuyện bị trêu có bị coi là làm quá không?

Không. Báo sớm khi chuyện còn nhỏ giúp quản lý biết và để mắt, tránh chuyện lớn hơn về sau. Một cửa hàng tốt sẽ cảm ơn nhân viên đã báo, kể cả khi cuối cùng chỉ là hiểu lầm.

Khách tìm được tài khoản mạng xã hội cá nhân và nhắn tin thì làm sao?

Không trả lời, chặn nếu cần, chụp lại tin nhắn và báo quản lý. Có thể chỉnh chế độ riêng tư cho tài khoản cá nhân. Nếu tin nhắn có tính đe doạ, lưu bằng chứng và báo cơ quan chức năng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138