TiepXuc.comTiếp Xúc
Xây bộ kịch bản và đào tạo đội

Cách viết kịch bản tiếp khách cho cửa hàng: sáu chặng từ câu chào đến câu tiễn

Cách viết một bộ kịch bản tiếp khách cho cửa hàng: chia sáu chặng, lấy câu thoại từ người bán giỏi nhất, viết câu dễ nói, thử hai tuần rồi sửa.

A Vietnamese shop owner and two young staff sit around a small wooden table after closing time, writing on blank notepads, shot from above, warm lamp light

Một bộ kịch bản tiếp khách tốt không phải bài văn để nhân viên học thuộc, mà là bản đồ sáu chặng của một lượt tiếp khách, mỗi chặng có hai ba câu mẫu nói được ngay và một hai điều không được nói. Viết nó mất chừng một buổi tối nếu bạn làm đúng thứ tự: chia chặng, nghe người bán giỏi nhất của cửa hàng, chép lại câu của họ, sửa cho gọn, rồi cho cả đội nói thử.

Phần dưới đi lần lượt từ khung sáu chặng, cách lấy câu thoại, quy tắc viết câu cho dễ nói, một trang kịch bản mẫu của cửa hàng điện máy B, cách thử trong hai tuần và những lỗi khiến kịch bản nằm im trong ngăn kéo. Bạn là chủ cửa hàng, trưởng ca hay quản lý chi nhánh đều dùng được.

Kịch bản tiếp khách là gì, và không phải là gì

Nhiều chủ cửa hàng nghe chữ "kịch bản" là nghĩ đến một tờ giấy ghi sẵn từng câu, nhân viên đọc như máy. Khách nghe ra ngay. Câu "Dạ em chào chị, chào mừng chị đến với cửa hàng, em có thể giúp gì cho chị ạ" nói một mạch, giọng đều đều, là thứ khiến khách muốn quay ra cửa. Kịch bản đúng nghĩa ở cửa hàng là bộ khung: lượt tiếp khách đi qua những chặng nào, ở mỗi chặng mục tiêu là gì, có vài câu mẫu để người mới bám vào, và có vài câu cấm vì đã từng làm khách phật ý.

Người bán lâu năm thường không cần kịch bản cho chính họ. Họ cần kịch bản để truyền nghề, để người mới không phải mất ba tháng tự mò. Họ cũng cần để cả đội nói cùng một giọng về những điều nhạy cảm: chính sách đổi trả, bảo hành, giá khuyến mãi. Một nhân viên hứa "đổi thoải mái trong một tháng" trong khi cửa hàng chỉ cho đổi bảy ngày là đủ sinh một vụ khiếu nại.

Vì vậy bộ kịch bản nên ngắn. Với cửa hàng nhỏ, một mặt giấy A4 cho phần tiếp khách và một mặt cho các câu hỏi hay gặp là vừa. Dài hơn, không ai đọc. Nếu cửa hàng có nhiều ngành hàng, làm một trang chung cho chặng chào và tiễn, còn phần hỏi nhu cầu và tư vấn thì tách theo nhóm hàng.

Sáu chặng của một lượt tiếp khách

Hầu hết cửa hàng bán lẻ và dịch vụ đều đi qua sáu chặng dưới đây. Viết kịch bản là điền vào từng ô, không cần nghĩ thêm cấu trúc.

ChặngMục tiêuCâu mẫuTránh
1. ChàoCho khách biết mình đã được thấy, không bị đuổi theo"Dạ em chào chị, chị cứ xem thoải mái, cần gì chị gọi em nhé."Chạy ra sát người khách, hỏi ngay "chị mua gì ạ"
2. Mở chuyệnCó một câu nối khi khách dừng lại trước món hàng"Mẫu này bên em mới về tuần trước, chị muốn em lấy cỡ khác ra xem không ạ?"Đọc thông số liền một tràng
3. Hỏi nhu cầuBiết khách mua cho ai, dùng vào việc gì, tầm giá nào"Anh định dùng ở phòng rộng chừng bao nhiêu mét ạ?"Hỏi tiền trước khi hỏi việc dùng
4. Giới thiệuĐưa ra hai ba lựa chọn hợp nhu cầu"Với phòng như anh nói, em gợi ý hai loại, em nói nhanh khác nhau chỗ nào nhé."Bày mười món, khách rối
5. Trả lời băn khoănNghe hết lý do khách ngần ngại rồi mới đáp"Dạ chị thấy giá hơi cao so với dự tính phải không ạ? Em nói rõ phần chênh nằm ở đâu."Cãi khách, nói xấu hàng nơi khác
6. Chốt hoặc tiễnKhách mua hay chưa mua đều ra về dễ chịu"Chị cứ suy nghĩ thêm, mẫu này em giữ cỡ của chị tới chiều nay nếu chị cần."Mặt lạnh khi khách không mua

Lưu ý cột "tránh": đây là cột người viết kịch bản hay bỏ trống nhất, mà lại là cột người mới cần nhất. Câu mẫu thì ai cũng nghĩ ra được; điều không nên làm thì chỉ người đã đứng quầy lâu mới biết.

Lấy câu thoại từ đâu: chép từ người bán giỏi nhất của chính cửa hàng

Câu thoại viết ở bàn giấy thường cứng. Câu thoại hay nhất đã có sẵn trong miệng người bán giỏi nhất của bạn, chỉ cần chép ra.

  1. Chọn hai người. Một người bán được nhiều nhất, một người khách hay khen nhất. Hai người này thường không trùng nhau, và cả hai đều có thứ đáng chép.
  2. Đứng gần nghe trong ba ca. Mang theo sổ nhỏ, ghi đúng nguyên văn câu họ nói ở từng chặng. Đừng sửa ngay khi ghi, kể cả câu có chữ thừa.
  3. Hỏi lại họ sau ca. "Lúc khách bảo để hỏi chồng, sao em lại hỏi chị ấy mua cho phòng nào?" Lý do phía sau câu nói quan trọng không kém câu nói.
  4. Gom theo chặng. Mỗi chặng giữ hai ba câu hay nhất. Bỏ câu chỉ hợp tính cách riêng của người đó, như câu đùa mà người khác nói ra sẽ thành vô duyên.
  5. Đưa lại cho chính họ đọc. Hỏi: "Em có nói thế này thật không, có câu nào em thấy chị chép sai ý không?" Người được chép thấy mình được ghi nhận, và bản kịch bản có người đứng ra bảo vệ.

Nếu cửa hàng mới mở, chưa có ai giỏi để chép, bạn tự đứng quầy một tuần và ghi lại chính câu mình nói. Kịch bản viết từ quầy thật bao giờ cũng dùng được hơn kịch bản viết từ sách.

Viết câu cho dễ nói, không viết cho đẹp

Mỗi câu không quá mười lăm tiếng. Câu dài thì người mới nói vấp, khách nghe không kịp. "Dạ chị muốn thử cỡ khác không ạ?" tốt hơn một câu hai mươi chữ giải thích lý do nên thử.

Có chỗ trống để thay. Viết "Mẫu [tên hàng] này bên em mới về [thời gian]" để nhân viên tự điền. Câu có chỗ trống buộc người nói nhìn vào món hàng thật, không đọc vẹt.

Mỗi câu mẫu có hai biến thể giọng. Cửa hàng ở miền Bắc thường dùng "dạ vâng", "ạ"; ở miền Nam là "dạ", "nha chị". Nếu đội có người nhiều vùng, ghi cả hai và để họ chọn giọng quen miệng, miễn lễ phép như nhau.

Xưng hô theo tuổi, ghi rõ trong kịch bản. Khách trạc tuổi bố mẹ thì "cô, chú", khách trẻ hơn mình thì vẫn "anh, chị" cho an toàn. Ghi một dòng: "Chưa chắc tuổi thì gọi anh chị, đừng gọi em, đừng gọi bạn."

Không viết câu hứa mà cửa hàng không giữ được. Câu về bảo hành, đổi trả, giao hàng phải lấy đúng chữ trong chính sách. Viết "Bên em đổi trong bảy ngày nếu hàng còn tem" chứ không viết "đổi thoải mái".

Đọc to trước khi chốt. Câu nào đọc to mà bạn thấy ngượng miệng thì nhân viên cũng sẽ ngượng. Sửa đến khi nó nghe như một người đang nói, không phải một tờ quảng cáo.

Một trang kịch bản mẫu của cửa hàng điện máy B

Cửa hàng điện máy B có bốn nhân viên, bán quạt, nồi cơm, máy lọc nước và đồ gia dụng nhỏ. Trang kịch bản của họ gói trong một mặt giấy, dán ở mặt trong tủ quầy:

  • Chào: "Dạ em chào anh chị, anh chị cứ xem thoải mái nhé." Đứng cách khách chừng hai bước, không đi theo sát.
  • Khi khách dừng trước một món quá mười giây: "Dạ loại này đang có hai màu, anh chị muốn em cắm điện cho chạy thử không ạ?"
  • Ba câu hỏi nhu cầu: "Nhà mình mấy người dùng ạ?" · "Mình để ở phòng khách hay phòng ngủ ạ?" · "Anh chị đã dùng loại nào trước đây chưa, thấy chỗ nào chưa ưng ạ?"
  • Giới thiệu: chọn đúng hai mẫu, nói một khác biệt chính giữa hai mẫu bằng chuyện dùng hằng ngày, không bằng thông số.
  • Khi khách nói đắt: "Dạ, anh chị dự tính tầm bao nhiêu để em tìm mẫu sát hơn ạ?" Không nói "hàng này đáng tiền lắm".
  • Tiễn khách chưa mua: "Dạ em cảm ơn anh chị đã ghé, khi nào cần anh chị quay lại em tư vấn tiếp."
  • Ba điều cấm: không hứa quà tặng chưa có trong chương trình, không nói hàng nơi khác là hàng giả, không tự giảm giá ngoài mức trưởng ca cho phép.

Trang này không dài, nhưng người mới vào cửa hàng B chỉ cần đọc trong mười phút là đứng cạnh người cũ được ngay ca đầu.

Thử và sửa trong hai tuần đầu

Kịch bản viết xong chưa phải là xong. Hai tuần đầu là lúc bản giấy gặp khách thật, và sẽ có câu không chạy.

  1. Ngày đầu, họp cả đội mười lăm phút, mỗi người đọc to một chặng. Ai thấy câu nào không giống cách mình nói thì sửa ngay tại chỗ bằng bút đỏ.
  2. Trong tuần đầu, mỗi ca để một tờ giấy trắng cạnh quầy. Ai gặp tình huống chưa có trong kịch bản thì ghi một dòng: khách hỏi gì, mình đáp gì.
  3. Cuối tuần đầu, gom các dòng ghi chú. Câu hỏi lặp từ ba lần trở lên thì thêm vào kịch bản.
  4. Tuần thứ hai, trưởng ca nghe mỗi người tiếp ít nhất hai lượt khách, đánh dấu chỗ người đó bỏ qua chặng hỏi nhu cầu hoặc nói câu trong cột tránh.
  5. Cuối tuần thứ hai, in bản sửa, ghi ngày ở góc trang. Bản cũ thu lại, không để hai bản cùng nằm trong tủ.

Sau hai tuần, kịch bản chỉ cần rà lại mỗi tháng hoặc mỗi khi đổi chính sách, đổi mùa hàng. Ghi ngày cập nhật ở góc trang giúp ai cũng biết mình đang cầm bản mới nhất.

Lỗi hay gặp khi viết kịch bản tiếp khách

Những lỗi dưới đây khiến bộ kịch bản tốn công mà không ai dùng. Hầu hết sửa được trong một buổi.

LỗiHậu quảCách sửa
Viết dài năm sáu trangNhân viên không đọc, chỉ cất điGói trong một mặt giấy cho tiếp khách, tách phần câu hỏi hay gặp
Câu mẫu viết bằng văn quảng cáoNói ra nghe giả, khách dè chừngChép câu thật từ người bán giỏi rồi mới sửa
Chỉ có câu nên nói, không có câu tránhNgười mới vẫn lặp đúng lỗi cũMỗi chặng ghi ít nhất một điều không nên làm
Bắt đọc nguyên vănGiọng đều như máy, khách khó chịuCho đổi chữ, chỉ giữ ý và giữ đúng chính sách
Viết xong rồi không ai sửaSau ba tháng kịch bản nói về hàng đã hếtGhi ngày cập nhật, rà lại hằng tháng
Chủ cửa hàng tự viết một mìnhĐội không thấy đó là việc của mìnhCho người bán giỏi cùng viết và đọc duyệt

Câu hỏi thường gặp

Cửa hàng chỉ có hai nhân viên có cần viết kịch bản tiếp khách không?

Vẫn nên có, nhưng ngắn. Hai người đứng quầy thì một trang sáu chặng là đủ, chủ yếu để khi tuyển người thay hay người thời vụ, bạn không phải dạy lại từ đầu bằng miệng mỗi lần.

Có nên bắt nhân viên học thuộc lòng kịch bản không?

Không nên bắt thuộc từng chữ. Chỉ cần thuộc thứ tự sáu chặng, các câu về chính sách đổi trả và bảo hành, cùng các điều cấm. Phần còn lại để nhân viên nói theo giọng của mình, miễn đúng ý.

Bao lâu thì nên cập nhật kịch bản một lần?

Rà lại mỗi tháng là vừa với phần lớn cửa hàng. Ngoài ra phải sửa ngay khi đổi chính sách giá, đổi trả, bảo hành, hoặc khi có một nhóm câu hỏi mới mà khách hỏi lặp đi lặp lại nhiều lần trong tuần.

Kịch bản có nên ghi sẵn cách giảm giá cho khách mặc cả không?

Ghi mức nhân viên được tự quyết và câu chuyển cho trưởng ca khi vượt mức đó. Không ghi những mẹo kiểu báo giá cao rồi giảm cho khách vui, vì đó là đánh lừa và khách quen sẽ nhận ra.

Nên để kịch bản ở đâu cho nhân viên dễ xem?

Dán một bản ở mặt trong tủ quầy hoặc trong phòng nghỉ, mỗi người giữ một bản nhỏ. Tránh dán chỗ khách nhìn thấy, vì khách đọc được câu mẫu rồi nghe nhân viên nói y hệt sẽ thấy mình đang bị đọc kịch bản.

Nhân viên giỏi không muốn chia sẻ cách bán của mình thì làm sao?

Nói rõ đây là ghi nhận cách làm của họ, ghi tên người góp câu hay ở cuối trang, và nếu được thì có phần thưởng nhỏ cho việc kèm người mới. Phần lớn người bán giỏi sẵn lòng khi thấy công sức của mình được nhìn thấy.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138