TiepXuc.comTiếp Xúc
Xây bộ kịch bản và đào tạo đội

Khách hàng bí mật kiểm tra cách tiếp khách: kịch bản đi thử và phiếu ghi

Cách tự tổ chức khách hàng bí mật cho cửa hàng nhỏ: chọn người đi thử, bốn kịch bản đóng khách, phiếu ghi ngay sau khi ra về và cách báo kết quả không bêu tên.

A middle aged Vietnamese woman in casual clothes browses kitchen appliances in a bright home goods store while a young clerk approaches, seen from behind a shelf, natural daylight

Khách hàng bí mật ở cửa hàng nhỏ là nhờ một người nhân viên chưa quen mặt đến mua như khách thường, theo một kịch bản ngắn, rồi ghi lại đúng những gì đã nghe và thấy ngay khi ra về. Mục đích là biết cửa hàng đang tiếp khách thế nào khi quản lý không đứng đó, để sửa kịch bản và đào tạo, không phải để bắt lỗi từng người.

Dưới đây là cách xác định khi nào nên làm, chọn ai đi thử, bốn kịch bản đóng khách dùng được ngay, phiếu ghi, cách báo trước với cả đội, cách đưa kết quả mà không biến thành buổi xử phạt, và những lỗi khiến nhân viên mất lòng tin vào quản lý.

Khi nào nên dùng khách hàng bí mật, khi nào chưa

Khách hàng bí mật có ích khi cửa hàng đã có kịch bản tiếp khách và nhân viên đã được tập. Lúc đó câu hỏi là: những gì đã dạy có được làm khi không ai giám sát không? Nếu cửa hàng chưa từng dạy nhân viên cách chào, cách hỏi nhu cầu, thì cho người đi thử chỉ ra một kết quả đã biết trước, và nhân viên sẽ thấy bị chấm vào thứ chưa ai dạy mình.

Nó cũng hợp khi bạn có nhiều điểm bán hoặc nhiều ca mà mình không đứng được hết, ví dụ chủ cửa hàng điện máy B có hai cửa hàng, buổi sáng ở cửa hàng này thì buổi chiều không biết cửa hàng kia đang tiếp khách ra sao. Hoặc khi có vài lời phàn nàn của khách mà bạn chưa rõ là chuyện một lần hay chuyện thường ngày.

Chưa nên làm khi cửa hàng đang thiếu người trầm trọng, nhân viên làm hai ca liền, hoặc vừa có chuyện căng thẳng nội bộ. Lúc ấy kết quả đi thử chỉ cho thấy đội đang mệt, và việc "kiểm tra lén" dễ bị hiểu thành không tin nhau. Cũng không nên dùng khách hàng bí mật thay cho việc đứng quầy cùng nhân viên; nó chỉ là một lát cắt, một hai lượt khách, không cho thấy cả bức tranh.

Chọn người đi thử

Người nhân viên chưa quen mặt. Bạn bè, người thân của chủ cửa hàng, hoặc nhân viên ở chi nhánh khác mà đội này chưa gặp. Nhân viên nhận ra người đi thử thì kết quả vô nghĩa.

Người hợp với nhóm khách thật của cửa hàng. Cửa hàng đồ mẹ và bé thì nhờ một người mẹ trẻ; cửa hàng dụng cụ làm vườn thì nhờ một chú trung niên. Nhân viên tiếp người không giống khách quen sẽ ngượng hơn bình thường, kết quả lệch.

Người chịu ghi chép ngay. Trí nhớ về câu nói phai rất nhanh. Người đi thử phải sẵn lòng ngồi xuống ghi trong vòng mười lăm phút sau khi ra khỏi cửa hàng.

Người không có hiềm khích với ai trong đội. Đừng nhờ người vừa xích mích với một nhân viên. Kết quả sẽ bị nghi là trả đũa, dù có đúng đi nữa.

Người được trả công hoặc được hoàn tiền mua hàng. Nếu kịch bản có mua thật, cửa hàng chịu tiền món hàng hoặc cho người đi thử giữ món đó. Đừng bắt người đi thử bỏ tiền túi rồi trả lại hàng, vì việc trả hàng làm nhân viên thêm việc không đáng có.

Không nhờ người đóng vai khách gây sự. Kịch bản khách nóng tính để dành cho buổi đóng vai trong cửa hàng. Đi thử thật mà gây sự với nhân viên là làm khó người ta vô cớ, và có khi làm khách thật đang đứng gần thấy khó chịu.

Bốn kịch bản đóng khách dùng được ngay

Mỗi lần đi thử chỉ dùng một kịch bản. Người đi thử đọc kỹ trước, nhưng nói bằng lời của mình, không đọc thuộc lòng. Bốn kịch bản cho một cửa hàng gia dụng:

  • Kịch bản 1, khách chỉ xem: vào cửa hàng, đi một vòng chừng năm phút, dừng ở hai kệ hàng, không hỏi gì trước. Xem nhân viên chào lúc nào, có đi theo sát không, có mở chuyện bằng câu gắn với món đang xem không. Khi được hỏi, trả lời "Chị xem thôi em." rồi ra về.
  • Kịch bản 2, khách chưa rõ nhu cầu: nói "Chị muốn mua cái nồi cơm cho nhà, mà không biết loại nào." Chỉ kể nhà có năm người, hay nấu gạo dẻo, khi được hỏi đúng. Xem nhân viên hỏi mấy câu, có nhắc lại nhu cầu không, giới thiệu mấy mẫu.
  • Kịch bản 3, khách thấy giá cao: sau khi nghe giới thiệu, nói "Chị thấy hơi cao, để chị xem thêm chỗ khác." Xem nhân viên có hỏi lại lý do không, có nói xấu nơi khác không, có ép không, có tiễn khách dễ chịu không.
  • Kịch bản 4, khách gọi điện hỏi trước: gọi đến số cửa hàng, hỏi "Bên em còn quạt đứng loại có điều khiển không, giá khoảng bao nhiêu?" Xem nhân viên có xưng tên cửa hàng, có trả lời rõ, có hỏi thêm nhu cầu, có mời ghé mà không ép.

Kịch bản 3 là kịch bản cho nhiều thông tin nhất, vì nó cho thấy nhân viên làm gì khi khách sắp đi. Nhưng đừng dùng nó cho lần đầu; bắt đầu bằng kịch bản 1 hoặc 2 để cả đội quen với việc có người đi thử.

Phiếu ghi ngay sau khi ra về

Phiếu ghi câu nói và việc làm, không ghi cảm nhận chung. Người đi thử điền trong mười lăm phút đầu sau khi ra khỏi cửa hàng.

MụcGhi lạiVí dụ ghi đúng cách
Thời điểm và khoảng đông vắngGiờ vào, giờ ra, có mấy khách khácVào lúc 15 giờ 10, có hai khách khác, một nhân viên đang thu ngân
Câu chàoSau bao lâu, câu gì, ai chàoChừng năm giây, bạn nữ tóc ngắn nói: "Dạ em chào chị ạ"
Câu mở chuyệnNhân viên nói gì khi khách dừng lại"Mẫu này bên em có hai cỡ, chị cần em lấy ra không ạ?"
Câu hỏi nhu cầuGhi từng câu hỏi, đúng thứ tự"Nhà mình mấy người ạ?" rồi "Chị hay nấu gạo gì ạ?"
Phần giới thiệuMấy mẫu, nói về điều gìHai mẫu, nói về dung tích và chế độ nấu cháo
Khi khách ngần ngạiNhân viên đáp thế nào"Dạ chị dự tính tầm bao nhiêu để em tìm mẫu sát hơn ạ?"
Câu cuốiCâu nói khi khách ra về"Dạ em cảm ơn chị, chị cần gì cứ quay lại nhé"
Điều đáng ghi thêmViệc gì khiến người đi thử thấy dễ chịu hoặc khó chịuNhân viên cắm thử nồi cho xem, giải thích nắp tháo rửa được

Cột ví dụ cho thấy mức chi tiết cần có. Người đi thử ghi "nhân viên nhiệt tình" là không dùng được; ghi "bạn ấy cắm thử nồi và chỉ chỗ tháo nắp" thì dùng được, vì đó là việc có thể dạy lại cho người khác. Không cần ghi tên nhân viên; mô tả ngoại hình hoặc ca làm là đủ để quản lý biết mà không đưa tên vào giấy tờ.

Báo trước với cả đội, không làm lén

Nghe thì lạ, nhưng khách hàng bí mật hiệu quả nhất khi cả đội biết là sẽ có. Điều họ không biết chỉ là ai và lúc nào. Khi được báo trước, nhân viên hiểu rằng kết quả dùng để sửa cách làm chung, và họ cố giữ đúng kịch bản với mọi khách, vì khách nào cũng có thể là người đi thử. Đó chính là điều bạn muốn.

Câu báo mẫu trong buổi họp: "Từ tháng này, mỗi tháng sẽ có một hai người đến cửa hàng như khách bình thường rồi ghi lại cách mình tiếp. Kết quả chị đọc cho cả đội theo nhóm, không nêu tên ai, để mình biết chỗ nào kịch bản chưa ổn, chỗ nào cần tập thêm. Không ai bị trừ lương vì chuyện này." Câu cuối phải giữ đúng; nếu sau này đổi ý thì phải báo trước đủ lâu.

Nếu cửa hàng chọn gắn kết quả với thưởng, nói rõ thưởng dựa trên gì và để ít nhất hai ba tháng chạy thử không tính thưởng. Nhân viên cần thấy phiếu ghi công bằng trước khi chịu để nó ảnh hưởng tới túi tiền.

Báo kết quả theo nhóm, không bêu tên

Kết quả của một lượt đi thử nói nhiều về kịch bản và đào tạo hơn là về một người. Cách báo:

  1. Gom kết quả của cả tháng, thường hai đến bốn lượt, rồi mới báo. Một lượt lẻ dễ là ngày xui của ai đó.
  2. Báo trong buổi họp đội theo chặng: "Ba trên bốn lượt, khách được chào trong vòng mười giây. Hai trên bốn lượt, nhân viên nói giá trước khi hỏi khách dùng vào việc gì."
  3. Đọc vài câu nói hay mà người đi thử ghi lại, không nêu tên nhưng người nói sẽ tự biết và thấy được ghi nhận.
  4. Chọn một chỗ cần tập cho tháng tới, đưa vào buổi đóng vai và họp đầu ca.
  5. Nếu có chuyện nghiêm trọng như hứa sai chính sách, nói xấu hàng nơi khác, gặp riêng người đó và trao đổi riêng, không nói trong họp.

Sau ba tháng, so kết quả theo chặng giữa các tháng. Nếu chặng hỏi nhu cầu từ hai trên bốn lên bốn trên bốn, đó là bằng chứng việc đào tạo đang chạy, và nên nói rõ cho đội biết.

Lỗi hay gặp khi tự tổ chức khách hàng bí mật

Phần lớn cửa hàng làm khách hàng bí mật một hai lần rồi bỏ, hoặc tệ hơn là làm đội mất lòng tin. Các lỗi hay gặp:

  • Làm lén rồi đem kết quả ra phạt. Nhân viên thấy bị gài, từ đó nghi mọi khách lạ, không tiếp khách tự nhiên được nữa.
  • Người đi thử ghi cảm nhận, không ghi câu nói. "Bạn ấy hơi lạnh lùng" không dạy được ai điều gì. Đưa phiếu có cột ví dụ để người đi thử biết mức chi tiết cần có.
  • Kịch bản quá khó. Người đi thử đóng khách vặn vẹo, mặc cả gắt, rồi kết luận nhân viên xử lý kém. Đi thử là để xem ngày thường, không phải để thử thách.
  • Chỉ đi vào giờ cao điểm. Giờ đông, ai cũng phải bỏ bớt chặng. Rải đều giờ vắng và giờ đông, ghi rõ lúc đi thử cửa hàng đông hay vắng.
  • Không bao giờ sửa kịch bản theo kết quả. Nếu ba lượt liền nhân viên đều nói giá trước khi hỏi nhu cầu, lỗi có khi nằm ở kịch bản hoặc cách dạy, không ở từng người.
  • Quên cảm ơn đội khi kết quả tốt. Chỉ nói khi có lỗi thì khách hàng bí mật thành nỗi sợ. Khi kết quả tốt, nói to trong họp và nếu được thì có bữa ăn nhẹ cho cả đội.

Câu hỏi thường gặp

Cửa hàng nhỏ có cần thuê công ty làm khách hàng bí mật không?

Không cần. Với một hai cửa hàng, nhờ người quen chưa gặp đội và đưa cho họ kịch bản cùng phiếu ghi là đủ. Thuê dịch vụ ngoài hợp hơn khi có nhiều chi nhánh ở nhiều nơi và cần kết quả đều tay.

Bao lâu nên cho người đi thử một lần?

Mỗi tháng một đến hai lượt cho mỗi cửa hàng là vừa. Dày hơn thì tốn kém và nhân viên bắt đầu đoán ai là người đi thử, thưa hơn thì kết quả quá ít để thấy xu hướng.

Nhân viên nhận ra người đi thử thì làm sao?

Lượt đó coi như không tính, không có gì phải ngại. Lần sau đổi người và đổi kịch bản. Nếu nhân viên đoán ra thường xuyên, có thể kịch bản quá giống nhau hoặc người đi thử hành xử khác hẳn khách thật.

Có nên ghi âm hay quay phim lúc đi thử không?

Không nên tự ý ghi âm hay quay nhân viên và khách khác trong cửa hàng. Người đi thử chỉ ghi chép bằng tay ngay sau khi ra về. Ghi âm, quay phim dễ chạm vào quyền riêng tư của người khác đang có mặt.

Kết quả khách hàng bí mật có dùng để đuổi việc được không?

Không nên dựa vào một vài lượt đi thử để quyết chuyện lớn như vậy. Nó là lát cắt nhỏ. Những sai phạm nghiêm trọng cần được xác minh thêm và trao đổi trực tiếp với nhân viên theo quy định nội bộ đã thông báo.

Có thể dùng khách hàng bí mật cho phòng khám hay spa không?

Được, nhưng người đi thử chỉ thử phần tiếp đón, tư vấn ban đầu và đặt lịch. Không giả bệnh, không nhận dịch vụ y tế để thử, và không đặt chỗ rồi bỏ khiến người khác mất lượt khám.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138