Khách không mua "công suất hai nghìn oát" hay "hẹn giờ hai mươi bốn giờ"; khách mua việc nước sôi nhanh trước giờ đi làm hay việc sáng dậy có cơm chín. Nói lợi ích là nối mỗi thông số tới một việc cụ thể trong ngày của chính khách đó, bằng một câu cầu nối ngắn.
Bài này đưa khuôn ba bước từ thông số đến lợi ích, bảng ví dụ cho ba ngành, cách chọn lợi ích theo đúng người đang đứng trước mặt, giới hạn không được vượt khi nói công dụng, trường hợp khách rành kỹ thuật cần nghe thông số, và phiếu tự chấm. Ví dụ dùng cửa hàng điện máy B và quầy mỹ phẩm H, đều là giả định.
Ba bước từ thông số đến lợi ích
Mỗi lần định đọc một thông số cho khách, đi qua ba bước trong đầu:
- Thông số là gì. Ví dụ máy giặt có lồng giặt chín ký và động cơ dẫn động trực tiếp.
- Nó làm được gì. Lồng chín ký giặt được chăn đôi; động cơ dẫn động trực tiếp ít rung, chạy êm hơn.
- Việc đó có nghĩa gì với khách này. Khách vừa nói nhà năm người và máy đặt sát phòng ngủ. Vậy: giặt được chăn ở nhà thay vì mang ra tiệm, và giặt đêm không đánh thức ai.
Câu nói ra ngoài chỉ cần bước ba, có thể kèm bước một trong ngoặc: "Máy này giặt được cả chăn đôi, nhà mình đỡ phải mang ra tiệm; nó chạy êm nên chị giặt buổi tối cũng không ồn sang phòng ngủ.". Nếu khách hỏi "êm là sao", lúc đó mới nói tới loại động cơ.
Câu cầu nối dễ nhớ nhất là chữ "nghĩa là": "lồng chín ký, nghĩa là chị giặt được chăn đôi". Trong buổi tập, cấm nói thông số nào mà không có "nghĩa là" theo sau.
Bảng ví dụ cho ba ngành
Cột cuối luôn phụ thuộc vào điều khách vừa kể; bảng chỉ là ví dụ để tập. Cùng một thông số, hai khách khác nhau có hai lợi ích khác nhau.
| Thông số | Làm được gì | Nghĩa là với khách |
|---|---|---|
| Ấm siêu tốc hai nghìn oát | Đun sôi một lít nhanh | Sáng đi làm sớm, pha cà phê kịp trong lúc thay đồ |
| Nồi cơm hẹn giờ | Tự nấu xong vào giờ đặt | Tối vo gạo, sáng dậy có cơm cho con mang đi học |
| Tủ lạnh ngăn đá dưới | Ngăn mát ngang tầm mắt | Bà trong nhà lấy rau không phải cúi, đỡ đau lưng |
| Kem dưỡng kết cấu gel | Thấm nhanh, ít bóng | Chị đi làm máy lạnh mà trán hay dầu, bôi xong trang điểm luôn được |
| Kem chống nắng chống nước | Khó trôi khi ra mồ hôi | Anh chạy xe giao hàng cả buổi trưa, không phải bôi lại liên tục |
| Sofa đệm mút mật độ cao | Ngồi lâu không lún | Nhà hay có khách ngồi chơi lâu, ghế không xẹp sau vài tháng |
| Bàn có mép bo tròn | Không có góc nhọn | Bé hai tuổi chạy quanh nhà, va vào đỡ đau |
Bảng không có dòng nào nói chung chung kiểu "tiện lợi", "hiện đại"; mỗi ô cuối là một cảnh có người, có giờ, có việc. Tập cùng đồng nghiệp: một người đọc cột trái và một hoàn cảnh khách bất kỳ, người kia phải nói câu cột phải trong năm giây. Đổi hoàn cảnh để thấy cùng thông số ra lợi ích khác.
Chọn lợi ích theo người đang đứng trước mặt
Mỗi sản phẩm có mười lợi ích, nhưng mỗi khách chỉ quan tâm hai ba. Nói hết mười là quay về đọc thông số dưới dạng khác. Cách chọn đúng là quay lại những gì khách đã nói lúc hỏi nhu cầu.
Ở cửa hàng điện máy B, hai khách cùng xem một chiếc máy lọc không khí. Khách thứ nhất là anh có con nhỏ hay ho về đêm. Với anh, lợi ích cần nói là máy có chế độ ban đêm êm và đèn tối, đặt trong phòng ngủ của bé không làm bé tỉnh giấc. Khách thứ hai là chị mở tiệm làm tóc, phòng nhỏ có mùi hoá chất. Với chị, cần nói chuyện công suất đủ cho căn phòng ấy và lõi lọc thay được dễ, chi phí lõi hằng năm bao nhiêu.
Cùng một máy, hai câu giới thiệu không trùng chữ nào. Điều này chỉ làm được khi bạn đã hỏi nhu cầu. Nhân viên không hỏi sẽ nói cùng một bài cho cả hai, và cả hai đều nghe được một nửa thứ không liên quan.
Một mẹo cho người mới: trước khi giới thiệu, tự hỏi "khách này vừa nói điều gì làm họ lo nhất?" và mở lời giới thiệu bằng đúng điều đó. Lo nhất của anh có con nhỏ là giấc ngủ của con, lo nhất của chị chủ tiệm là mùi và chi phí. Nói trúng nỗi lo trước thì những lợi ích phụ khách sẽ tự hỏi thêm.
Giới hạn khi nói lợi ích: không nói quá công dụng
Biến thông số thành lợi ích rất dễ trượt sang hứa hẹn quá đà. Những ranh giới dưới đây áp cho mọi ngành, nhất là mỹ phẩm, thực phẩm bổ sung và thiết bị liên quan sức khoẻ:
- Không nói thành kết quả chắc chắn. "Kem này giúp da đỡ khô hơn khi dùng đều" khác hẳn "kem này trị dứt da khô".
- Không dùng chữ chữa, trị, khỏi cho mỹ phẩm hay đồ gia dụng. Máy lọc không khí giúp không khí trong phòng sạch hơn, không chữa ho cho bé.
- Không suy ra lợi ích mà nhà sản xuất không công bố. Nhà sản xuất ghi tiết kiệm điện so với đời cũ, bạn không được tự nói "tiết kiệm một nửa tiền điện".
- Khi khách hỏi chuyện sức khoẻ cụ thể, nói thẳng giới hạn: "Dạ phần này chị nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ, em chỉ nói được về cách dùng sản phẩm thôi ạ."
- Lợi ích về tiết kiệm tiền phải tính được trước mặt khách, bằng con số thật của khách, không phải con số quảng cáo.
Ở quầy mỹ phẩm H, trưởng quầy có một luật đơn giản: câu nào nghe như lời quảng cáo trên truyền hình thì không nói. Nói như đang khuyên chị gái mình dùng thử, kèm luôn điều mình chưa chắc.
Khi khách cần nghe thông số
Không phải khách nào cũng muốn nghe lợi ích. Có khách đã tìm hiểu kỹ, vào hỏi thẳng "Con này chip gì em, ram bao nhiêu?". Với họ, nói "máy này chạy mượt lắm anh" là lạc đề và khiến khách nghĩ bạn không biết hàng.
Dấu hiệu nhận ra: khách dùng thuật ngữ ngay câu đầu, hỏi con số cụ thể, hoặc so sánh hai mã sản phẩm. Lúc này trả lời thông số chính xác trước, sau đó mới thêm một câu lợi ích nếu nó mang lại thông tin mới: "Dạ ram mười sáu, anh mở cùng lúc phần mềm dựng video với trình duyệt nhiều tab vẫn ổn."
Nếu không biết thông số, nói thật và tra ngay: "Dạ để em xem lại cho chính xác, anh đợi em một chút.". Đoán bừa với khách rành kỹ thuật là cách nhanh nhất để mất khách. Nhiều cửa hàng điện máy để sẵn bảng thông số in cho từng mẫu ở quầy, nhân viên mới nên biết chỗ để.
Một lỗi ngược cũng hay gặp: khách hỏi thông số vì bị người khác dặn, chứ bản thân không hiểu. Ví dụ bác lớn tuổi hỏi "máy giặt này mấy vòng quay". Trả lời con số, rồi nối luôn: "Dạ một nghìn bốn trăm vòng, nghĩa là quần áo vắt khô hơn, bác phơi nhanh khô hơn ạ."
Phiếu tự chấm sau một lượt giới thiệu
Ghi âm bằng điện thoại một lượt tập với đồng nghiệp (không ghi âm khách thật), nghe lại và tự trả lời. Mỗi câu "có" được một điểm:
- Mỗi thông số mình nói ra đều có câu "nghĩa là" theo sau.
- Lợi ích đầu tiên mình nói trúng điều khách lo nhất lúc hỏi nhu cầu.
- Mình nói không quá ba lợi ích trước khi để khách hỏi lại.
- Không có câu nào hứa kết quả chắc chắn hay dùng chữ chữa, trị.
- Khi khách hỏi thông số, mình trả lời con số trước, không lái sang lợi ích.
- Mình có nói ít nhất một điểm cần biết, tức là một giới hạn của sản phẩm.
Năm hoặc sáu điểm là đạt. Dưới bốn điểm, tập lại với bảng ví dụ ở trên, mỗi ngày năm dòng, trong một tuần. Thói quen nói "nghĩa là" hình thành nhanh hơn bạn nghĩ, thường chỉ sau vài chục lượt tập.
Trưởng ca có thể dùng chính phiếu này để nghe nhân viên tập trong giờ vắng khách, mỗi người một lượt năm phút, rồi góp ý đúng một điểm thấp nhất thay vì góp ý cả sáu điểm cùng lúc.
Lỗi hay gặp khi nói lợi ích
Những lỗi dưới đây xuất hiện ngay cả ở nhân viên đã quen việc, vì chúng nằm trong thói quen nói chứ không phải ở chỗ thiếu kiến thức hàng:
- Lợi ích chung chung. "Máy này tiện lắm chị", "dùng sướng lắm anh". Khách không biết tiện ở đâu. Sửa: mỗi lợi ích phải gọi tên một việc cụ thể trong ngày.
- Lợi ích của người khác. Nói chuyện tiết kiệm điện với khách đang thuê trọ có điện tính theo giá cố định. Sửa: trước khi nói, nghĩ xem lợi ích đó có chạm vào đời sống của khách này không.
- Đọc lại tờ giới thiệu. Nhân viên thuộc lòng câu chữ trên hộp và đọc ra. Khách đã đọc hộp rồi. Sửa: nói điều hộp không nói được, tức là điều gắn với khách.
- Dồn quá nhiều lợi ích một lúc. Bảy tám lợi ích liên tiếp khiến khách nhớ được cái cuối cùng. Sửa: nói hai ba, dừng, hỏi khách có muốn nghe thêm phần nào.
- Quên hỏi lại sau khi nói. Lợi ích nói ra mà không kiểm xem có trúng không. Sửa: kèm một câu như "Chị thấy chuyện chạy êm có quan trọng với nhà mình không ạ?"
Lỗi thứ hai đáng để ý nhất vì nó lộ ra rằng bạn chưa nghe khách. Khách thuê trọ nghe chuyện tiết kiệm điện sẽ nghĩ bạn đang đọc bài, và nghe phần còn lại với nửa con tai.
Câu hỏi thường gặp
Nói lợi ích có phải là nói hoa mỹ cho dễ bán không?
Không. Lợi ích đúng là một việc cụ thể khách làm được nhờ sản phẩm, gắn với đời sống của chính khách đó. Câu hoa mỹ kiểu mang lại trải nghiệm đẳng cấp không phải lợi ích, vì khách không hình dung được nó đổi điều gì trong ngày của họ.
Nhân viên mới chưa rành hàng thì nói lợi ích kiểu gì?
Bắt đầu với năm mẫu bán chạy nhất, mỗi mẫu học thuộc ba thông số quan trọng và câu nghĩa là đi kèm. Khi gặp câu hỏi chưa biết, nói thật và hỏi người cũ, rồi ghi câu trả lời vào sổ để lần sau tự trả lời được.
Có nên so lợi ích của sản phẩm này với sản phẩm khác không?
Có thể, nếu so đúng sự thật và trong cùng cửa hàng. Ví dụ mẫu này êm hơn mẫu kia nhưng nặng hơn. Không nên dùng lợi ích để chê hàng nơi khác mà bạn không nắm rõ, vì dễ nói sai và khách mất tin.
Khách lớn tuổi có cần cách nói khác không?
Nên dùng ví dụ gần với sinh hoạt hằng ngày của họ và tránh từ ngoại lai. Thay vì nói chế độ thông minh, nói máy tự chọn mức giặt, bác chỉ bấm một nút. Nói chậm hơn và cho bác tự bấm thử ngay trên máy trưng bày.
Mỹ phẩm có được nói lợi ích về làm đẹp da không?
Được nói lợi ích về cảm giác và cách dùng, như thấm nhanh, ít bóng, dùng được dưới lớp trang điểm, và những gì nhà sản xuất công bố. Không được hứa trị mụn, hết nám hay kết quả chắc chắn; vấn đề da bệnh lý nên khuyên khách đi khám da liễu.