TiepXuc.comTiếp Xúc
Hỏi nhu cầu và tư vấn

Thứ tự hỏi nhu cầu khách hàng: đi từ rộng đến hẹp và dấu hiệu nên dừng hỏi

Phễu bốn tầng để hỏi nhu cầu khách theo đúng thứ tự, số câu vừa đủ cho từng loại hàng, sáu dấu hiệu khách đã mỏi và câu chuyển từ hỏi sang giới thiệu.

A Vietnamese salesman crouches to point at the lower shelf of a bicycle display while a teenage boy and his father look on, low angle, warm afternoon light

Hỏi nhu cầu nên đi theo bốn tầng: hoàn cảnh dùng, điều khách coi trọng, các ràng buộc như cỡ, ngân sách, thời gian, rồi một câu xác nhận. Đi đúng thứ tự thì ba đến năm câu là đủ cho phần lớn món hàng; đi ngược, chẳng hạn hỏi giá trước, thì hỏi mười câu vẫn chưa biết nên giới thiệu gì.

Bài này đi qua từng tầng của phễu, bảng số câu vừa đủ theo loại hàng, sáu dấu hiệu khách bắt đầu mỏi mà bạn cần dừng ngay, câu chuyển từ hỏi sang giới thiệu cho tự nhiên, và một bài đóng vai ba phút cho buổi họp ca.

Phễu bốn tầng, mỗi tầng hỏi gì

Hình dung một cái phễu: miệng rộng ở trên là chuyện đời sống của khách, đáy hẹp ở dưới là một hai món hàng cụ thể. Mỗi tầng chỉ cần một hai câu.

  1. Hoàn cảnh dùng. Mua cho ai, dùng vào việc gì, thay cái cũ hay sắm mới. Câu mẫu: "Anh mua xe cho con đi học hay cho cả nhà đi chơi cuối tuần ạ?". Tầng này quyết định bạn đứng ở kệ nào.
  2. Điều khách coi trọng. Trong hoàn cảnh ấy, khách để ý nhất điều gì: bền, nhẹ, đẹp, dễ dùng, tiết kiệm điện. Câu mẫu: "Với cháu đi học, anh lo nhất chuyện gì ạ, an toàn hay chuyện xe nặng cháu dắt không nổi?".
  3. Ràng buộc. Kích thước, chỗ để, ngân sách, thời gian cần hàng. Câu mẫu: "Cháu cao chừng bao nhiêu ạ, để em chọn khung cho vừa?" rồi "Anh định đầu tư khoảng bao nhiêu ạ?".
  4. Xác nhận. Nhắc lại ba ý chính bằng lời khách và hỏi đúng chưa. Câu mẫu: "Vậy anh cần xe cho cháu lớp tám đi học, nhẹ để cháu tự dắt lên bậc, tầm giá anh nói, đúng không ạ?"

Tầng hai hay bị bỏ qua nhất. Nhân viên biết hoàn cảnh và ngân sách là nhảy luôn vào giới thiệu, rồi giới thiệu chiếc xe bền nhất trong khi phụ huynh lo chuyện xe nặng. Một câu hỏi ở tầng hai thường đổi hẳn món bạn đưa ra.

Vì sao hỏi ngược thứ tự lại hỏng

Có ba kiểu hỏi ngược hay gặp. Kiểu thứ nhất là hỏi ngân sách trước. Khách chưa biết bạn sẽ tư vấn gì, nghe hỏi tiền là phòng thủ, thường nói con số thấp hơn thật để thăm dò. Bạn dựa vào con số ấy giới thiệu hàng rẻ, khách thấy không ưng, cả hai mất thời gian.

Kiểu thứ hai là hỏi thông số trước: "Anh cần bánh hai mươi tư hay hai mươi sáu ạ?". Phần lớn khách không biết trả lời, và cảm giác "mình không biết gì" làm họ ngại hỏi tiếp. Thông số là việc của bạn suy ra từ hoàn cảnh, không phải việc của khách.

Kiểu thứ ba là hỏi chốt khi chưa xác nhận: "Anh lấy màu xanh hay màu đen ạ?" ngay khi khách vừa dừng lại. Câu chọn ở đây đến quá sớm, khách hiểu là bị dắt.

Thứ tự bốn tầng không phải luật cứng mà là thói quen an toàn. Khách tự nói ngân sách trước thì bạn nhận và đi tiếp tầng một, không cần giả vờ chưa nghe. Khách mở miệng bằng một câu rất cụ thể như "em lấy cho chị cái sạc loại này" thì tầng một và hai đã có sẵn, chỉ còn xác nhận cỡ, loại và đưa hàng.

Bao nhiêu câu là đủ cho từng loại hàng

Số câu dưới đây là mức tham khảo từ kinh nghiệm đứng quầy, tính cả câu xác nhận. Quá con số này mà vẫn chưa rõ, thường là do câu hỏi chưa trúng chứ không phải do thiếu câu.

Loại hàng, dịch vụSố câu vừa đủTầng không được bỏ
Đồ dùng nhỏ, giá thấp (ốp điện thoại, đồ gia dụng nhỏ)một đến haihoàn cảnh dùng
Quần áo, giày dép, mỹ phẩmba đến bốnđiều khách coi trọng (dáng, chất da, cảm giác khi mang)
Điện máy, xe đạp, đồ điện tửbốn đến nămràng buộc về chỗ đặt, cỡ, người dùng
Nội thất, xe máy, hàng giá trị lớnnăm đến bảy, chia làm hai đợtcả bốn tầng, nhất là kích thước
Dịch vụ (spa, khoá học, phòng tập)bốn đến sáuđiều khách coi trọng và thời gian rảnh của khách

"Chia làm hai đợt" nghĩa là hỏi ba câu, cho khách xem hoặc ngồi thử, rồi mới hỏi tiếp. Ngồi thử một chiếc sofa xong, khách tự nói ra nhiều điều hơn mọi câu hỏi.

Với dịch vụ, số câu nhiều hơn hàng hoá cùng giá vì khách mua một quá trình kéo dài nhiều buổi chứ không mang về một món. Ở trung tâm ngoại ngữ hay phòng tập, câu về thời gian rảnh thật của khách (không phải thời gian khách mong có) quyết định họ có theo nổi lịch hay bỏ giữa chừng. Hỏi thẳng: "Một tuần anh chắc chắn rảnh được mấy buổi ạ, tính cả hôm bận nhất?" Câu này cứu nhiều khách khỏi một gói đăng ký quá sức.

Sáu dấu hiệu nên dừng hỏi ngay

Cái khó không phải biết hỏi gì mà biết lúc nào thôi hỏi. Gặp một trong những dấu hiệu sau, chuyển ngay sang cho khách xem hàng hoặc lùi ra:

  • Câu trả lời ngắn dần. Câu đầu khách kể hai câu, câu thứ ba chỉ còn "ừ". Đó là lúc dừng.
  • Khách nhìn sang chỗ khác. Mắt khách đã lướt sang kệ bên cạnh hoặc ra cửa.
  • Khách tự cầm một món lên. Họ đã có hướng; việc của bạn là nói về món đó, không hỏi tiếp.
  • Khách hỏi giá. Câu "cái này bao nhiêu em" giữa lúc bạn đang hỏi nghĩa là khách muốn thông tin, không muốn bị hỏi.
  • Người đi cùng giục. Chồng đứng ngoài cửa, con kéo tay. Rút gọn còn một câu xác nhận rồi đưa hai mẫu.
  • Bạn đã hỏi một câu lần hai. Nghĩa là bạn đang lạc, khách cũng biết. Dừng và nhắc lại những gì đã nghe.

Dừng hỏi không có nghĩa là dừng tư vấn. Câu chuyển an toàn là: "Dạ em hiểu rồi, em đưa anh xem hai mẫu hợp nhất, anh xem có ưng không nhé."

Chuyển từ hỏi sang giới thiệu cho tự nhiên

Khoảnh khắc chuyển từ hỏi sang giới thiệu là chỗ nhân viên mới hay vụng nhất: hoặc hỏi xong im lặng đi lấy hàng, hoặc nhảy sang đọc thông số. Một câu cầu nối gồm hai phần giúp mọi thứ liền mạch: nói lại điều quan trọng nhất khách vừa kể, rồi nói bạn sẽ cho xem gì vì điều đó.

Ví dụ ở cửa hàng xe đạp: "Anh lo nhất là cháu dắt xe lên bậc nhà, nên em đưa anh xem hai chiếc khung nhôm nhẹ nhất trong tầm giá anh nói.". Khách nghe câu này biết bạn đã nghe, biết vì sao bạn chọn hai chiếc đó, và sẵn sàng nghe tiếp.

Trước khi hỏi nhiều, có thể xin phép một câu, nhất là với hàng giá trị lớn: "Anh cho em hỏi nhanh vài câu để em chọn đúng, khỏi đưa anh xem lan man nhé.". Câu xin phép làm khách thấy mình chủ động, và ít ai từ chối. Nếu khách bảo "thôi em cứ cho anh xem", bạn đưa luôn ba mẫu phổ biến và hỏi xen trong lúc khách xem.

Với khách đi cùng con hoặc bố mẹ, nhìn cả hai người khi hỏi. Ở ví dụ xe đạp, cậu con trai mới là người đi xe; hỏi cậu bé một câu "Em thích xe màu tối hay màu sáng?" thường làm cả hai bố con vui hơn mọi câu tư vấn kỹ thuật.

Khi khách tự kể một mạch

Có những khách không cần hỏi: vừa bước vào đã kể hết, từ cái tủ lạnh cũ hỏng hôm nào, nhà mấy người, bếp rộng bao nhiêu, tới chuyện em gái vừa mua loại gì. Nhân viên đã học phễu bốn tầng hay mắc lỗi chen vào để hỏi đúng thứ tự, làm đứt mạch kể của khách.

Với khách kiểu này, việc của bạn là nghe và đánh dấu trong đầu: tầng nào khách đã kể, tầng nào còn trống. Khi khách ngừng, nói một câu ghi nhận ngắn rồi chỉ hỏi phần còn trống: "Dạ em nghe rõ rồi ạ, nhà mình năm người, bếp chừng hai mét, cái cũ hỏng ngăn đá. Chị cho em hỏi thêm một chút, chị muốn ngăn đá ở trên hay ở dưới ạ?". Một câu hỏi thay vì bốn, và khách thấy bạn đã nhớ hết.

Khách kể nhiều cũng hay kể lẫn chuyện không liên quan, như chuyện em gái mua tủ lạnh bên kia bị lỗi. Đừng bình luận về hàng của nơi khác; gật đầu, ghi nhận điều khách rút ra ("vậy chị sợ nhất là lỗi ngăn đá") và dùng nó làm tiêu chí.

Ngược lại, có khách gần như không nói. Với họ, phễu thu gọn còn hai câu chọn một trong hai ở tầng một và tầng ba, phần còn lại để họ tự nhìn hàng. Ép khách ít nói đi đủ bốn tầng thường làm họ rời quầy sớm hơn.

Bài đóng vai ba phút cho buổi họp ca

Chia nhóm ba người: một khách, một nhân viên, một người quan sát cầm đồng hồ. Mỗi lượt ba phút, đổi vai sau mỗi lượt. Phiếu tình huống cho người đóng khách:

  • Phụ huynh mua xe đạp cho con lớp tám, lo con dắt xe lên bậc nhà nhưng chỉ nói ra nếu được hỏi.
  • Chị nhân viên văn phòng mua máy sấy tóc, đang vội vì giờ nghỉ trưa còn mười phút; trả lời ngắn từ câu thứ ba.
  • Ông cụ mua quạt cho phòng ngủ, nghe kém một bên tai, hay hỏi lại; quan tâm nhất là quạt êm.
  • Đôi vợ chồng trẻ xem tủ quần áo, mỗi người một ý; vợ coi trọng ngăn treo, chồng coi trọng giá.
  • Khách vào hỏi thẳng giá một mẫu ngay câu đầu và không muốn bị hỏi gì thêm.

Người quan sát ghi ba điều: nhân viên hỏi bao nhiêu câu, có đi đủ bốn tầng không, và có nhận ra dấu hiệu dừng không. Tình huống cuối cùng là bài khó nhất: nhân viên phải trả lời giá trước, rồi mới xin phép hỏi một câu để gợi ý mẫu hợp hơn nếu có.

Câu hỏi thường gặp

Khách không trả lời câu hỏi đầu tiên thì sao?

Có thể khách chưa muốn được tư vấn. Đừng hỏi câu thứ hai ngay; nói nhẹ em đứng gần đây, anh cần xem gì cứ gọi em, rồi lùi lại hai ba bước. Khi khách dừng lâu ở một món, quay lại với một câu về đúng món đó.

Hỏi theo bốn tầng có làm cuộc nói chuyện cứng nhắc không?

Chỉ cứng nếu bạn đọc thuộc lòng. Bốn tầng là bản đồ trong đầu, không phải kịch bản đọc ra. Khi khách tự kể sang tầng khác, bạn đi theo khách rồi quay lại tầng còn thiếu bằng một câu ngắn.

Có nên hỏi nhu cầu với khách quen đã mua nhiều lần?

Nên, nhưng ngắn hơn và dựa vào lần mua trước, ví dụ chiếc máy lần trước chị lấy dùng ổn không ạ, lần này chị tìm cho mình hay cho người nhà. Khách quen thích được nhớ, không thích bị hỏi lại từ đầu như khách lạ.

Khi hai người đi cùng có ý khác nhau thì hỏi ai trước?

Hỏi người sẽ dùng món hàng trước, rồi hỏi người góp tiền hoặc góp ý. Khi hai ý vênh nhau, đừng đứng về phía nào; tìm điểm chung và đưa ra một mẫu đáp ứng được cả hai, hoặc hai mẫu để họ tự bàn.

Hỏi xong rồi mà khách vẫn chưa biết chọn gì thì làm sao?

Đó thường là lúc nên cho khách cầm, ngồi, thử thay vì hỏi tiếp. Trải nghiệm thật giúp khách nhận ra mình thích gì nhanh hơn câu hỏi. Nếu khách vẫn phân vân, gợi ý họ ghi lại hai mẫu và về bàn thêm, không ép quyết ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138