Mời nước khách nên làm trong vòng hai phút sau khi khách ngồi xuống, bằng một câu hỏi có hai ba lựa chọn cụ thể, và đặt cốc phía tay phải của khách, quai cốc quay về phía khách. Cốc nước không phải thứ khách đến để lấy, nhưng là thứ đầu tiên cho khách biết nơi này có để ý tới mình hay không.
Bài này đi qua những câu hỏi mà lễ tân, trợ lý văn phòng mới hay lúng túng: lúc nào mời, hỏi thế nào cho khách dễ chọn, bưng và đặt ra sao, phòng họp mười người thì rót cho ai trước, và vài nơi đặc thù như phòng khám, spa, nơi khách có thể không được uống. Mỗi phần có câu nói mẫu để bạn dùng ngay.
Mời lúc nào là vừa
Thời điểm đẹp nhất là ngay sau khi khách đã ngồi và bạn đã báo người cần gặp. Lúc đó khách đã yên chỗ, bạn cũng đã xong việc gấp nhất. Mời sớm hơn, khi khách còn đang đứng khai tên, chỉ làm khách lúng túng vì phải trả lời hai việc cùng lúc.
Nếu người được gặp đã ra đón ngay và dẫn khách vào phòng, bạn mang nước vào sau khoảng một đến hai phút, khi hai bên vừa chào hỏi xong và chưa vào việc chính. Bước vào lúc hai bên đang bàn con số thì dù cốc nước có ngon cũng là làm phiền.
Khách ngồi chờ ở sảnh lâu hơn mười lăm phút thì nên hỏi lần hai: "Dạ anh dùng thêm nước không ạ?". Khách họp lâu hơn một tiếng thì vào thay nước một lần, nhẹ nhàng, không nói gì ngoài câu xin phép.
Có một ngoại lệ: khách chỉ ghé gửi đồ, ký nhận rồi đi trong vài phút thì không cần mời nước. Mời vào lúc khách đang vội đi lại thành giữ chân khách. Một câu "Dạ anh có cần nghỉ chân chút không ạ?" là đủ lịch sự cho trường hợp này.
Câu mời: hỏi lựa chọn hay mang luôn
Hỏi "anh uống gì ạ" là câu mở quá rộng, khách thường đáp "gì cũng được" rồi hai bên cùng khó xử. Đưa sẵn lựa chọn mà bạn thật sự có.
| Tránh nói | Nên nói | Ghi chú |
|---|---|---|
| "Anh uống gì?" | "Dạ anh dùng trà nóng hay nước lọc ạ?" | Hai lựa chọn là dễ chọn nhất. |
| "Uống nước không?" | "Dạ em mời anh dùng nước ạ, bên em có trà, cà phê và nước lọc." | Câu mời, không phải câu hỏi có hay không. |
| "Có mỗi nước lọc thôi." | "Dạ em mời anh nước lọc ạ." | Có gì mời nấy, không cần xin lỗi vì chỉ có nước lọc. |
| "Cà phê hết rồi anh." | "Dạ hôm nay bên em còn trà và nước lọc, anh dùng loại nào ạ?" | Nói thứ còn, không nói thứ hết. |
| "Anh có uống đường không?" | "Dạ trà anh dùng nguyên vị hay em để đường riêng bên cạnh ạ?" | Để đường riêng là an toàn hơn đoán. |
Khách từ chối thì nói "Dạ vâng, anh cần gì cứ gọi em ạ" rồi thôi, không mời lại lần hai trong vòng mười phút. Mời đi mời lại là thói quen của bữa cơm gia đình, không hợp với khách công việc.
Danh sách kiểm khay nước đầu ngày
Phần lớn sự cố mời nước xảy ra vì thiếu đồ đúng lúc khách đến. Kiểm danh sách này trước giờ mở cửa mỗi sáng:
- Cốc thuỷ tinh hoặc cốc sứ sạch, khô, không mẻ miệng, không ố trà. Soi lên đèn một lượt.
- Đĩa lót cốc hoặc khăn giấy gấp vuông, đủ cho số khách dự kiến trong buổi sáng.
- Nước lọc đóng chai hoặc bình, còn ít nhất nửa. Ấm siêu tốc đã đun sẵn nếu có mời trà.
- Trà đã chia sẵn liều, không để khách thấy cảnh bạn bốc trà bằng tay.
- Khay có lót khăn chống trượt. Khay trơn bưng ba cốc nước qua hành lang là đổ.
- Một chiếc khăn sạch riêng để lau bàn khi nước đọng, không dùng khăn lau quầy.
- Lịch họp hôm nay: phòng nào, mấy người, mấy giờ, để chuẩn bị đủ số cốc trước.
Nếu công ty dùng chai nước nhỏ thay cốc, vẫn đặt chai lên khăn giấy hoặc đĩa nhỏ và mở hờ nắp cho khách lớn tuổi. Chai nước để trơ trên mặt bàn gỗ sẽ để lại vệt nước tròn sau buổi họp.
Bưng, đặt cốc và rót trà: năm bước
Động tác chỉ mất ba mươi giây, nhưng tay run hay đặt cốc lộn chỗ thì khách nhớ. Tập vài lần với đồng nghiệp ngồi làm khách.
- Bưng khay bằng hai tay, ngang bụng, cốc xếp gần thân mình để khay không bị lệch trọng tâm. Gõ cửa nhẹ hai cái trước khi vào phòng, dù cửa đang mở.
- Vào phòng nói nhỏ: "Dạ em xin phép ạ." Không chen vào giữa câu ai đang nói, chờ một nhịp ngắt.
- Tiếp cận khách từ phía sau bên phải nếu được, đặt cốc phía tay phải khách, cách mép bàn khoảng một gang tay, quai cốc quay về phía tay khách.
- Mời nhỏ: "Dạ em mời anh ạ." Không cần nói tên đồ uống trừ khi khách đã chọn mỗi người một loại.
- Với ấm trà để bàn: rót đến khoảng bảy phần cốc, không đầy tràn. Đặt ấm ở giữa bàn, vòi ấm không chĩa thẳng vào ai. Ra khỏi phòng: "Dạ em xin phép ạ", lùi một bước rồi mới quay người.
Đừng chạm tay vào miệng cốc hay phần trong cốc khi đặt, cầm ở thân hoặc ở quai. Khách để ý điều này hơn bạn nghĩ, nhất là từ sau những năm dịch bệnh.
Mời nước trong phòng họp đông người
Mời theo thứ tự nào. Khách trước, chủ nhà sau. Trong nhóm khách, mời người có vẻ là trưởng đoàn hoặc người lớn tuổi nhất trước, rồi đi vòng theo một chiều quanh bàn. Không đi chéo qua lại tìm người quan trọng, làm vậy lộ ra là bạn đang đoán.
Không biết ai là trưởng đoàn. Hỏi nhỏ người bên mình trước khi vào phòng. Nếu không kịp hỏi, cứ mời theo chiều vòng bắt đầu từ người ngồi đầu bàn phía khách. Ít ai phật ý vì thứ tự đều tay.
Phòng chật, khó đi vòng. Đặt sẵn cốc và chai nước trước giờ họp, mỗi chỗ một bộ. Khi khách vào chỉ cần mời: "Dạ nước em để sẵn trên bàn, anh chị dùng giúp em ạ."
Họp kéo dài. Sau khoảng một tiếng, vào thay nước một lượt, chỉ thay cốc gần cạn, không hỏi từng người. Nếu cuộc họp đang căng, nhắn người bên mình để biết có nên vào hay không.
Khách mang đồ uống riêng. Vẫn đặt một cốc nước lọc, không thu dọn đồ uống của khách. Khách tự mang thường vì có lý do riêng về sức khoẻ hoặc thói quen.
Áp vào nơi bạn làm
Ở một số nơi, cốc nước không đơn giản là phép lịch sự. Kiểm dòng gần với chỗ bạn nhất:
| Nơi làm | Điều cần để ý | Câu nên nói |
|---|---|---|
| Phòng khám | Khách có thể đang nhịn ăn uống để làm xét nghiệm hoặc thủ thuật; lễ tân không tự quyết thay nhân viên y tế | "Dạ anh chị có được dặn nhịn ăn uống trước khi khám không ạ? Nếu không thì em mời nước." |
| Spa | Khách vừa xông hơi hay chuẩn bị làm dịch vụ có thể cần nước ấm | "Dạ em mời chị nước ấm ạ, chị cần nước lọc lạnh thì em đổi." |
| Trung tâm đào tạo | Khách thường có trẻ đi cùng; để cốc nhựa hoặc chai nhỏ cho trẻ, không để cốc thuỷ tinh mép bàn | "Dạ em gửi bé chai nước nhỏ, chị cho bé uống giúp em ạ." |
| Văn phòng nhỏ | Không có khu pha chế riêng; chuẩn bị nước lọc và một loại trà là đủ | "Dạ em mời anh trà nóng hay nước lọc ạ?" |
| Showroom | Khách đi xem hàng, cầm cốc vướng tay; đặt nước ở bàn tư vấn chứ không đưa tận tay | "Dạ em để nước trên bàn này, anh xem xong ngồi nghỉ dùng giúp em ạ." |
Với phòng khám, đây không phải phép lịch sự thừa: một cốc nước ngọt mời nhầm có thể làm khách phải hẹn lại buổi xét nghiệm. Khi không chắc, hỏi điều dưỡng hoặc người phụ trách khám trước khi mời.
Lỗi hay gặp và cách sửa
Cốc đầy tới miệng. Đi một đoạn là sóng sánh ra khay, đặt xuống là nước tràn ra đĩa. Rót bảy, tám phần là đủ.
Đặt cốc ngay trên giấy tờ của khách. Nhìn mặt bàn trước khi đặt; bàn kín giấy thì hỏi "Dạ em để cốc chỗ này được không ạ?"
Mời xong quên luôn. Khách đã cạn cốc ngồi chờ thêm hai mươi phút mà không ai để ý. Ghi giờ mời nước vào sổ chờ.
Thu cốc khi khách chưa đứng dậy. Chờ khách ra khỏi phòng rồi mới dọn, kể cả khi cốc đã cạn.
Nói chuyện riêng trong lúc rót. Rót nước là việc im lặng. Câu duy nhất cần nói là câu mời và câu xin phép.
Mời khách mà quên người đi cùng. Khách đến cùng tài xế hoặc trợ lý ngồi chờ ở sảnh, cả buổi không ai mời một cốc. Người đi cùng cũng là khách, và họ hay kể lại với sếp mình.
Dùng cốc lệch bộ. Ba cốc sứ trắng và một cốc in hình quà tặng trên cùng một bàn họp. Nếu không đủ bộ, dùng toàn cốc thuỷ tinh trơn cho đồng đều.
Phiếu tự chấm sau một lượt mời nước
Nhờ trưởng ca ngồi làm khách một lần, rồi cùng chấm theo phiếu này. Mỗi ý đạt được một điểm, dưới sáu điểm thì tập lại hôm sau.
- Mời trong vòng hai phút sau khi khách ngồi.
- Câu mời có hai hoặc ba lựa chọn cụ thể, không hỏi trống "uống gì".
- Gõ cửa và xin phép trước khi vào phòng.
- Bưng khay bằng hai tay, không đổ nước ra khay.
- Đặt cốc bên phải khách, quai cốc quay về phía khách, có đĩa lót.
- Không chạm tay vào miệng cốc.
- Mời theo thứ tự khách trước, chủ nhà sau.
- Ra khỏi phòng có câu xin phép, không quay lưng ngay.
Phiếu này cũng dùng được khi kèm một bạn mới vào làm: bạn mới tự chấm trước, người kèm chấm sau, so hai kết quả. Chỗ nào hai bên chấm lệch nhau là chỗ cần nói chuyện, vì đó là chỗ bạn mới tưởng mình đã làm đúng.
Câu hỏi thường gặp
Có nên mời khách cà phê nếu công ty có máy pha không?
Có, nếu bạn pha nhanh được trong vòng năm phút và khách sẽ ngồi đủ lâu để uống. Khi hỏi, đưa cà phê như một trong hai ba lựa chọn, không mặc định ai cũng uống cà phê vì nhiều người tránh uống vào buổi chiều.
Khách từ chối nước thì có nên mang ra luôn không?
Không nên. Khách đã nói không cần thì bạn tôn trọng, chỉ nhắc khách cần gì cứ gọi. Mang ra dù khách đã từ chối làm khách thấy lời mình nói không được nghe, nhất là khách lớn tuổi.
Mời nước bằng cốc giấy có bị coi là thiếu lịch sự không?
Cốc giấy dùng được ở sảnh chờ đông người hoặc nơi khách chỉ ngồi ít phút. Với khách hẹn gặp lãnh đạo, đối tác hay khách ngồi họp lâu, nên dùng cốc sứ hoặc cốc thuỷ tinh có đĩa lót cho chỉn chu.
Nên đặt cốc bên phải hay bên trái của khách?
Đặt bên phải vì đa số người dùng tay phải. Nếu thấy khách đang cầm bút bằng tay trái hoặc phía phải đã kín giấy tờ, bạn đặt sang phía còn trống và quay quai cốc về phía khách dễ cầm.
Ai là người mời nước khi công ty không có lễ tân?
Người được khách đến gặp nên tự mời hoặc nhờ một đồng nghiệp gần nhất. Văn phòng nhỏ nên thống nhất trước ai lo việc này trong từng buổi, để không có cảnh cả phòng nhìn nhau khi khách đã ngồi.
Có cần mời bánh kẹo kèm nước không?
Không bắt buộc với khách công việc thông thường. Nếu có, đặt một đĩa nhỏ ở giữa bàn để khách tự lấy, chọn loại ít vụn và không dính tay, và không mời ở phòng khám khi chưa rõ khách có được ăn hay không.