TiepXuc.comTiếp Xúc
Hỏi nhu cầu và tư vấn

Câu hỏi mở và câu hỏi đóng trong bán hàng: khi nào dùng loại nào, kèm cách đổi câu

Phân biệt câu hỏi mở và câu hỏi đóng khi tư vấn, lúc nào dùng loại nào, bài tập đổi câu cho nhân viên mới và những lỗi khiến khách trả lời cụt lủn.

Two Vietnamese shop assistants practice a role play across a small glass counter in an empty boutique before opening, wide shot from the doorway, morning light

Câu hỏi mở để khách kể, câu hỏi đóng để khách chốt. Đầu cuộc tư vấn dùng câu mở ("anh định dùng nó vào việc gì ạ?") để biết chuyện của khách; gần cuối dùng câu đóng hoặc câu chọn một trong hai ("anh lấy màu đen hay màu bạc ạ?") để xác nhận và đi tới quyết định. Dùng ngược thứ tự là lý do phổ biến nhất khiến khách trả lời cụt.

Phần dưới giải thích từng loại bằng ví dụ ở quầy, có bảng so sánh, bài tập đổi câu đóng thành câu mở cho buổi họp ca, các lỗi hay gặp và phiếu tự chấm sau một ca làm. Ví dụ dùng cửa hàng giày dép D và nhà sách nhỏ E, đều là giả định.

Hai loại câu hỏi khác nhau thế nào

Cách nhận biết nhanh: câu trả lời có thể gói trong "có", "không", một con số hay một lựa chọn thì là câu đóng. Câu bắt khách phải kể, tả, giải thích là câu mở.

Câu hỏi mởCâu hỏi đóng
Dấu hiệu trong câuviệc gì, như thế nào, vì sao, kể em nghe, điều gìcó… không, phải không, mấy, bao nhiêu, cái này hay cái kia
Khách trả lờimột hai câu, có chi tiếtmột chữ hoặc một con số
Dùng tốt nhất khimới bắt chuyện, cần hiểu hoàn cảnhxác nhận, chọn giữa các phương án, chốt chi tiết giao hàng
Rủi roquá rộng thì khách lúng túng ("chị thích gì ạ?")hỏi liền nhiều câu thì thành tra hỏi
Ví dụ ở cửa hàng giày D"Chị hay đi đôi này vào dịp nào ạ?""Chị đi size ba mươi bảy phải không ạ?"

Còn một loại nằm giữa là câu chọn một trong hai, ví dụ "chị đi làm văn phòng hay đi lại nhiều ạ?". Nó dễ trả lời như câu đóng nhưng vẫn cho thông tin như câu mở, nên rất hợp với khách ít nói hoặc khách đang vội.

Giọng hỏi cũng làm câu đổi nghĩa. Cùng câu "chị đi làm văn phòng hả", nói lên giọng nhẹ ở cuối thì là hỏi thăm, nói đều và nhanh thì nghe như phán. Khách miền Nam quen những câu có "nè", "hông" ở cuối nên thấy gần gũi; khách lớn tuổi ở miền Bắc thường thích đủ "ạ". Không có cách nào đúng cho mọi nơi, chỉ cần nghe khách xưng hô thế nào rồi nói theo cùng nhịp, đừng gượng đổi giọng vùng khác khi bạn không quen.

Lúc nào nên dùng câu hỏi mở

Câu mở hợp nhất ở ba chỗ. Thứ nhất là ngay sau lời chào, khi khách đã dừng lại trước một kệ hàng. Thay vì "chị cần gì ạ", bạn hỏi về chuyện dùng: "Chị đang tìm đôi đi làm hay đi chơi ạ?" rồi nối bằng "Hằng ngày chị đứng nhiều hay ngồi nhiều ạ?". Hai câu này đủ để bạn biết nên dẫn khách tới giày đế bằng hay giày có gót.

Thứ hai là khi khách nói một điều chưa rõ, chẳng hạn "đôi trước chị mua đau chân lắm". Đừng vội đáp "đôi này êm lắm chị". Hỏi mở để biết đau ở đâu: "Chị bị đau ở gót hay ở mũi chân ạ?" hoặc "Chị kể em nghe đau lúc mới đi hay đi lâu mới đau ạ?". Câu trả lời quyết định bạn đưa đôi rộng mũi hay đôi có đệm gót.

Thứ ba là khi khách có vẻ đang phân vân giữa hai món. Câu "Chị đang ưng điểm nào ở mỗi đôi ạ?" giúp khách nói ra tiêu chí của chính họ, và nhiều khi tự họ chọn được luôn.

Câu mở nên ngắn, mỗi lần một ý. Câu mở dài kiểu "chị cho em biết chị thích kiểu gì, màu gì, đi dịp nào và ngân sách bao nhiêu ạ" thực ra là bốn câu hỏi, khách sẽ chỉ trả lời câu cuối cùng họ nhớ được.

Một lưu ý cho hàng nhạy cảm như đồ lót, sản phẩm chăm sóc cá nhân hay dụng cụ y tế tại nhà: câu mở về hoàn cảnh dùng nên rất nhẹ và để khách tự chọn mức chia sẻ, ví dụ "Chị cứ nói em nghe đại khái, em đưa vài mẫu chị tự xem nhé". Khách không muốn kể thì đưa bảng cỡ và để khách tự chọn, không gặng.

Lúc nào nên dùng câu hỏi đóng

Câu đóng có tiếng xấu vì người ta hay dạy "tránh câu hỏi có hoặc không". Thật ra câu đóng là công cụ cần thiết, chỉ là đặt sai chỗ. Nó làm tốt ba việc mà câu mở không làm được.

Việc thứ nhất là xác nhận lại điều khách vừa nói, để chắc bạn hiểu đúng: "Vậy chị cần đôi đi làm, đứng nhiều, không cao quá năm phân, phải không ạ?". Khách gật là bạn có căn cứ để giới thiệu.

Việc thứ hai là thu hẹp lựa chọn khi khách đã xem đủ: "Trong hai đôi này chị thấy đôi nào êm hơn ạ?". Đây là câu chọn một trong hai, giúp khách không bị ngợp. Ở nhà sách E, khi khách cầm ba quyển sách luyện viết cho con, nhân viên hỏi "Bé nhà mình đang lớp một hay chuẩn bị vào lớp một ạ?" là gạt được ngay một quyển.

Việc thứ ba là chốt chi tiết thực tế: size, màu, giao hay lấy luôn, gói quà hay không. Những thông tin này cần câu trả lời rõ ràng, hỏi mở ở đây chỉ làm chậm.

Cái cần tránh là câu đóng dẫn dắt, kiểu "Đôi này đẹp chị nhỉ?" hay "Chị lấy đôi này luôn nhé?" khi khách chưa tỏ ý thích. Khách hiểu đó là ép gật, và người tự trọng thường sẽ nói không để giữ thế.

Bài tập đổi câu đóng thành câu mở

Dùng bảng này trong buổi họp ca mười lăm phút: trưởng ca đọc cột trái, từng nhân viên nói một câu thay thế. Cột phải là một gợi ý, không phải đáp án duy nhất.

Câu đóng hay nóiĐổi thành câu mở hoặc câu chọn
"Chị có cần giúp gì không ạ?""Chị đang tìm cho dịp nào ạ?"
"Anh thích màu này không?""Anh hay mặc đồ tông màu nào ạ, để em chọn cho dễ phối?"
"Bé có thích đọc truyện không chị?""Dạo này bé hay đòi đọc loại truyện gì ạ?"
"Anh dùng có ổn không?""Anh dùng cái cũ thấy chỗ nào chưa tiện ạ?"
"Chị có đi bộ nhiều không?""Một ngày của chị thường đi lại nhiều hay ngồi nhiều ạ?"
"Anh có cần bảo hành dài không?""Anh hay dùng đồ này trong điều kiện thế nào ạ, để em tư vấn gói bảo hành cho hợp?"
"Chị ưng chưa ạ?""Chị thấy đôi này còn chỗ nào chưa vừa ý ạ?"

Mẹo luyện: khi đổi xong, thử trả lời câu mới bằng một chữ. Nếu trả lời được bằng "có" hay "không" thì câu vẫn còn đóng, sửa tiếp.

Ghép câu mở và câu đóng trong một lượt tư vấn

Một lượt tư vấn trơn tru thường đi theo hình phễu: rộng ở đầu, hẹp dần về cuối. Ở cửa hàng giày D, một lượt điển hình kéo dài ba bốn phút như sau.

Nhân viên: "Dạ em chào anh, anh đang tìm giày đi làm hay đi chơi ạ?" (câu chọn)
Khách: "Đi làm, mà công trường chứ không phải văn phòng."
Nhân viên: "Dạ, một ngày anh đi lại trên nền gì là chủ yếu ạ?" (câu mở)
Khách: "Đất đá, có hôm leo giàn, mưa thì lầy."
Nhân viên: "Dạ vậy anh cần đế bám, chống nước, mũi cứng, phải không ạ?" (câu đóng xác nhận)
Khách: "Đúng rồi."
Nhân viên: "Em có hai mẫu đúng như vậy. Anh đi size bốn hai hay bốn ba ạ?" (câu đóng chốt chi tiết)

Để ý tỉ lệ: một câu chọn mở đầu, một câu mở để khách kể, rồi hai câu đóng. Không cần nhiều hơn. Nếu nhân viên mở bằng "Anh đi size mấy ạ?" thì lượt tư vấn sẽ thành tìm size cho một đôi giày bất kỳ, và khách công trường có thể mang về đôi đế trơn.

Khi khách đổi hướng giữa chừng, ví dụ đang xem giày công trường lại hỏi giày đi đám cưới, phễu quay về đầu: một câu mở mới cho nhu cầu mới, đừng dùng câu đóng của nhu cầu cũ.

Lỗi hay gặp khi đặt câu hỏi

Năm lỗi dưới đây trưởng ca nào cũng từng thấy ở nhân viên tuần đầu. Mỗi lỗi kèm cách sửa ngắn:

  • Hỏi mở quá rộng. "Chị thích kiểu gì ạ?" làm khách lúng túng vì chưa biết cửa hàng có gì. Sửa: hỏi mở về hoàn cảnh dùng, không hỏi về sở thích trống trơn.
  • Hỏi dồn liên tiếp. Ba câu đóng liền nhau là khách thấy như bị thẩm vấn. Sửa: sau mỗi hai câu hỏi, đưa khách xem hoặc cầm thử một món.
  • Hỏi xong không nghe. Khách đang kể thì nhân viên đã cầm đôi giày khác lên. Sửa: nghe hết câu, gật đầu, nhắc lại một chữ khoá trong câu khách vừa nói rồi mới hành động.
  • Tự trả lời hộ. "Chị đi làm văn phòng đúng không, thôi chị lấy đôi này." Sửa: hỏi xong thì im chờ ba giây, khách sẽ nói.
  • Hỏi để bắt bẻ. "Thế sao lúc nãy chị bảo thích màu đen?" Sửa: khách đổi ý là bình thường; hỏi lại nhẹ "dạ chị muốn xem thêm màu sáng phải không ạ".

Lỗi "tự trả lời hộ" khó bỏ nhất vì nhân viên giỏi hàng thường đoán đúng. Nhưng khách mua đồ mình tự chọn vui hơn đồ được chọn hộ, nên vẫn nên để khách nói ra.

Phiếu tự chấm sau một ca làm

Cuối ca, chọn một khách bạn nhớ rõ nhất và tự trả lời năm câu. Mỗi câu "có" được một điểm; dưới ba điểm thì ca sau tập trung vào câu đang thiếu.

  • Câu đầu tiên mình hỏi khách là câu mở về hoàn cảnh dùng, không phải "chị cần gì ạ".
  • Mình không hỏi quá hai câu liền nhau mà chưa cho khách xem hoặc thử hàng.
  • Mình đã có một câu đóng để xác nhận lại nhu cầu trước khi giới thiệu.
  • Khi khách phân vân, mình dùng câu chọn một trong hai thay vì bày thêm món mới.
  • Không có câu nào mình hỏi kiểu ép gật như "đẹp chị nhỉ" khi khách chưa tỏ ý thích.

Giữ phiếu trong sổ cá nhân một tuần, bạn sẽ thấy điểm tăng dần mà không cần ai chấm hộ. Trưởng ca có thể dùng cùng phiếu khi đứng gần quan sát, nhưng nên báo trước cho nhân viên biết đang được quan sát để tập.

Câu hỏi thường gặp

Câu hỏi mở có làm khách mất thời gian không?

Nếu ngắn và đúng chỗ thì không. Một câu mở tốt giúp bạn bỏ qua những món không hợp, nên tổng thời gian tư vấn ngắn hơn. Chỉ câu mở quá rộng như chị thích gì mới làm khách lúng túng và kéo dài.

Khách đang vội thì nên hỏi loại nào?

Dùng câu chọn một trong hai, ví dụ anh cần loại gọn để mang theo hay loại để cố định ạ. Khách trả lời được trong một giây mà bạn vẫn có thông tin để chọn đúng hai mẫu cho họ xem.

Câu chọn một trong hai có phải là chiêu ép khách không?

Không, nếu cả hai lựa chọn đều thật sự phù hợp và khách vẫn được nói không. Nó trở thành ép khi dùng để bỏ qua bước khách quyết định có mua hay không, kiểu chị thanh toán tiền mặt hay chuyển khoản khi khách chưa tỏ ý mua.

Nhân viên ít nói có học được cách đặt câu hỏi không?

Học được, và nhiều người ít nói lại nghe tốt hơn. Bắt đầu bằng ba câu mở thuộc lòng cho món hàng mình bán, luyện đóng vai với đồng nghiệp, rồi mỗi ngày thử thêm một câu mới với khách thật.

Qua điện thoại có nên dùng câu hỏi mở không?

Có, nhưng ít hơn và ngắn hơn ở quầy, vì khách không nhìn thấy hàng nên khó hình dung. Nên mở bằng một câu mở về hoàn cảnh dùng, sau đó chuyển sang câu chọn để khách trả lời nhanh và cuộc gọi không kéo dài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138