Khách chờ lâu ít khi bực vì số phút, mà bực vì không biết còn phải chờ bao lâu và có cảm giác không ai để ý tới mình. Vì vậy cách giữ khách không phải là làm thời gian chờ ngắn lại bằng mọi giá, mà là báo khoảng thời gian thật ngay từ đầu, quay lại báo tiếp đều đặn, và báo sớm khi thấy sắp trễ hơn đã hứa.
Phần dưới có câu nói cho từng mốc chờ năm, mười lăm, ba mươi và trên bốn lăm phút, cách giải thích khi người đến sau được vào trước, cách sắp khu chờ cho đỡ dài, và câu nói khi khách đứng dậy định bỏ về. Áp được cho sảnh văn phòng, quầy phòng khám, trung tâm đào tạo và mọi nơi khách phải ngồi đợi.
Vì sao khách bực khi chờ
Không biết còn bao lâu. Mười lăm phút biết trước thấy ngắn hơn mười phút không rõ hồi kết. Khách bực nhất ở chỗ không lên kế hoạch được: có kịp đón con không, có nên gọi báo cuộc hẹn sau không.
Ngồi không, không ai hỏi han. Một câu hỏi thăm sau mười lăm phút làm thời gian chờ nhẹ đi rõ rệt. Khách không cần bạn nói chuyện liên tục, chỉ cần biết mình chưa bị quên.
Thấy người đến sau được vào trước. Dù có lý do chính đáng như lịch hẹn khác giờ, người khác phòng, hay ca ưu tiên, khách không được giải thích sẽ nghĩ là có người được ưu ái.
Chờ mà không rõ vì sao. Khách biết "bác sĩ đang xử lý một ca cấp cứu" sẽ kiên nhẫn hơn hẳn khách chỉ được nghe "chị chờ chút". Lý do không cần chi tiết, chỉ cần có.
Chỗ ngồi khó chịu. Ghế cứng, nắng chiếu thẳng, gió máy lạnh thổi vào gáy, tiếng ồn từ quầy. Những thứ nhỏ này làm mỗi phút chờ dài gấp đôi.
Bốn nguyên tắc báo thời gian chờ
Nguyên tắc ngắn, nhưng cần làm đều tay với mọi khách, kể cả khi quầy đông.
- Báo ngay từ lúc khách ngồi. Đừng chờ khách hỏi. "Dạ hiện còn hai người trước chị, chị chờ khoảng hai mươi phút ạ."
- Báo khoảng, không báo số đẹp. Nói "khoảng hai mươi đến hai lăm phút" thay vì "mười phút nữa thôi" cho khách vui. Hứa ngắn rồi để chờ dài là mất lòng tin, lần báo thứ hai khách không còn nghe nữa.
- Quay lại báo sau mỗi mười lăm phút. Kể cả khi chưa có gì mới: "Dạ em vẫn đang theo dõi, chị Lan sắp xong rồi ạ." Đặt hẹn giờ trên máy tính ở quầy nếu bận dễ quên.
- Báo sớm khi thấy sắp trễ hơn đã hứa. Biết trước là sẽ trễ thêm thì báo ngay lúc biết, không đợi đến hết giờ đã hứa. "Dạ em báo trước để chị chủ động, cuộc họp của chị Lan kéo dài, chị chờ thêm khoảng hai mươi phút nữa ạ. Chị muốn chờ tiếp hay em xếp lịch khác cho chị?"
Nguyên tắc thứ tư là chỗ lễ tân hay né nhất, vì không ai thích báo tin xấu. Nhưng khách được báo sớm vẫn còn lựa chọn, còn khách bị báo muộn thì chỉ còn cách ngồi tiếp trong bực bội. Lựa chọn là thứ làm khách bớt giận.
Câu nói theo từng mốc chờ
Mỗi mốc thời gian cần một mức quan tâm khác. Bảng này dùng được cho cả văn phòng, phòng khám và trung tâm dịch vụ.
| Đã chờ | Câu nói | Kèm theo |
|---|---|---|
| Vừa ngồi | "Dạ chị chờ khoảng hai mươi phút ạ, em mời chị dùng nước." | Nước, chỉ chỗ ngồi thoải mái |
| Mười lăm phút | "Dạ em cập nhật cho chị, còn một người trước chị nữa ạ." | Hỏi khách có cần gì thêm không |
| Ba mươi phút | "Dạ em xin lỗi để chị chờ lâu, em vừa hỏi, khoảng mười phút nữa đến lượt chị ạ." | Thay nước, xin lỗi một lần |
| Bốn lăm phút trở lên | "Dạ chị chờ lâu quá, em rất xin lỗi. Chị muốn chờ tiếp hay em xếp chị vào lịch khác ưu tiên ạ?" | Báo quản lý, đưa lựa chọn rõ ràng |
| Khách hỏi "còn lâu không" | "Dạ để em kiểm tra ngay giúp chị ạ." rồi đi hỏi thật, quay lại báo số cụ thể | Không trả lời bằng "sắp rồi" khi chưa hỏi |
Ở mốc bốn lăm phút, lời xin lỗi của riêng lễ tân thường chưa đủ. Mời trưởng ca hoặc quản lý ra chào khách một câu, dù chỉ ba mươi giây, khách sẽ thấy việc mình chờ lâu đã được người có trách nhiệm biết đến.
Người đến sau được vào trước: giải thích thế nào
Đây là lúc dễ nổ ra tranh cãi nhất ở khu chờ. Chị Hạnh ngồi chờ từ chín giờ, một anh đến lúc chín giờ hai mươi được mời vào ngay. Chị Hạnh không biết anh kia có lịch hẹn chín giờ hai mươi với một người khác, còn chị hẹn người đang bận họp.
Cách đơn giản nhất là giải thích trước khi khách kịp hỏi. Ngay khi mời người đến sau vào, bạn quay sang người đang chờ: "Dạ anh vừa rồi hẹn với phòng khác chị ạ, chị Lan bên em vẫn đang họp, em theo dõi giúp chị." Một câu đó chặn được cả một cơn bực.
Ở phòng khám hay nơi có ca ưu tiên như người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, trường hợp cần xử lý gấp, bạn nói rõ nguyên tắc ưu tiên mà không nói chi tiết về người được ưu tiên: "Dạ bên em ưu tiên một trường hợp cần khám gấp, mong chị thông cảm chờ thêm ít phút ạ." Không nói bệnh của người khác, không chỉ trỏ.
Nếu khách vẫn không đồng ý, đừng tranh luận về quy định trước cả phòng chờ. Mời khách ra quầy, nói nhỏ, và nếu cần thì mời quản lý. Điều khách cần lúc này là được lắng nghe, không phải được chứng minh là mình sai.
Sắp khu chờ cho thời gian bớt dài
Những việc dưới đây chỉ làm một lần nhưng có tác dụng với mọi khách về sau. Rà khu chờ của bạn theo danh sách:
- Ghế quay về phía quầy hoặc hơi chếch, để khách thấy lễ tân đang làm việc, không quay lưng về phía cửa ra vào.
- Không để ghế ngay dưới cửa gió máy lạnh hay chỗ nắng chiều chiếu vào.
- Có ổ cắm sạc điện thoại ở vài chỗ ngồi; khách chờ lâu thường cần sạc.
- Có nước lọc để khách tự lấy, đặt ở nơi khách thấy ngay mà không phải hỏi.
- Có tạp chí, tài liệu giới thiệu dịch vụ hoặc góc đọc nhỏ; với nơi có trẻ em, một góc chơi an toàn.
- Tiếng ồn từ quầy được giữ thấp: không mở nhạc to, không nói chuyện riêng lớn tiếng, không gọi nhau từ xa.
- Nhà vệ sinh có chỉ dẫn rõ, hoặc lễ tân chủ động chỉ cho khách chờ trên hai mươi phút.
Nếu khu chờ thường xuyên quá tải, đó không còn là chuyện kỹ năng lễ tân mà là chuyện xếp lịch. Ghi lại số khách và thời gian chờ trong một tuần rồi đưa cho quản lý; con số cụ thể dễ thuyết phục hơn câu "dạo này khách chờ lâu lắm".
Khi khách đứng dậy định bỏ về
Đừng giữ khách bằng cách hứa "sắp tới rồi" khi bạn không chắc. Bước tới, nói nhỏ: "Dạ em xin lỗi để chị chờ lâu. Chị cho em hai phút để em hỏi lại chính xác, nếu vẫn lâu em xếp chị lịch khác ưu tiên ạ." Rồi đi hỏi thật, quay lại đúng trong hai phút.
Nếu khách vẫn quyết về, đừng níu thêm. Ghi lại tên, số liên lạc, và nói rõ bước tiếp theo: "Dạ em ghi lại rồi, trong chiều nay chị Lan hoặc em sẽ gọi chị để xếp lịch mới. Em cảm ơn chị đã chờ bên em ạ." Báo ngay người được gặp rằng khách đã về sau bao nhiêu phút chờ.
Một lỗi rất hay gặp: khách về rồi, lễ tân quên báo, người được gặp xuống sảnh tìm không thấy ai, rồi cũng không ai gọi lại khách. Khách đã chờ lâu còn bị bỏ quên lần hai, khả năng quay lại gần như bằng không.
Thử đóng vai với đồng nghiệp: người đóng khách chờ bốn mươi phút rồi đứng dậy nói "thôi chị về". Người đóng lễ tân có ba câu để nói. Chấm theo ba ý: có xin lỗi không, có đưa lựa chọn cụ thể không, có xin thông tin để liên hệ lại không.
Áp vào quầy của bạn và lỗi hay gặp
Thời gian chờ chấp nhận được rất khác nhau giữa các nơi. Khách quen chờ ở phòng khám nhưng không quen chờ ở văn phòng. Bảng dưới gom những gì cần nhớ theo từng kiểu quầy.
| Kiểu quầy | Khách chịu chờ khoảng | Lỗi lễ tân hay mắc |
|---|---|---|
| Văn phòng, khách có hẹn | Năm đến mười phút | Không báo người được gặp lần hai khi lần một không ai nghe máy |
| Phòng khám | Hai mươi đến bốn mươi phút nếu được báo trước | Nói "sắp tới rồi" mà không cho biết còn mấy người trước |
| Trung tâm đào tạo | Mười lăm phút, phụ huynh đi cùng trẻ thì ngắn hơn | Để trẻ chạy quanh khu chờ không ai để ý, phụ huynh vừa chờ vừa căng thẳng |
| Quầy dịch vụ hồ sơ | Tuỳ số người trước | Không có cách lấy số thứ tự, khách phải tự nhớ ai đến trước |
| Showroom có quầy đón | Rất ngắn, khách dễ quay ra cửa | Để khách đứng ở quầy chờ nhân viên bán hàng mà không mời ngồi hay xem hàng |
Con số ở cột giữa là cảm nhận thường gặp, không phải quy định. Nơi bạn làm có thể khác, nên tự đo trong một tuần: khách thường bắt đầu hỏi "còn lâu không" ở phút thứ mấy. Đó chính là mốc bạn phải chủ động báo trước khi khách hỏi.
Lỗi chung cho mọi nơi là lễ tân nhìn thấy khách đang chờ mà ngại không dám báo tin xấu, nên cứ cúi mặt vào màn hình. Khách nhìn thấy cái cúi mặt đó, và hiểu nó còn tệ hơn mọi tin xấu.
Câu hỏi thường gặp
Có nên báo khách thời gian chờ dài hơn thực tế cho chắc không?
Nên báo một khoảng hơi rộng như hai mươi đến hai lăm phút thay vì một con số sát. Nhưng đừng cố ý thổi lên gấp đôi, vì khách có thể bỏ về hoặc đổi lịch không cần thiết, rồi mất thiện cảm khi biết thật ra không phải chờ lâu như vậy.
Bao lâu thì nên hỏi thăm khách đang chờ một lần?
Khoảng mười lăm phút một lần là vừa. Hỏi dày hơn làm khách thấy bị làm phiền, thưa hơn thì khách nghĩ mình bị quên. Nếu quầy đông, đặt hẹn giờ nhắc trên máy tính để không bỏ sót ai.
Khách hỏi tên người được ưu tiên vào trước thì có nói không?
Không nói tên hay lý do riêng của người khác, nhất là ở phòng khám. Bạn chỉ nói nguyên tắc chung như ưu tiên trường hợp khẩn hoặc lịch hẹn khác giờ, để khách hiểu mà không lộ thông tin của ai.
Khách chờ lâu có nên được giảm giá hay tặng quà không?
Lễ tân không tự quyết việc này. Nếu nơi bạn làm có chính sách bù cho khách chờ quá lâu, hãy hỏi quản lý trước khi nói với khách. Hứa rồi không thực hiện được còn tệ hơn không hứa gì.
Khách lớn tiếng ở khu chờ thì làm gì?
Tiến lại gần, nói nhỏ và chậm, mời khách ra quầy hoặc chỗ riêng để nghe. Không tranh luận trước mặt những khách khác. Nếu khách vẫn không dịu, mời quản lý ra và đứng cạnh để hỗ trợ.
Có nên để khách tự đi hỏi người được gặp không?
Không nên để khách tự đi vào khu làm việc. Bạn là người đi hỏi rồi quay lại báo. Việc này vừa giữ an ninh, vừa cho khách thấy có người đang lo việc của mình.