Tư vấn tuyển sinh ở trung tâm ngoại ngữ nên bắt đầu bằng câu hỏi về mục tiêu và thời gian của người học, không bắt đầu bằng học phí hay ưu đãi. Một phụ huynh muốn con tự tin giao tiếp và một sinh viên cần điểm thi trong ba tháng là hai người khác hẳn nhau, dù cả hai đều hỏi "bên em có lớp tiếng Anh không".
Sau mục tiêu là trình độ hiện tại, rồi mới đến lịch học, lộ trình và học phí. Phần khó nhất của nghề là nói về đầu ra: phụ huynh muốn nghe con chắc chắn đạt mức nào đó, còn tư vấn viên trung thực không thể hứa thay người học. Dưới đây là câu mở cho từng kiểu khách, bộ câu hỏi mục tiêu, cách mời kiểm tra đầu vào, cách nói về cam kết, cách gọi lại người để số, và các lỗi hay gặp.
Câu mở theo từng kiểu người đến hỏi
Người bước vào quầy tuyển sinh thường thuộc bốn nhóm. Nhận ra nhóm trước khi nói câu thứ hai:
| Ai đến hỏi | Họ quan tâm gì nhất | Câu mở gợi ý |
|---|---|---|
| Phụ huynh có con tiểu học | Con có thích học không, lớp có an toàn, giáo viên ra sao | "Dạ em chào chị, bé nhà mình năm nay học lớp mấy rồi ạ? Bé đã từng học tiếng Anh ở đâu chưa chị?" |
| Phụ huynh có con cấp hai, cấp ba | Điểm trên lớp, kỳ thi chuyển cấp | "Dạ con mình đang chuẩn bị cho kỳ thi nào ạ, còn khoảng bao lâu nữa chị?" |
| Sinh viên, người cần chứng chỉ | Thời gian, lịch học tối, mức điểm cần | "Dạ anh cần chứng chỉ để làm gì và hạn nộp vào khoảng tháng mấy ạ?" |
| Người đi làm học giao tiếp | Học có dùng được ngay không, lịch có linh hoạt không | "Dạ anh chị dùng tiếng Anh trong công việc hằng ngày hay chuẩn bị cho chuyến đi sắp tới ạ?" |
Khi phụ huynh dẫn con theo, bạn nói với con một hai câu trước, như hỏi tên và lớp. Trẻ thấy được tôn trọng thì đỡ ngại, và phụ huynh để ý điều đó hơn bạn nghĩ. Với học sinh cấp ba, hỏi thẳng em ấy về mục tiêu, vì nhiều khi mục tiêu của con khác mục tiêu bố mẹ đặt.
Bộ câu hỏi mục tiêu trước khi giới thiệu khóa học
Trung tâm ngoại ngữ D yêu cầu tư vấn viên hỏi đủ sáu câu này trước khi mở bảng học phí. Ghi câu trả lời vào phiếu để giáo viên đọc trước buổi kiểm tra:
- "Mình học để làm gì là chính ạ, thi, công việc, hay đi nước ngoài?"
- "Có mốc thời gian nào phải đạt không ạ, ví dụ kỳ thi hay ngày nộp hồ sơ?"
- "Trước giờ mình đã học ở đâu, học bao lâu, thấy chỗ nào khó nhất ạ?"
- "Mỗi tuần mình dành được mấy buổi, buổi nào trong tuần tiện nhất ạ?"
- "Ngoài giờ lên lớp, mình tự học được khoảng bao nhiêu phút mỗi ngày ạ?" Câu này quyết định lộ trình nhiều hơn giáo trình.
- "Mình thích học lớp đông có bạn cùng tiến hay lớp nhỏ được sửa kỹ hơn ạ?"
Nói lại cho khách xác nhận trước khi gợi ý: "Em nhắc lại xem em hiểu đúng chưa nha: bé lớp năm, học ở trường là chính, chị muốn bé dám nói và không sợ môn này, mỗi tuần được hai buổi tối. Vậy em gợi ý chị lớp giao tiếp thiếu nhi hai buổi một tuần, mình cho bé kiểm tra đầu vào trước để xếp đúng lớp." Câu nói lại này là lúc khách thấy bạn nghe thật chứ không đọc bài.
Mời kiểm tra đầu vào và học thử cho tự nhiên
Nói rõ kiểm tra để làm gì. "Bài kiểm tra mất khoảng ba mươi phút, để giáo viên biết bé đang ở đâu mà xếp lớp, không phải để chấm đậu rớt đâu chị." Trẻ nhỏ nghe câu "kiểm tra" dễ sợ, nên với bé bạn gọi là "chơi mấy trò với cô".
Báo kết quả bằng lời dễ hiểu. Thay vì đọc mã trình độ, nói điều người học làm được và chưa làm được: "Bé nghe hiểu câu ngắn khá tốt, còn khi nói thì hay ngập ngừng vì thiếu từ. Lớp này sẽ tập cho bé nói thành câu."
Mời học thử khi trung tâm có buổi học thử thật. Cho khách biết học thử ở lớp đang chạy hay lớp riêng, ngồi bao lâu, phụ huynh có được dự không. Đừng biến buổi học thử thành buổi chốt đăng ký ngay sau khi tan lớp.
Nói học phí trọn khóa và các khoản đi kèm. Giáo trình, phí thi thử, phí học bù nếu nghỉ. "Học phí khóa ba tháng là con số này, đã gồm giáo trình. Nếu bé nghỉ có phép, trung tâm xếp học bù miễn phí ở lớp cùng trình độ."
Nêu chính sách bảo lưu và hoàn phí. Khách nào cũng có thể bận đột xuất. Nói trước điều kiện bảo lưu, hoàn phí theo đúng văn bản để không ai bất ngờ về sau.
Nói về đầu ra: câu nên dùng và câu tránh
Đây là chỗ nhiều tư vấn viên trượt vì muốn chốt nhanh. Hứa điểm số là hứa thay cho người học, thứ bạn không kiểm soát được:
| Tránh nói | Nên nói |
|---|---|
| "Học xong khóa này bảo đảm đạt điểm cao." | "Khóa này được thiết kế để học viên từ mức hiện tại lên mức kế tiếp. Kết quả còn phụ thuộc chuyên cần và phần tự học ở nhà." |
| "Không đạt thì trung tâm hoàn tiền một trăm phần trăm." | "Trung tâm có chính sách học lại miễn phí nếu học viên đáp ứng các điều kiện này, em đưa chị đọc văn bản." |
| "Bé nhà chị thông minh, ba tháng là nói như người bản xứ." | "Sau ba tháng, mục tiêu là bé chủ động nói được những câu quen thuộc về bản thân, gia đình, trường lớp." |
| "Trung tâm khác dạy dở lắm." | "Mỗi nơi có cách dạy riêng. Em nói rõ cách bên em dạy để chị so cho dễ." |
| "Đăng ký hôm nay mới có giá này." | Nếu có ưu đãi thật thì nói đúng hạn: "Ưu đãi học phí áp dụng tới hết ngày ba mươi tháng này." |
Khi trung tâm có "cam kết đầu ra", bạn phải đọc kỹ điều kiện và nói đủ cho khách: số buổi tối thiểu phải đi học, bài tập phải nộp, thi lại trong thời hạn nào, và cam kết là học lại hay hoàn tiền. Nói một nửa là gieo tranh chấp.
Tình huống đóng vai: phụ huynh muốn nghe con chắc chắn đạt điểm
Trưởng nhóm tuyển sinh đóng vai chị Vy, có con học lớp chín, còn bảy tháng nữa thi vào lớp mười. Chị nói: "Em cứ nói thẳng, học ở đây con chị có chắc đậu trường chị muốn không?" Bạn tập trả lời theo thứ tự:
- Ghi nhận nỗi lo, không né: "Dạ năm cuối cấp ai cũng lo, em hiểu chị muốn biết rõ trước khi đóng tiền."
- Nói điều trung tâm làm được: "Bên em làm được ba việc: kiểm tra xem con đang yếu phần nào, xếp lộ trình bảy tháng bám theo dạng đề, và báo chị kết quả thi thử mỗi tháng."
- Nói điều không ai hứa được: "Còn đậu hay không thì em không dám hứa, vì còn phụ thuộc con, các môn khác và điểm chuẩn năm đó. Em nói thật để chị tính cho chắc."
- Hỏi thêm để giúp thật: "Hiện ở nhà con tự học được bao lâu mỗi tối ạ? Nếu con đang học thêm nhiều môn, mình xếp lịch sao cho con không quá tải."
- Người quan sát chấm: có dùng chữ "chắc chắn", "bảo đảm" không; có đưa được việc cụ thể trung tâm làm không; có hỏi về sức học và thời gian của con không.
Phụ huynh nghe câu trả lời trung thực thường không bỏ đi như bạn sợ. Họ đã nghe đủ lời hứa ở nơi khác, nên một tư vấn viên dám nói rõ giới hạn lại dễ được tin hơn.
Gọi lại người đã để số và nhắn tin sau buổi tư vấn
Người để số trên trang đăng ký hoặc ở hội chợ giáo dục đã đồng ý cho trung tâm liên hệ, nhưng không có nghĩa là đồng ý được gọi bất kỳ lúc nào. Gọi giờ hành chính hoặc đầu buổi tối, không gọi giờ cơm, không gọi quá hai lần nếu không ai nghe. Câu mở: "Dạ em chào chị Mai, em là Ngân bên trung tâm ngoại ngữ D. Chị có để lại số hỏi lớp tiếng Anh cho bé, giờ chị nghe em khoảng ba phút được không ạ?"
Nếu khách nói không có nhu cầu nữa: "Dạ em cảm ơn chị đã cho em biết, em ghi lại để không làm phiền chị nữa nha. Chúc bé học tốt ạ." Rồi thật sự ghi trong phần mềm quản lý khách hàng là không liên hệ lại. Gọi tiếp sau khi khách đã từ chối là cách nhanh nhất để trung tâm bị đánh giá xấu.
Sau buổi tư vấn tại quầy, tin nhắn cảm ơn chỉ cần ba ý: cảm ơn đã ghé, nhắc lại lớp gợi ý và lịch, mời hỏi thêm nếu cần. Không gửi kèm năm hình quảng cáo. Khách chưa trả lời sau hai ngày thì nhắn thêm một lần nhẹ nhàng, sau đó dừng.
Lỗi hay gặp và phiếu tự chấm cho tư vấn viên tuyển sinh
Mỗi tối, chọn một ca tư vấn và đánh dấu có hoặc không:
- Mình có hỏi mục tiêu và mốc thời gian trước khi nói học phí không?
- Mình có nói lại nhu cầu cho khách xác nhận không?
- Mình có nói với chính người học, nhất là học sinh lớn, hay chỉ nói với phụ huynh?
- Kết quả kiểm tra đầu vào được giải thích bằng lời dễ hiểu chưa?
- Mình có hứa điểm số hay dùng chữ "bảo đảm" không?
- Điều kiện cam kết đầu ra, bảo lưu, hoàn phí có được nói đủ không?
- Mình có chê trung tâm khác không?
- Khách từ chối qua điện thoại, mình có ghi lại và dừng liên hệ không?
Lỗi phổ biến nhất của tư vấn viên mới là xếp khách vào khóa đắt nhất vì nghĩ khách có điều kiện. Lớp không hợp trình độ hay lịch không hợp thời gian thì người học bỏ giữa chừng, và trung tâm mất luôn khách cùng lời giới thiệu của họ.
Câu hỏi thường gặp
Phụ huynh hỏi giáo viên là người nước ngoài hay người Việt thì trả lời thế nào?
Bạn nói đúng sự thật về giáo viên của lớp được gợi ý, kèm kinh nghiệm và cách dạy. Nếu lớp có cả hai thì nói rõ tỉ lệ buổi. Không nói chung chung là giáo viên giỏi, phụ huynh cần thông tin cụ thể.
Học viên lớn tuổi ngại đi kiểm tra đầu vào thì nên nói gì?
Bạn giải thích bài kiểm tra chỉ để xếp lớp cho hợp, không có đậu rớt và không ai khác xem kết quả. Có thể đề nghị phần nói làm riêng với giáo viên để người học bớt ngại trước mặt người lạ.
Khách hỏi bao lâu thì đạt mức điểm mình cần, có nên đưa con số không?
Bạn nêu khoảng thời gian thường gặp với người có cùng xuất phát điểm và chăm chỉ tương tự, nhưng nói rõ đó là ước lượng. Không biến ước lượng thành lời hứa, và nhắc phần tự học ở nhà.
Phụ huynh muốn con học lớp cao hơn kết quả kiểm tra thì xử lý ra sao?
Bạn giải thích điều con sẽ gặp ở lớp cao hơn và vì sao giáo viên đề xuất lớp này. Có thể đề nghị học thử một buổi ở lớp phụ huynh muốn để cùng xem. Quyết định cuối cùng nên có ý kiến giáo viên.
Có nên gửi tin nhắn ưu đãi định kỳ cho người đã để số năm trước không?
Chỉ gửi khi người đó đã đồng ý nhận thông tin và vẫn chưa yêu cầu dừng. Nên gửi thưa, nội dung có ích như lịch khai giảng, và luôn có cách để người nhận nói không muốn nhận nữa.