TiepXuc.comTiếp Xúc
Xây bộ kịch bản và đào tạo đội

Đào tạo nhanh nhân viên thời vụ dịp Tết cho cửa hàng: hai buổi, một trang kịch bản

Cách đào tạo nhanh nhân viên thời vụ dịp Tết trong hai buổi: một trang kịch bản rút gọn, việc được làm và không được tự quyết, cách ghép cặp trong ca đông khách.

A Vietnamese seasonal helper in a red apron carries gift boxes through a crowded festive grocery aisle behind a senior staff member, eye level tracking shot, warm red and gold light

Nhân viên thời vụ dịp Tết không cần học hết những gì nhân viên chính học, chỉ cần hai buổi đào tạo ngắn, một trang kịch bản rút gọn, một danh sách rõ việc được làm và việc không được tự quyết, và được ghép cặp với người cũ trong những ca đông nhất. Cố dạy đủ sáu chặng tiếp khách trong hai ngày chỉ làm người thời vụ rối và sợ khách.

Phần dưới đi qua: thời vụ cần biết gì và có thể bỏ gì; trang kịch bản rút gọn; nội dung hai buổi; cách ghép cặp; bảng giới hạn quyền tự quyết; lỗi hay gặp và một việc nhỏ cuối mùa mà ít cửa hàng làm. Ví dụ từ siêu thị mini K, mỗi năm nhận năm bạn sinh viên làm thời vụ ba tuần trước Tết.

Thời vụ cần biết gì, có thể bỏ gì

Mùa Tết, khách vào cửa hàng phần lớn đã biết mình muốn mua gì: giỏ quà, bánh kẹo, nước ngọt, đồ trang trí. Việc của người thời vụ chủ yếu là chào, chỉ đường tới đúng kệ, lấy hàng, gói quà, và chuyển khách cần tư vấn sâu cho người cũ. Họ không cần biết mười cách hỏi nhu cầu hay cách xử lý mọi kiểu từ chối.

Những gì có thể bỏ: kiến thức sâu về từng dòng hàng, chính sách khách hàng thân thiết, cách xử lý đổi trả phức tạp, cách bán thêm. Những gì không được bỏ: câu chào và xưng hô, vị trí các nhóm hàng chính, giá các món bán chạy, câu chuyển khách khi không biết, và một vài điều tuyệt đối không được nói hay làm.

Ở siêu thị mini K, quản lý viết điều này ra rất gọn: "Ba tuần này các em là người giúp khách tìm đúng món và lấy hàng nhanh. Phần tư vấn và mọi chuyện về tiền, đổi trả, để anh chị chính lo." Câu ấy giúp người thời vụ yên tâm, vì họ biết mình không bị kỳ vọng làm việc của người đã làm ba năm.

Một phép thử nhanh trước khi cho người thời vụ ra quầy: hỏi họ ba câu. Bánh kẹo ở dãy nào? Khách xin giảm giá thì em làm gì? Khách hỏi điều em không biết thì em nói câu gì? Trả lời được cả ba là đủ để bắt đầu ca đầu tiên.

Một trang kịch bản rút gọn cho thời vụ

Trang này in khổ nhỏ, mỗi người thời vụ giữ một bản trong túi tạp dề. Nội dung của siêu thị mini K:

  • Chào: "Dạ em chào cô chú, anh chị ạ, cần tìm gì cứ gọi em nhé." Khách trạc tuổi ông bà, bố mẹ mình thì gọi cô chú, ông bà; chưa chắc thì gọi anh chị.
  • Chỉ đường: "Dạ bánh kẹo ở dãy thứ hai bên tay phải, em dẫn chị qua luôn ạ." Dẫn khách đến tận kệ, không chỉ tay từ xa.
  • Khi khách hỏi điều mình không biết: "Dạ câu này em mới làm nên chưa chắc, em mời chị Thu ra trả lời chị ngay ạ."
  • Khi hết hàng: "Dạ món này đang hết trên kệ, để em hỏi kho xem còn không, chị chờ em hai phút nhé." Không tự hứa "mai có".
  • Khi khách phải chờ thanh toán: "Dạ hơi đông, chị chờ em một chút, em gói sẵn quà cho chị trong lúc chờ nhé."
  • Tiễn: "Dạ em cảm ơn, chúc cô chú năm mới vui khoẻ ạ."
  • Ba điều không làm: không tự giảm giá hay hứa quà tặng, không nói về hạn sử dụng khi chưa kiểm trên bao bì, không cãi khách dù khách nói nặng lời.

Trang kịch bản cho thời vụ chỉ có chừng ấy. Câu chúc năm mới ở cuối là chi tiết nhỏ nhưng khách rất nhớ; nó biến một người lạ mặc tạp dề thành một phần không khí Tết của cửa hàng.

Nội dung hai buổi đào tạo

Mỗi buổi chừng hai tiếng, nên làm trước ngày bắt đầu đi ca hoặc ngay ca đầu vào giờ vắng.

BuổiPhầnThời gianLàm gì
Buổi 1Đi một vòng cửa hàng30 phútNgười cũ dẫn đi từng dãy, chỉ mười nhóm hàng chính và các món bán chạy nhất
Buổi 1Đọc trang kịch bản20 phútĐọc to từng câu, mỗi người nói lại theo giọng mình
Buổi 1Đóng vai chào và chỉ đường40 phútCặp hai người, một làm khách hỏi tìm món, một chào và dẫn đến kệ
Buổi 1Việc không được tự quyết20 phútĐọc bảng giới hạn, hỏi đáp các tình huống
Buổi 2Gói quà và xếp hàng40 phútThực hành gói ba kiểu giỏ quà, xếp lại kệ nhanh
Buổi 2Đóng vai tình huống đông khách40 phútKhách hỏi món hết hàng, khách sốt ruột chờ thanh toán, khách hỏi điều mình không biết
Buổi 2Ghép cặp, xem lịch ca20 phútGặp người cũ mình sẽ đi cùng, thống nhất cách gọi nhau khi cần

Nếu không đủ thời gian cho hai buổi, giữ buổi một và phần đóng vai đông khách của buổi hai. Gói quà có thể học ngay trong ca, vì người cũ làm mẫu một lần là người thời vụ làm theo được.

Ghép cặp trong ca đông

Mỗi người thời vụ có một người cũ để gọi. Ghi rõ trong lịch ca: thời vụ Hưng đi cùng chị Thu. Khi có chuyện, Hưng biết gọi ai, chị Thu biết mình phụ trách ai.

Chia khu, không chia việc. Giao cho cặp đó một khu, ví dụ dãy bánh kẹo và quầy gói quà. Người thời vụ lo chào, dẫn, lấy hàng trong khu; người cũ lo tư vấn và chuyện tiền bạc. Chia khu giúp không ai chạy lung tung.

Có tín hiệu gọi nhau đơn giản. Một câu quy ước như "Chị Thu ơi, có khách cần chị tư vấn ạ" nói đủ to để nghe, đủ lịch sự trước khách. Không vẫy tay, không gọi trống không.

Đổi cặp nếu không hợp. Sau ngày đầu, hỏi riêng cả hai bên. Người cũ quá bận hoặc quá nóng tính thì đổi người khác, đừng để người thời vụ chịu đựng ba tuần.

Giờ đông nhất không để thời vụ đứng thu ngân một mình. Thu ngân giờ đông là chỗ dễ sai tiền nhất. Nếu cần người thời vụ phụ ở quầy, cho họ đóng gói và gọi số, người cũ cầm tiền.

Việc được làm và không được tự quyết

Bảng này đọc kỹ trong buổi một, dán ở phòng nghỉ. Khi có việc ở cột phải, người thời vụ chuyển cho người cũ hoặc quản lý.

Được làmKhông được tự quyết, chuyển người cũ
Chào, chỉ đường, dẫn khách đến kệGiảm giá, tặng thêm quà, thay đổi giá
Lấy hàng, gói quà theo mẫu có sẵnNhận đổi trả, hoàn tiền
Xếp lại kệ, báo hết hàngHứa ngày có hàng, hứa giao hàng
Trả lời giá các món có niêm yếtTrả lời về thành phần, công dụng, an toàn của thực phẩm, đồ uống
Gọi số, hướng dẫn khách xếp hàng thanh toánXử lý khiếu nại, khách đòi gặp quản lý
Cảm ơn và chúc Tết kháchNhận tiền hoặc chuyển khoản nếu chưa được giao

Cột phải không phải để nói với người thời vụ rằng họ không đáng tin. Nó bảo vệ họ: không ai muốn một bạn sinh viên phải đền tiền vì hứa giảm giá sai, hay bị khách mắng vì nói nhầm hạn sử dụng. Nói rõ điều đó trong buổi một, người thời vụ sẽ thấy nhẹ người chứ không thấy bị coi thường.

Áp vào cửa hàng của bạn: thời vụ ở các ngành khác

Ví dụ siêu thị mini ở trên hợp với cửa hàng mà khách đã biết mình mua gì. Ở cửa hàng thời trang dịp cuối năm, khách cần thử đồ nhiều hơn, nên người thời vụ cần thêm hai việc: dẫn khách vào phòng thử, lấy cỡ khác khi khách gọi. Câu cần thêm vào trang kịch bản: "Dạ chị mặc cỡ nào ạ, em lấy thêm một cỡ lớn hơn để chị so luôn." Việc tư vấn phối đồ vẫn để người cũ.

Ở cửa hàng hoa và quà tặng dịp lễ, việc của thời vụ là nhận đơn đặt trước và gói. Phần dễ sai nhất là ghi thông tin người nhận và giờ giao, nên buổi một dành hẳn hai mươi phút tập ghi phiếu đặt, đọc lại cho khách xác nhận từng chữ: "Dạ em đọc lại, giao lúc chín giờ sáng ngày hai mươi, người nhận là cô Lan, đúng chưa ạ?"

Ở tiệm bánh mùa trung thu hay cuối năm, khách hay hỏi về thành phần, đường, dị ứng. Người thời vụ chỉ đọc đúng thông tin in trên hộp và chuyển câu hỏi sâu hơn cho người cũ. Câu cần thuộc: "Dạ thành phần in ở mặt sau hộp, em đọc cho chị nhé. Còn chuyện dùng cho người đang kiêng đường thì chị hỏi thêm chị chủ giúp em." Ngành nào cũng vậy, nguyên tắc giữ nguyên: trang kịch bản ngắn, việc được làm rõ ràng, và người thời vụ luôn có người để gọi.

Lỗi hay gặp và một việc nhỏ cuối mùa

Những lỗi cửa hàng hay mắc với thời vụ dịp Tết:

  • Không đào tạo gì, cho ra quầy luôn vì quá đông. Tiết kiệm hai tiếng đầu, mất nhiều hơn ở những lần khách phàn nàn vì bị chỉ sai kệ, báo sai giá.
  • Dạy như nhân viên chính. Người thời vụ ngợp, không nhớ được gì quan trọng.
  • Không ai phụ trách người thời vụ. Họ hỏi ai cũng thấy phiền người ta, cuối cùng tự đoán.
  • Xếp thời vụ vào toàn ca muộn, ca khó nhất. Người mới nhất lại phải gánh giờ đông và mệt nhất, dễ bỏ ngang.
  • Không nói rõ giờ giấc, lương, ngày trả lương. Chuyện này không thuộc kỹ năng tiếp khách, nhưng người đang lo lương sẽ không tiếp khách tốt được.

Việc nhỏ cuối mùa: ngày cuối, mười phút ngồi với người thời vụ, hỏi "Ba tuần qua khách hay hỏi gì mà em thấy trang kịch bản chưa có?" Ghi lại, sang năm sửa trang kịch bản. Cảm ơn họ, và nếu họ làm tốt, ghi tên lại để mời năm sau. Người thời vụ quay lại năm thứ hai gần như không cần đào tạo, và họ thường là người kèm tốt nhất cho lứa thời vụ mới.

Câu hỏi thường gặp

Nhân viên thời vụ làm có ba tuần thì có cần đào tạo không?

Vẫn cần, nhưng ngắn và đúng việc. Hai buổi khoảng hai tiếng là đủ cho phần chào, chỉ đường, gói quà và những việc không được tự quyết. Không đào tạo thì người thời vụ sẽ tự đoán, và khách mùa Tết rất ít kiên nhẫn.

Nên tuyển thời vụ trước Tết bao lâu?

Thường nên chốt người trước khi đi ca ít nhất một tuần để kịp tổ chức hai buổi đào tạo vào giờ vắng. Tuyển sát ngày quá thì chỉ kịp dạy trong ca đông, người thời vụ vừa học vừa run.

Có nên cho nhân viên thời vụ tư vấn sản phẩm không?

Chỉ trả lời những câu có sẵn như giá niêm yết, vị trí hàng. Câu hỏi về thành phần, công dụng, độ an toàn, phù hợp với trẻ nhỏ hay người bệnh thì chuyển người cũ hoặc đọc đúng thông tin in trên bao bì, không tự suy ra.

Thời vụ là sinh viên, chưa quen xưng hô với khách lớn tuổi thì sao?

Dạy một quy tắc đơn giản: khách trạc tuổi bố mẹ mình thì gọi cô chú, trạc tuổi ông bà thì gọi ông bà, chưa chắc thì gọi anh chị. Luôn kèm dạ, ạ. Cho tập nói vài lần trong buổi một là quen.

Nhân viên thời vụ bị khách quát thì nên dặn thế nào?

Dặn trước: không cãi, nói một câu xin lỗi vì đã để khách chờ hoặc chưa trả lời được, rồi gọi người cũ ra ngay. Sau đó người cũ hoặc quản lý hỏi han người thời vụ, vì một lần bị quát có thể khiến họ bỏ ngang.

Có thể dùng lại trang kịch bản thời vụ cho năm sau không?

Được, đó là cái lợi lớn nhất. Sửa theo những câu hỏi người thời vụ ghi lại cuối mùa, cập nhật giá và vị trí hàng, rồi in lại. Mỗi năm trang kịch bản sẽ sát với khách mùa Tết của cửa hàng hơn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138