TiepXuc.comTiếp Xúc
Xây bộ kịch bản và đào tạo đội

Luyện câu thoại đầu ca cho nhân viên bán hàng: 10 phút mỗi sáng, 20 chủ đề xoay vòng

Khung mười phút luyện một câu thoại tiếp khách mỗi đầu ca, hai mươi chủ đề xoay vòng bốn tuần, cách gọi người tập để không ai ngại và cách làm khi ít người.

Five Vietnamese retail staff in matching aprons stand in a loose circle near the entrance of a small shoe shop before opening, low angle wide shot, pale early sunlight

Mười phút đầu ca mỗi ngày, mỗi ngày luyện đúng một câu thoại tiếp khách, xoay vòng hai mươi chủ đề trong bốn tuần, giúp cả đội đổi cách nói với khách nhanh hơn một buổi đào tạo dài mỗi tháng. Lý do đơn giản: câu được nói thành tiếng sáng nay sẽ được dùng ngay trưa nay, khi còn nhớ.

Phần dưới là khung mười phút từng phút, danh sách hai mươi chủ đề, cách gọi người tập mà không làm ai ngượng, cách làm khi ca đông người hay chỉ có hai người, cách ghi lại câu hay của ngày, và những lỗi khiến buổi đầu ca thành buổi nhắc nhở nội quy. Ví dụ từ cửa hàng giày dép H.

Vì sao mười phút mỗi ngày hơn một buổi dài mỗi tháng

Một buổi đào tạo hai tiếng cuối tháng nghe thì đầy đủ, nhưng sau ba ngày người ta nhớ được rất ít, và hầu như không ai đổi cách nói với khách. Câu thoại là thứ thuộc về miệng, không thuộc về đầu; nó cần được nói lại nhiều lần, cách nhau vài ngày, mới thành thói quen. Mười phút mỗi sáng tạo đúng nhịp ấy.

Lợi thứ hai là câu luyện buổi sáng được thử ngay trong ca. Chị Hằng ở cửa hàng giày dép H kể: sáng tập câu "Chị hay đi bộ nhiều hay đứng một chỗ nhiều ạ?", đến trưa đã dùng với bốn khách, chiều về kể cho cả đội hai khách trả lời ra sao. Hôm sau câu ấy không cần nhắc nữa.

Lợi thứ ba là cả đội nói cùng một giọng. Khi mọi người cùng tập một câu vào cùng một sáng, khách đi từ quầy này sang quầy kia nghe cách nói thống nhất, không chỗ hỏi han kỹ chỗ hỏi cụt. Và người mới vào giữa tháng không bị bỏ lại, vì chỉ trong bốn tuần họ đã đi qua đủ hai mươi chủ đề cùng cả đội.

Mười phút cũng là thời lượng chủ cửa hàng giữ được đều đặn. Buổi hai tiếng hay bị hoãn vì bận nhập hàng, vì thiếu người; mười phút trước giờ mở cửa thì hiếm khi có lý do để bỏ. Đều đặn quan trọng hơn dài.

Khung mười phút, từng phút

Đứng thành vòng, không ngồi, ở gần cửa ra vào trước giờ mở cửa. Trưởng ca giữ giờ, dùng đồng hồ điện thoại.

  1. Phút 1: trưởng ca nói chủ đề và đọc câu mẫu hôm nay. Ví dụ chủ đề "khách đi cùng trẻ nhỏ", câu mẫu: "Dạ chị cứ xem thoải mái, bé ngồi ghế này chơi cũng được ạ, em để ý giúp chị."
  2. Phút 2 đến 3: mỗi người nói câu mẫu thành tiếng một lần, theo vòng tròn. Ai thấy câu ngượng miệng thì nói phiên bản của mình.
  3. Phút 4 đến 7: chia cặp, một người làm khách một người làm nhân viên, nói qua lại chừng một phút rồi đổi vai.
  4. Phút 8: hỏi nhanh: "Ai có câu hay hơn câu mẫu?" Chọn một câu để cả đội dùng hôm nay.
  5. Phút 9: nhắc một chuyện vận hành trong ngày nếu có: hàng mới về, chương trình khuyến mãi bắt đầu, giờ nào có người nghỉ.
  6. Phút 10: trưởng ca nói: "Hôm nay mỗi bạn dùng câu này với ít nhất ba khách, chiều mình kể lại."

Phút chín là phút duy nhất dành cho thông báo. Giữ nghiêm, vì nếu để chuyện vận hành tràn vào thì buổi luyện câu thoại sẽ thành buổi dặn dò, và sau một tuần chẳng còn ai luyện gì.

Hai mươi chủ đề xoay vòng trong bốn tuần

Mỗi tuần năm buổi, mỗi buổi một chủ đề. Hết bốn tuần quay lại từ đầu, nhưng thay câu mẫu bằng câu hay nhất đội đã tìm ra lần trước.

TuầnChủ đề trong tuần
Tuần 1: chào và mở chuyệnChào khách vào lúc đông · chào khách vào lúc vắng · khách đi nhóm · khách đi cùng trẻ nhỏ · khách lớn tuổi
Tuần 2: hỏi nhu cầuMua cho mình hay mua làm quà · dùng vào việc gì · đã từng dùng loại nào · nhắc lại nhu cầu · khách chưa biết mình muốn gì
Tuần 3: giới thiệu và băn khoănGiới thiệu hai lựa chọn · khách chê đắt · khách nói để suy nghĩ · khách hỏi so với nơi khác · khách hỏi khuyến mãi
Tuần 4: chốt, tiễn, khóHỏi ý trước khi chốt · tiễn khách chưa mua · khách cần đổi hàng · khách đang bực · khách hỏi điều mình chưa biết

Danh sách này viết cho cửa hàng giày dép, nhưng phần lớn chủ đề dùng được cho mọi cửa hàng bán lẻ. Cửa hàng dịch vụ như spa, phòng tập thì đổi tuần ba thành giới thiệu gói dịch vụ, hỏi lịch rảnh, giải thích quy trình; tuần bốn thêm chủ đề khách muốn huỷ hẹn.

Nếu trong tháng có nhiều câu hỏi mới trong sổ ghi câu hỏi của khách, thay một hai chủ đề ít dùng bằng chủ đề mới. Danh sách là của đội, không phải khuôn cố định.

Gọi người tập mà không làm ai ngượng

Bắt đầu từ người tự nguyện. Hỏi "Ai thử trước nào?" và đợi vài giây. Thường sẽ có người hăng hái, để họ phá băng cho người khác.

Đi theo vòng tròn, không chỉ đích danh. Khi ai cũng biết sẽ đến lượt mình theo thứ tự, không ai cảm thấy bị nhắm vào.

Trưởng ca nói thử đầu tiên vào những ngày chủ đề khó. Hôm tập khách đang bực, trưởng ca tự làm mẫu, nói vấp một chút cũng được. Nhân viên thấy người dẫn dắt cũng chưa hoàn hảo thì bớt sợ.

Không chấm, không chê trong mười phút này. Chỉ có một câu phản hồi được phép: "Câu đó nghe tự nhiên đó, giữ nhé." Phần sửa để cho buổi đóng vai riêng hoặc góp ý riêng.

Cho người ngại làm vai khách trước. Đóng khách dễ hơn đóng nhân viên. Sau vài buổi đóng khách, người ngại sẽ tự xin đổi vai.

Tôn trọng giọng vùng miền. Bạn từ miền Trung nói "Dạ chị coi thử đôi ni nghe" thì cứ để bạn nói theo giọng mình, miễn khách nghe rõ và lễ phép. Đừng bắt mọi người nói một giọng chuẩn; khách quê cùng vùng còn thấy gần gũi hơn.

Ca đông người, ca ít người, cửa hàng hai người

Khung mười phút cần chỉnh theo số người có mặt. Ba trường hợp hay gặp:

  • Từ tám người trở lên: chia hai vòng, mỗi vòng một người dẫn. Nếu dồn cả đội một vòng, mỗi người chỉ nói được một câu và đứng chờ phần lớn thời gian.
  • Ba đến bảy người: dùng đúng khung mười phút. Đây là quy mô dễ chạy nhất.
  • Hai người: bỏ phần vòng tròn, chỉ nói câu mẫu và đóng cặp hai lượt. Năm phút là đủ. Chủ cửa hàng nhỏ thường bỏ qua buổi đầu ca vì nghĩ hai người thì không cần, nhưng chính cửa hàng hai người mới là nơi mỗi lượt khách đều quan trọng.
  • Ca nối ca: cửa hàng chạy hai ca, ca chiều vào lúc đang có khách. Dời buổi luyện của ca chiều sang lúc giao ca, năm phút, người ca sáng kể câu hay đã dùng trong ngày.
  • Nhân viên làm bán thời gian, đến lệch giờ: ghi chủ đề và câu mẫu của ngày lên một tấm bảng nhỏ trong phòng nghỉ, người đến muộn tự đọc và nói thử với người đang đứng quầy.

Dù ít người hay nhiều người, giữ một điều không đổi: mỗi buổi có ít nhất một câu được nói thành tiếng. Đọc thầm câu mẫu không tính là luyện.

Ghi lại câu hay của ngày

Cuối ca, trước khi về, trưởng ca hỏi một câu: "Hôm nay ai dùng câu mới mà khách phản ứng hay?" Câu trả lời ghi vào một cuốn sổ riêng, gọi là sổ câu hay, mỗi dòng gồm chủ đề, câu đã nói và khách phản ứng thế nào. Chuyện này mất hai phút nhưng làm một việc lớn: câu hay của một người thành câu của cả đội.

Ví dụ dòng ghi ở cửa hàng giày dép H: chủ đề "khách lớn tuổi", câu của bạn Ngọc: "Dạ cô ngồi ghế này thử cho đỡ mỏi, em lấy hai cỡ ra cô so luôn ạ." Khách là một cô ngoài sáu mươi, cười và nói lần đầu có người mời ngồi thử giày. Lần sau đến tuần một, câu của Ngọc thay câu mẫu cũ.

Sau vài tháng, sổ câu hay thành chính bộ kịch bản tốt nhất của cửa hàng, viết từ khách thật. Khi tuyển người mới, đưa sổ này cho họ đọc trước, có kèm tên người tìm ra câu. Người mới thấy rằng kịch bản ở đây do chính đồng nghiệp viết, không phải giấy tờ từ trên đưa xuống.

Lỗi hay gặp khi luyện câu thoại đầu ca

Buổi đầu ca rất dễ trôi thành thứ khác. Những dấu hiệu cần sửa ngay:

  • Biến thành buổi nhắc nội quy. Đi trễ, quên đồng phục, quầy chưa lau: những chuyện ấy nói riêng hoặc dán thông báo, không chiếm mười phút luyện.
  • Kéo dài hai mươi, ba mươi phút. Người ta bắt đầu ngại đến sớm. Giữ đúng mười phút, kể cả hôm đang vui.
  • Chỉ trưởng ca nói, nhân viên nghe. Nếu nhân viên không nói thành tiếng thì đó là buổi nghe giảng, không phải buổi luyện.
  • Cùng một chủ đề cả tuần. Chán rất nhanh. Xoay vòng hai mươi chủ đề.
  • Không hỏi lại cuối ca. Không ai biết câu sáng nay có được dùng không, và người ta thôi cố dùng.
  • Câu mẫu nghe như quảng cáo. Câu kiểu "Dạ sản phẩm bên em chất lượng hàng đầu ạ" nói ra thì khách dè chừng. Câu mẫu phải là câu một người bán thật nói với khách thật, có hỏi, có chờ khách trả lời.
  • Dạy câu gây áp lực. Những câu như "chỉ còn đúng một đôi, chị không lấy là hết" khi kho còn nhiều là nói sai sự thật. Không đưa loại câu này vào buổi luyện, dù nghe có vẻ bán được hàng.

Nếu sau hai tuần buổi đầu ca bắt đầu thưa người, hỏi thẳng cả đội: "Mười phút này mấy đứa thấy có ích chỗ nào, chán chỗ nào?" Thường câu trả lời rơi vào một trong các lỗi trên, sửa được trong một tuần.

Câu hỏi thường gặp

Luyện câu thoại đầu ca có làm trễ giờ mở cửa không?

Không, nếu cả đội đến sớm mười phút hoặc bắt đầu luyện ngay sau khi chuẩn bị quầy xong. Nên tính mười phút này vào giờ làm, không bắt nhân viên đến sớm không công, để không ai thấy bị thiệt.

Nhân viên lâu năm thấy luyện câu thoại là không cần thiết thì sao?

Mời họ làm người dẫn một số buổi, nhất là những chủ đề khó như khách đang bực. Người lâu năm thường có câu hay, cho họ dịp chia sẻ thì họ thấy buổi luyện là của mình chứ không phải bị dạy.

Câu mẫu mỗi ngày lấy ở đâu ra?

Lấy từ bộ kịch bản tiếp khách của cửa hàng, từ sổ ghi câu hỏi của khách và từ sổ câu hay. Sau một hai vòng bốn tuần, phần lớn câu mẫu sẽ là câu do chính đội tìm ra, sát với khách của cửa hàng hơn mọi tài liệu.

Có nên luyện câu thoại khi cửa hàng đang đông khách không?

Không nên. Khi có khách thì phục vụ khách trước, dời buổi luyện sang lúc vắng đầu tiên trong ca, hoặc bỏ hẳn hôm đó. Bỏ một hai buổi không sao, miễn tuần nào cũng có ít nhất ba buổi.

Làm sao biết luyện đầu ca có tác dụng?

Đứng nghe vài lượt khách ngẫu nhiên trong tuần và để ý câu nhân viên dùng có phải câu đã luyện không. Hoặc so phiếu chấm tiếp khách trước và sau một tháng ở các chặng đã luyện, xem số dòng chưa đạt có giảm không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138